Z notatnika Beaty Piechy van Schagen

W kilku Górnośląskich kopalniach znajdują się podobne do siebie obrazy. Wszystkie są kopiami dzieła włoskiego malarza renesansowego, Palmy Il Veccio, który w 1500 roku namalował patronkę artylerzystów dla kościoła Santa Maira Formosa w Wenecji.
Jeden z nich, z kopalni „Mysłowice”, mogliście Państwo obejrzeć na łamach gazety w ubiegłym tygodniu. Podobne obrazy znajdowały się w kopalni „Kleofas”, a do dzisiaj „włoska” Barbara spogląda na górników w cechowni kopalni „Murcki” Rejon Boże Dary.
Jedna z tych „włoskich” świętych Barbar znajdowała się w starej cechowni kopalni „Bytom” (obecnie „Powstańców Śląskich”). Nie wiem kiedy i w jakich okolicznościach ołtarz pojawił się w kopalni, ani czy odbywały się przed nim wspólne modlitwy? Jakie były jego losy w czasie okupacji?
Jak powiedzieli mi górnicy, w czasach powojennych obraz zniknął. Na pewno stał w cechowni jeszcze w 1948 roku, ale nie było go już w roku 1957. Podobno ktoś, ratując obraz, zabrał go do któregoś z bytomskich kościołów. Kto i gdzie, nie udało mi się dowiedzieć. Pomimo tego, że nie było już obrazu, w cechowni wciąż stał pusty ołtarz. Rozebrano go podobno w latach 1970-1971 po wizycie ministra Mitręgi w kopalni. Zasugerował on wówczas przerobienie cechowni na halę sportową. W 1980 roku strajkujący górnicy domagali się powrotu św. Barbary do kopalń, ale zamiast „włoskiego” obrazu na ołtarzu stanęła figura otrzymana z parafii św. Józefa.
Dlatego zwracam się do wszystkich osób, przede wszystkim emerytowanych pracowników kopalni ,,Bytom”, o pomoc w uzyskaniu informacji o obrazie.

Tajemnice Barbar z „Michała”

W 1980 roku, kiedy górnicy z kopalni „Michał” zażądali powrotu świętej Barbary do cechowni, prawdopodobnie na zamówienie „Solidarności” ktoś wykonał obraz świętej Barbary (obok), który towarzyszył górnikom do czasu likwidacji zakładu. Nie wiadomo, kto go namalował, ani skąd wzięto 19-wieczną ramę, do której włożono nowo namalowany wizerunek Patronki.
Jednak historia obrazu z „Michała” nie zakończyła się wraz z zamknięciem kopalni. Wręcz przeciwnie, w 2004 r. stała się jeszcze bardziej tajemnicza.
Parafia świętego Michała w Michałkowicach obchodziła trzy lata temu jubielusz 100-lecia istnienia. Na zorganizowaną wówczas wystawę, ktoś przyniósł stary, uszkodzony obraz świętej Barbary (poniżej). Po pewnym czasie okazało się, że ledwo widoczna Święta przez kilkadziesiąt lat towarzyszyła górnikom kopalni „Michał”. Osoba, która przyniosła ten wizerunek, była prawdopodobnie tą, która uratowało go od zniszczenia w latach 50. Szkoda, że pozostała anonimowa.
A co najciekawsze, okazało się, że obraz ustawiony w cechowni w 1980 roku był kopią obrazu, który można było zobaczyć na wystawie. Sądzę, że osoba, która go malowała, patrzała na oryginał. Czy tak istotnie było? Równie intrygująca jest kwestia ramy. Kopię z 1980 roku włożono do ramy pierwszego obrazu z kopalni „Michał”, który pojawił się tam około 1850 roku.
Czy ktoś z państwa potrafi wyjaśnić tę zagadkę?

Święte Barbary ratowników górniczych

Wszystkie górnośląskie kopalnie posiadają wizerunki górniczej Patronki w cechowniach – o tym wie każde dziecko. Ale górnicy bardzo często umieszczali obrazy i rzeźby w mniej eksponowanych miejscach: w stacjach ratownictwa górniczego czy w biurach oddziałów.
W czasach, kiedy z wielu cechowni masowo znikały wizerunki świętej Barbary, wiele z tych skromniejszych obrazów i rzeźb przetrwało. Nie naciskano na ich likwidację być może dlatego, że dostęp do nich miała mniejsza liczba pracowników. Jednym z takich wizerunków, który, jak powiedzieli mi pracownicy, „wisiał od zawsze”, jest obraz znajdujący się w Stacji Ratownictwa Górniczego przy kopalni „Wujek”. Jego autor podpisał się pierwszą literą imienia i nazwiskiem: F. Paduch. Obok umieścił datę powstania obrazu: 1957. Pracownicy Kopalni, z którymi rozmawiałam, nie posiadają żadnych informacji na temat autora (lub autorki?). Może ktoś z Państwa wie cokolwiek o autorze (lub autorce)? Może ktoś z Państwa pamięta, w jakich okolicznościach powstał obraz?
Również w Stacji Ratownictwa Górniczego byłej kopalni „Julian” znajduje się niewielka figurka świętej Barbary będąca tam „od zawsze”. Umieszczona w kapliczce, oświetlona i zadbana, towarzyszy ratownikom w codziennej pracy. Niestety żaden z pracowników nie wie, kto i kiedy wykonał kapliczkę i ustawił w niej świętą Barbarę.
Zwracam się więc z prośbą do emerytowanych ratowników górniczych kopalni „Wujek” oraz byłej kopalni „Julian” o jakiekolwiek informacje na temat wizerunków przedstawionych na załączonych zdjęciach.