Hanysy i Gorole łączcie się w uśmiechu na 1 maja!

Witóm Wos na dziyń przed świyntym 1 maja, kiere mo już przeszło 100 lot, a na Śzlónsku się go obchodziło i za Wilusia i za staryj Polski, za Niymca sie niy obchodziło, a za Rusa i za nowyj Polski trza było obchodzić. Terozki sami se możecie uobrać czy chcecie świyntować, czy niy, ale we cołkim świecie to je dziyń uod ludzi, kierzy ciynżko robióm. Bez to jo Wóm skłodóm nojlepsze życzynia godnyj roboty i godziwego zarobku.

A terozki uo inkszych sprawach. Modne sie zrobiły uod niydowna „małpki”. Wielaż to godki było. Małpka na Śzlónsku nazywała sie „cyntla”, bo to było 100 gramów gorzołki. Wiynkszo była „kwaretka”, czyli ćwiartka. Był tyż kieluszek, kiery sie nazywoł „achtelik” – tyn był na 80 gram. A małpice były ino w cyrku abo w ZOO. Ale jo zaglóndoł tyż do „Polskiego słownika pijackiego i antologii bachicznej” autorstwa Juliana Tuwima. Nie ma tam określenia „małpka”. Natomiast jest nazwa „szczeniak” i to chyba znaczyłoby to samo, co „małpka”. Trudno się dziwić, bo tuwimowski słownik powstawał jeszcze przed II Wojną Światową. Są więc w nim określenia takie, jak np. „osramówka”, czyli lampka wina albo innego alkoholu. To od spopularyzowanej wtedy marki żarówek. Jest też określenie – nie potraktujcie tego Państwo jako aluzji – „kaczka”. Bo naczyniom służącym do picia nadawano niegdyś nazwy od ich kształtów. Były więc „kaczki”, „buty”, „kije” i inne.

Nie chcę bynajmniej popularyzować alkoholu, ani wpisywać się w dyskusje obyczajowo-polityczne. Nie mniej jednak picie alkoholu stworzyło przez wieki rodzaj subkultury, której trudno nie zauważyć i która niesie również bardzo ciekawe zjawiska, jak np. wspomniany słownik. Został on zresztą niedawno wznowiony i uzupełniony. Może w uzupełnieniu znalazła się owa nieszczęsna „małpeczka”. A tak swoją drogą to współczuję małpkom, które bez możliwości zaprotestowania ciągane są po łamach i antenach.

Nó, to już kończa. A Wy przy 1 maju biercie se po leku to, co sie tak rozmaicie nazywo a uo czym żech dzisiok pisoł.

Jurek Ciurlok „Ecik”

MOŻE CIĘ ZAINTERESOWAĆ

Koksownia Bytom rozpoczyna wielką transformację

Koksownia Bytom intensywnie pracuje nad wdrożeniem nowych standardów ekologicznych. Inwestycja w system urządzeń do przerzutu gazu sprawi, że mieszkańcy będą widzieć wyłącznie białe chmury. Zakład czeka potężna transformacja.

Książka na wakacje: „Moi przyjaciele”. O pewnym obrazie z widokiem na molo

To książka w sam raz na nadchodzące wakacje, gdy większości z nas kojarzą się one wyłącznie z morzem. Chociaż jednak nie. To książka dobra na każdą porę roku, bo zawsze jest dobrze przeczytać o ponadczasowej przyjaźni, takiej na dobre i na złe. Fredrik Backman, autor książki „Moi przyjaciele”, zaprasza na wędrówkę śladami losów czwórki przyjaciół z nie zawsze szczęśliwym zakończeniem.

MUSZLOWNIK 2026 KZM 25

Punkowe granie w górniczym parku. Oto Muszlownik Murcki Festiwal na zdjęciach!

Za nami XV Muszlownik Murcki Festiwal, czyli wydarzenie, które na stałe wpisało się w kalendarz kulturalny dzielnicy. Byliśmy tam i my - z aparatem!

KWK Wujek Industriada 2026 KZM

Kopalnia Wujek. Spacer w cieniu szybów

To był niepowtarzalny spacer po terenie kopalni Wujek, na który zaprosiło Śląskie Centrum Wolności i Solidarności w ramach tegorocznej Industriady. Polecamy świetne zdjęcia z tego wydarzenia!