Hanysy i Gorole łączcie się w uśmiechu! (12)

Witóm Wos nojpiyknij jak poradza, a nawet jeszcze piyknij. Feryje to niy ino czas, kiej se idzie dychnóć uod roboty – co przeważnie jest leżyniym do góry brzuchym, słepaniym piwska, nażyraniym wusztym z grila i takie tam jeszcze insze. Dyć to se uodpoczónć inakszyj. Namowióm Wos do poznowanio Śzlónska – jak wtoś nikaj niy pojechał, namowióm Wos tyż do czytanio.

Downij w kożdym pożómnym śzlónskim dómu zawsze jakeś ksiónżki były; po polsku i po niemiecku a czasym po czesku. Jeszcze kiejś tam uo tym napisza. Terozki Wóm godóm; nojlepszo rozrywka to dobro ksiónżka. Niy godóm, że to mo być zarozki Mann, abo Joyce, czy Gombrowicz. Ale dlo przikładu: „Szwejk”, „Don Kichote”, „Cholonek” abo „Colas Breugnon” to sóm dobre i wesołe kónski, akurat na teraz. Niy wiym czy jeszcze we kurortach sóm biblioteki dlo lufciorzy. Trza se możno zadbać samymu, a antykwariaty rozrywo uod takiygo toworu. Możecie sie tyż chycić za zapómniane już trocha, a na urlopie zawsze dobre, ksiónżki Saganki abo Samozwaniec, czy tyż za jakie dobre kryminały. Tu bych Wóm doradzoł Marka Krajewskiego, bo pisze uo downiejszych czasach we stolicy naszego Śzlónska; we Wrocławiu czy jak wto woli: Breslau.

A na koniec móm coś extra; jak sie kómuś udo znolyźć – bo niy jest to leko – to nie se przeczyto „Stary kościół miechowski” Norberta Bonczyka – naszego górnośzlónskiygo faroża poety. Mickiewicz napisoł „Pana Tadeusza”, czyli epopeja szlachecko i wszyscy to znómy, choć mało z tym mómy wspólnego. Bonczyk napisoł epopeja plebejsko – choć sóm tam tyż nasze śzlónskie panoczki – mało wto to zno. A przeca to jest nasza historio z połowy XIX wieku. Niyjedyn tam swoich pradziadków pozno, abo choć swoje nazwisko znoidzie. I napisane jest tak samo piyknie, abo jeszcze piyknij jak to, czego uczóm we szkole. Jak sie kómu udo, to każdego dnia może se przeczytać jedyn rozdział, prawie styknie na cały urlop. Gwarantuja, że tym, kierzi nigdy niy czytali wierszy, abo wcale nic niy czytali, tyż sie zapodobo; jednako czy muody, czy stary. Jo z fmilijóm czytómy se to kożdego roku na głos.

W ksiónżkach idzie tyż znolyźć to, co inksi dopisali abo domalowali. I choć niy jest dobrze szkryflać po ksiónżkach bele czego, to czasym te dopiski sóm bardzo ciekawe. Kiedyś dlo przikładu, dowiedzioł żech sie, wiela, przeszło 100 lot tymu we Lwowie, wtoś zapłacił za nafta, kartofle, krupy i inkszy towor, abo wiela jedyn faroż na farze przejón kómż, uornatów, stułów i inkszego dobra. Roztómajte śmieszne rzecy tam sie tyż zdażóm.

W Bibliotece Jagiellońskiej w Krakowie jest zapisek sprzed co najmniej 250 lat a może i 400. Jakiś student, zapewne, napisał, że nie są godne zaufania: włoskie nabożeństwa, weneckie ubóstwo, niemiecki post, czeska religia, węgierska wiara, rakuska (austriacka) pokora, bawarska skromność, szwabska prostota, śląska prawda, ruska rada, pruska przysięga, polski most, brandenburskie jedzenie, erfurckie piwo, piękność murzynki. „Niewiele warte” – dopisał na końcu ów student – może z Litwy, bo tu jakoś łatki zabrakło. Ale wynika z tego, że nasi antenaci chyba mocno „kombinowali” i „ściemniali” – jak mawia młodzież, a z drogami w Polsce zawsze było tak samo, co dziś łatwo sprawdzić podczas wyjazdu na urlop.

Ale niy ma co lamyncić, ino brać sie na feryje a chytać sie ksiónżek! Ale żech sie dzisioj rozłónacył!

MOŻE CIĘ ZAINTERESOWAĆ

W nocy zmiana czasu na zimowy. Część pociągów zatrzyma się na godzinę

W nocy z soboty na niedzielę z powodu przejścia na czas zimowy 29 pociągów przewożących pasażerów zatrzyma się na godzinę na wybranych stacjach. Postój ma na celu utrzymanie zgodności kursu z rozkładem jazdy.

Złote Kolce 2026 rozdane! Triumf Klaudii Kazimierskiej i Jakuba Szymańskiego

Halowy mistrz świata w biegu płotkarskim Jakub Szymański oraz liderka rankingu World Athletics w biegu na 1500 metrów i wicemistrzyni Europy na tym dystansie Klaudia Kazimierska zostali laureatami tegorocznych Złotych Kolców – charakterystyczne statuetki będące nagrodą w rankingu Przeglądu Sportowego oraz Polskiego Związku Lekkiej Atletyki wręczono w piątkowy wieczór podczas gali Orlen Złote Kolce Śląskie 2026 na Superauto.pl Stadionie Śląskim. 

Węgiel znów w grze. Dowodem wyniki Polskiej Grupy Górniczej

Już w październiku sprzedaż węgla opałowego z kopalń Polskiej Grupy Górniczej przekroczyła o 29 proc. wynik osiągnięty w całym 2025 roku. Oznacza to wzrost na poziomie prawie 350 tysięcy ton sprzedanego surowca. Zakładając, że zużycie wynosi średnio 5 ton w sezonie grzewczym, to tylko ta dodatkowa ilość odpowiada zapotrzebowaniu niemal 70 tysięcy domów jednorodzinnych. Z dużą pewnością można powiedzieć, że do końca roku ten wynik ulegnie jeszcze poprawie, ponieważ do sprzedaży regularnie trafiają kolejne partie węgla.

Odpady zamiast węgla. NFOŚiGW wskazuje na potencjał spalarni w transformacji ciepłownictwa

Instalacje termicznego przekształcania odpadów powinny rozwijać się w Polsce do łącznej przepustowości około 4 mln ton rocznie – ocenił zastępca prezesa NFOŚiGW Paweł Augustyn. Według Funduszu mogłoby to ograniczyć zużycie węgla o blisko 2 mln ton i wesprzeć dekarbonizację ciepłownictwa.