Już tylko miesiąc dzieli nas od rozpoczęcia kolejnej, jubileuszowej, XXXV Szkoły Eksploatacji Podziemnej. W tym roku główne zagadnienie brzmi: ”jak zaplanować transformację systemowo, aby nie naruszyć bezpieczeństwa państwa i ciągłości funkcjonowania gospodarki — oraz nie osłabić ochrony ludzi i informacji”. A zatem systemowa transformacja górnictwa i bezpieczeństwo kraju znajdą się w centrum debaty.
Są wydarzenia, które przestają być „branżowe”, ponieważ ich temat wychodzi poza jeden sektor i dotyka interesu całego kraju. XXXV Jubileuszowa Szkoła Eksploatacji Podziemnej będzie właśnie takim wydarzeniem — symbolicznym, ale przede wszystkim praktycznym. To spotkanie ludzi, którzy wiedzą, że transformacji nie da się przeprowadzić slajdami czy samymi deklaracjami. Tegoroczne obrady odbędą się w ostatnim tygodniu lutego (23–25.02) na krakowskim Kazimierzu. Organizatorzy zapowiadają debatę o wyjątkowym ciężarze gatunkowym, z programem zbudowanym wokół jednej osi: systemowej transformacji górnictwa, rozumianej jako element bezpieczeństwa państwa — energetycznego, surowcowego, społecznego i informacyjnego.
Odporność systemu oraz infrastruktura krytyczna
Jak podkreśla dr hab. inż. Artur Dyczko, przewodniczący Komitetu Organizacyjnego SEP, tegoroczna edycja nie będzie debatą o tym, czy transformacja nastąpi, lecz o tym, jak przeprowadzić ją bezpiecznie — dla państwa, gospodarki i ludzi. I jak nie stracić przy tym kontroli nad danymi, odpornością systemu oraz infrastrukturą krytyczną.
Przez ponad trzy dekady SEP, organizowana przez Instytut Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN, rosła razem z polską gospodarką, konsekwentnie budując pozycję jednego z najważniejszych miejsc dialogu o górnictwie podziemnym. Od początku nie była wydarzeniem „o węglu” czy „o miedzi”, lecz o eksploatacji widzianej szerzej: przez pryzmat nowych technologii, cyfryzacji, automatyzacji procesów i bezpieczeństwa. Ambicją organizatorów było stworzenie przestrzeni rozmowy całego środowiska — praktyków, naukowców, administracji i partnerów branżowych. I tak jest do dziś.
W centrum debaty tegorocznej znajdzie się sesja plenarna pt. „Systemowa transformacja górnictwa – Bezpieczeństwo państwa, gospodarki, ludzi i informacji”. Zwieńczeniem wydarzenia będzie panel dyskusyjny organizowany przez Wydawnictwo Gospodarcze, pod patronatem portalu netTG.pl, w krakowskiej Filharmonii (24 lutego), z udziałem przedstawicieli środowiska oraz liderów kluczowych instytucji państwowych.
Pierwsza część sesji plenarnej została zaplanowana jednoznacznie: to nie będzie rozmowa wyłącznie o sektorze. Organizatorzy ustawią dyskusję w logice racji stanu, gdzie transformacja górnictwa staje się elementem bezpieczeństwa państwa — energetycznego, surowcowego oraz technologiczno-informacyjnego, coraz silniej warunkującego stabilność gospodarki.
Nieprzypadkowo kluczowe resorty (ME, MKiŚ, MC i MAP) zostały poproszone o patronaty, a ministrowie otrzymali zaproszenia do udziału w tej części programu. Intencja jest jasna: ma to być rozmowa o kierunku polityki państwa, a nie ceremonialne otwarcie. Tym bardziej, że lista tematów nie pozostawia złudzeń: bezpieczeństwo transformacji, surowce krytyczne i strategiczne, ryzyka naturalne, metanowe i cybernetyczne, a także kontrola nad danymi i bezpieczeństwo informacyjne w systemach, które już dziś tworzą kręgosłup nowoczesnego przemysłu.
