Historia: 26 rocznica tragedii

W dzień po wprowadzeniu w Polsce stanu wojennego swój sprzeciw wyrazili górnicy. 

14 grudnia, niezależnie w 25 kopalniach, w tym w sześciu pod ziemią, rozpoczął się protest. Strajkowały kopalnie: Brzeszcze, Bolesław Śmiały, Julian, Andaluzja, Komuna Paryska, Wieczorek, Staszic i Wujek, Mysłowice i Lenin, Halemba, Śląsk, Rozbark, Powstańców Śląskich, Anna, Jankowice, 1 Maja, Jastrzębie, Moszczenica, Manifest Lipcowy, Borynia, XXX-lecia PRL, ZMP, Piast i Ziemowit. 

W wielu wypadkach strajkujący zostali brutalnie spacyfikowani. Apogeum nastąpiło 16 grudnia w kopalni „Wujek”, gdzie, po brutalnej interwencji plutonu specjalnego ZOMO i ostrzale z broni automatycznej, śmierć poniosło sześciu górników. Siódmy umarł w kilka godzin później, dwaj kolejni ranni zmarli w styczniu 1982 roku. 

W polskich kopalniach w grudniu 1981 roku strajkowało ponad 40 tys. osób. 9 z nich zginęło, 123 trafiły do szpitali, ponad 1 tys. zwolniono dyscyplinarnie z pracy, wobec 134 toczyło się postępowanie karne.

Uroczystości rocznicowe pacyfikacji kopalni Wujek 

Piotr Duda, przewodniczący Śląsko-Dąbrowskiej „Solidarności” podczas konferencji prasowej, na której przedstawiony został plan obchodów ocenił, że przez lata informacje o uroczystościach rocznicowych zbyt słabo docierały do społeczeństwa. Zbliżony pogląd prezentują członkowie Społecznego Komitetu Pamięci Górników Poległych 16 grudnia 1981 r. w kopalni Wujek, którzy dążą do tego, by wiedza o dramatycznych kartach historii trafiła szczególnie do młodych ludzi. 

15 grudnia - koncert grupy „Lombard”.  Podczas swojego występu, który odbędzie się w sobotę 15 grudnia w Górnośląskim Centrum Kultury w Katowicach, artyści zaprezentują multimedialne widowisko „W hołdzie Solidarności – drogi do wolności”. Na spektakl, zrealizowany według scenariusza liderów grupy Marty Cugier i Grzegorza Stróżniaka, złoży się retrospekcja najnowszych dziejów Polski od stanu wojennego do czasów współczesnych. Największe przeboje „Lombardu” ilustrowane będą materiałem filmowym. 

16 grudnia - msza i apel poległych. W kościele pw. Podwyższenia Krzyża Świętego, odbędzie się msza św. w intencji poległych górników. Po mszy, o godzinie 13, zaplanowano przemarsz pod Pomnik-Krzyż, gdzie około godziny 14 rozpoczną się uroczystości rocznicowe wraz z apelem poległych. 

Wbrew zamierzeniom przywódcy strajku z 1981 roku Stanisława Płatka, nie udało się dotąd uruchomić nowego muzeum pacyfikacji. Obiekt ten, który powstaje na terenie obecnego magazynu odzieżowego kopalni, zastąpi funkcjonującą obecnie izbę pamięci. 

- Chcielibyśmy, żeby ta nowa inicjatywa była zbliżona do Muzeum Powstania Warszawskiego. Jedna z sal, mieszcząca 40 osób, przystosowana zostanie do pokazów multimedialnych, podczas których wykorzystane zostaną między innymi programy edukacyjne przygotowane przez IPN. Część materiałów i filmów już mamy, ale do tej pory nie mieliśmy ich gdzie pokazać. Z braku miejsca niektóre eksponaty wypożyczyliśmy Muzeum Górnictwa Węglowego w Zabrzu – mówił w rozmowie z „TG” Stanisław Płatek.
Sporą część ekspozycji zajmie makieta wydarzeń z 1981 roku, wykonywana przez warszawskich modelarzy. Na makiecie, zajmującej 8 metrów kwadratowych, w skali 1:100 zrekonstruowany zostanie przebieg pacyfikacji. Wśród umieszczonych na planszy elementów znajdzie się ponad pół tysiąca figur i kilkaset obiektów. Makieta ma być gotowa wiosną przyszłego roku.