W swoich wystąpieniach prezes Wyższego Urzędu Górniczego dr inż. Piotr Litwa oraz szef Państwowej Służby Geologicznej prof. Krzysztof Szamałek nakreślą wyzwania, z którymi już dziś mierzy się przemysł surowcowy — sektor stanowiący fundament infrastruktury bezpieczeństwa państwa.
Właśnie tu najmocniej wybrzmiewa wątek coraz częściej obecny w strategicznych dyskusjach: sojusz geologów — z nowymi złożami i krajowym planem poszukiwań — oraz górników, realizujących politykę surowcową w praktyce. Bez tej współpracy nie ma ani stabilnych dostaw, ani kontroli nad zasobami, ani realnej alternatywy wobec importu.
Odpowiedzialność za zasoby i bezpieczeństwo państwa
Szczególne znaczenie ma fakt, że do grona współorganizatorów XXXV Szkoły dołącza Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy (PIG-PIB), pełniący rolę Państwowej Służby Geologicznej. To wyraźny sygnał, że sektor surowcowy zaczyna działać w logice długofalowej odpowiedzialności za zasoby i bezpieczeństwo państwa — zamiast rozproszonych interwencji i równoległych działań.
– To pokazuje, że budujemy wspólną płaszczyznę rozmowy i działania, tam gdzie stawką jest odporność kraju: surowce, energia i bezpieczeństwo informacji – podkreśla Artur Dyczko, dyrektor Oddziału Górnośląskiego PIG-PIB oraz przewodniczący Komitetu Organizacyjnego Szkoły.
Tę część debaty domknie wystąpienie dr. hab. inż. Stanisława Tokarskiego poświęcone restrukturyzacji górnictwa oraz kierunkom korekty polityki energetycznej Polski. Nie będzie to akademicki komentarz, lecz twarda rozmowa o bilansowaniu systemu, mocy sterowalnej i ryzyku, że w pogoni za zmianą kraj wpadnie w nową zależność importową.
Stanisław Tokarski stawia pytania, które powinny dziś wybrzmiewać na poziomie państwowym, a nie wyłącznie branżowym: czy system będzie odporny wtedy, gdy „nie wieje i nie świeci”? Kto sfinansuje dyspozycyjność i utrzymanie mocy rezerwowych? Jak planować sterowalność i rezerwy w realnych horyzontach czasu — nie w teorii, lecz w warunkach gospodarki i rynku? I wreszcie: co z bilansem mocy?
– To wystąpienie traktujemy jako punkt wyjścia. Chcemy, by jego tezy były osią rozmowy: od bezpieczeństwa energetycznego, przez surowce, aż po cyberodporność i ochronę informacji – mówi prof. Artur Dyczko.
W tym miejscu program sesji plenarnej układa się jak precyzyjna mapa ryzyk i odpowiedzi. Debata zaczyna się od fundamentu: bezpieczeństwa transformacji jako strategii państwa — stabilnych ram działania, technologii oraz ochrony danych. Dalej przechodzi przez bezpieczeństwo surowcowe w nowej rzeczywistości po CRMA: od poszukiwań i rozpoznania, przez przetwórstwo i recykling, aż po myślenie o rezerwach strategicznych.
Cyberodporność i ochrona danych surowcowych
Równolegle wybrzmiewa wątek bezpieczeństwa ludzi, zagrożeń naturalnych, metanu i odporności operacyjnej górnictwa w warunkach zmian. W tej konstrukcji szczególną rolę zyskuje Państwowa Służba Geologiczna — jako element infrastruktury bezpieczeństwa państwa, obejmujący interoperacyjność systemów, cyberodporność i ochronę danych surowcowych.
W części poświęconej odporności operacyjnej i bezpieczeństwu ważny głos wniesie Główny Instytut Górnictwa, przedstawiając perspektywę naukowo-inżynierską dotyczącą zagrożeń naturalnych i metanowych, nowoczesnego monitoringu oraz technologii wspierających ciągłość pracy kopalń w warunkach zmian. To właśnie w tym miejscu dyskusja schodzi z poziomu deklaracji na poziom praktyki: jak prowadzić transformację, nie tracąc kontroli nad bezpieczeństwem ludzi i stabilnością prowadzonych działań.
Z kolei Górnicza Izba Przemysłowo-Handlowa przeniesie debatę na twardy grunt finansów publicznych. Wystąpienie prezesa Izby, Janusza Olszowskiego, pt. „Wpływ likwidacji górnictwa węgla kamiennego na ubytek dochodów publicznych” ma przypomnieć, że transformacja ma również wymiar fiskalny — wpływa na budżety państwa i samorządów, a tym samym na zdolność finansowania usług publicznych, inwestycji i działań osłonowych w regionach.
– Transformacja nie może dzielić środowiska, dlatego cieszy mnie aktywny udział GIG i GIPH w naszych dyskusjach. Transformacja musi być naszym wspólnym projektem, jeśli oprzemy ją na faktach, danych i inżynierskim realizmie — z myślą o bezpieczeństwie ludzi i ciągłości działania systemu – dodaje prof. Artur Dyczko.
Transformacja widziana od strony procesów produkcji i efektywności
W dalszym ciągu debaty głos przejmuje przemysł: PGG, KGHM, JSW, PKW i LW Bogdanka — transformacja widziana od strony produkcji, efektywności i odporności. A na końcu pojawia się temat, o którym w debacie publicznej wciąż mówi się za mało: fiskalne i społeczne skutki likwidacji górnictwa, czyli wpływ zmian w sektorze na dochody publiczne i stabilność regionów.
Całość zepnie jedna myśl: transformacja musi być zarządzana w logice odporności państwa, a nie wyłącznie w logice redukcji.
W programie tegorocznej Szkoły mocno wybrzmi również wątek cyberbezpieczeństwa. Tegoroczne zmagania i wydarzenia „cyber” zostaną w całości zrealizowane na AGH — na Wydziale Informatyki, co podkreśla ich praktyczny i nowoczesny charakter. Obok jedenastego już spotkania spółek infrastruktury krytycznej Skarbu Państwa w formule CyberRange XI – Industrial Defense League zaplanowano także sesję ISAC-SIG (Information Sharing and Analysis Center) — platformy wymiany informacji o zagrożeniach i incydentach cyberbezpieczeństwa w sektorze surowcowo-energetycznym.
To kolejny konkretny przykład współpracy Szkoły Eksploatacji Podziemnej i WUG z Państwowym Instytutem Geologicznym, inicjatorem i współtwórcą ISAC-SIG (SIG: Surowce i Georóżnorodność). Organizatorzy podkreślają, że cyber to dziś obszar „dual-use” — te same technologie, standardy i metody działania rozwijane w środowisku wojskowym mogą, a nawet powinny, napędzać automatyzację i cyfryzację przemysłu surowcowego oraz wzmacniać odporność infrastruktury krytycznej. Właśnie taki transfer sprawdzonych wzorców do branży jest jednym z celów tegorocznej Szkoły. Ten kierunek został dostrzeżony także przez Dowództwo Komponentu Wojsk Obrony Cyberprzestrzeni (DKWOC), które zaprosiło organizatorów do inicjatywy Cyber Legion.
Woda jako zasób strategiczny: bezpieczeństwo zaczyna się lokalnie
Program poniedziałkowej (23.02.2026) sesji plenarnej uzupełni panel organizowany przez Państwową Służbę Geologiczną, we współpracy z samorządami oraz Stowarzyszeniem Gmin Górniczych w Polsce, pt. „Wody podziemne pod presją: bezpieczeństwo mieszkańców, monitoring i ochrona zasobów”. To debata, w której wyraźnie widać, że odporność państwa buduje się także na poziomie lokalnym — tam, gdzie decyzje dotyczące wody, jej jakości i dostępności stają się codziennym wyzwaniem dla władz gmin i mieszkańców.
Panel nawiązuje do spotkania samorządowców i środowiska naukowego z ministrem Marianem Zmarzłym podczas konferencji na Politechnice Śląskiej w Gliwicach, która odbyła się 11 grudnia 2025 r. i stała się impulsem do pogłębienia współpracy między gminami, instytucjami badawczymi oraz administracją państwową. Wtedy mocno wybrzmiał wątek, że kwestie podtopień i ochrony zasobów wodnych nie mogą być traktowane jako problem „punktowy”, lecz wymagają systemowego podejścia, koordynacji i stałego monitoringu — szczególnie w kontekście prac Zespołu Międzyresortowego ds. podtopień, powołanego w odpowiedzi na narastające ryzyka w regionach pogórniczych. Zespołowi od kilku tygodni przewodniczy minister dr inż. Marian Zmarzły — związany ze Śląskiem i odpowiedzialny w rządzie za obszar górnictwa, a więc człowiek, który rozumie, że bezpieczeństwo wodne staje się dziś realnym elementem odporności państwa.
Finał w Filharmonii: Strategiczna odporność państwa
Zwieńczeniem XXXV Jubileuszowej Szkoły będzie panel w krakowskiej Filharmonii pt. „Strategiczna odporność: surowce i infrastruktura krytyczna – bezpieczeństwo i ciągłość działania systemu”. Do tej debaty — wspólnie z redakcją NetTG.pl — zaproszeni zostali przedstawiciele administracji państwowej, nadzoru oraz kluczowych instytucji odpowiedzialnych za bezpieczeństwo surowcowe i energetyczne państwa. To debata, która domyka Szkołę w logice decyzji państwowych — od surowców i energii po odporność infrastruktury krytycznej.
Rozmowa skupi się na pytaniu fundamentalnym: jak prowadzić transformację, nie tracąc kontroli nad zasobami i nie osłabiając ciągłości działania systemu — od surowców i energetyki, po bezpieczeństwo danych i procesów przemysłowych.
Panel poprowadzi Wydawnictwo Gospodarcze — właściciel portalu NetTG.pl — w roli moderatora porządkującego najważniejsze wątki i prowadzącego rozmowę ku konkretom: decyzjom, priorytetom i mechanizmom, które zdecydują o odporności Polski w nadchodzących latach.
XXXV Szkoła Eksploatacji Podziemnej pokazuje, że transformacja przestała być hasłem, a stała się zadaniem państwowym — wymagającym koordynacji, danych, kompetencji i odpowiedzialności. Jak podkreślają organizatorzy, jubileuszowa edycja ma połączyć wszystkie kluczowe perspektywy i przenieść dyskusję z poziomu deklaracji na poziom realnych decyzji.
– Kraków ponownie stanie się miejscem, w którym spotkają się wszystkie perspektywy: administracja, przemysł, nauka, nadzór, samorządy i bezpieczeństwo. I właśnie na tym polega sens jubileuszu: nie na podsumowaniu historii, lecz na wspólnym wyznaczeniu kierunku na kolejne lata — tak, by zmiana wzmacniała odporność kraju, a nie ją osłabiała. Twórzmy razem tarczę bezpieczeństwa surowcowego państwa – podkreśla dr hab. inż. Artur Dyczko, zapraszając do udziału w XXXV Szkole Eksploatacji Podziemnej.
Jeżeli chcesz codziennie otrzymywać informacje o aktualnych publikacjach ukazujących się na portalu netTG.pl Gospodarka i Ludzie, zapisz się do newslettera.
