W sporze o kopalnię Jan Karski zapłacimy Australijczykom 1,2 mld złotych odszkodowania?

Międzynarodowy sąd w Singapurze oddalił wniosek Polski o stwierdzenie nieważności wyroku ws. GreenX (dawne Prairie Mining) wydanego na podstawie Traktatu Karty Energetycznej. Trybunał uznał i to jednogłośnie, że Polska naruszyła zobowiązania traktatów w sprawie projektu „Jan Karski” (projekt kopalni węgla na Lubelszczyźnie konkurencyjny dla LW Bogdanka), co uprawnia GreenX do odszkodowania. W grę wchodzi ponad 1,2 mld zł, które teraz zobowiązany jest wypłacił budżet państwa. Ostatnią szansą jest apelacja.

Spór dotyczy wydarzeń sprzed 8 lat. Australijczycy w 2018 r. (spółka Prairie Mining) planowali budowę kopalni „Jan Karski” na terenach graniczących z LW Bogdanką. W 2018 r. zarzucili Ministerstwu Środowiska (rząd Mateusza Morawieckiego), że łamie prawo. Chodziło o odwlekanie decyzji ws. ustalenia użytkowania górniczego. Zdaniem resortu inwestor nie spełnił wszystkich warunków wynikających z koncesji. W tym samym czasie o koncesję wydobywczą wystąpiła Bogdanka. Prairie Mining w lutym 2019 r. powiadomiła polskie władze o zaistnieniu sporu inwestycyjnego. We wrześniu 2020 r. ogłosiła, że rozpoczęła międzynarodowe postępowanie arbitrażowe przeciwko naszemu krajowi.

Jak informowano wcześniej, w październiku 2024 r. GreenX przyznano ok. 252 mln funtów (1,2 mld zł) tytułem odszkodowania i odsetek w ramach wyroku arbitrażowego wydanego na podstawie australijsko-polskiej umowy o popieraniu i ochronie inwestycji (BIT), po tym jak Trybunał jednomyślnie uznał, że Polska naruszyła swoje zobowiązania wynikające z BIT oraz ECT.

Wówczas ok. 183 mln funtów (900 mln zł) zostało przyznane na podstawie ECT (przy czym płatności wynikające z jednego wyroku podlegają zaliczeniu/kompensacie z płatnościami wynikającymi z drugiego wyroku).

W 2025 r. Polska złożyła w Sądzie w Singapurze wniosek o uchylenie wyroku ECT (pod koniec 2024 r. złożyła również wniosek o uchylenie wyroku BIT do sądów Anglii i Walii). Rozprawa dotycząca wniosku o uchylenie wyroku ECT odbyła się w Sądzie w Singapurze w lipcu 2025 r.

Sąd w Singapurze wydał orzeczenie, w którym w całości oddalił wniosek Polski o stwierdzenie nieważności wyroku ECT.

Dodatkowe odsetki w wysokości ok. 17 mln funtów (83 mln zł) naliczyły się już od chwili wydania wyroku w październiku 2024 r. do końca grudnia 2025 r. i będą nadal kapitalizowane corocznie aż do pełnej i ostatecznej zapłaty przez Polskę.

Jak podano, sąd w Singapurze opublikował zanonimizowaną wersję uzasadnienia.

“Spółka zamierza przedstawić to orzeczenie sądom angielskim w ramach postępowania dotyczącego uchylenia wyroku BIT. Polsce przysługuje prawo złożenia wniosku do sądów w Singapurze o zgodę na wniesienie apelacji od oddalenia wniosku o uchylenie wyroku ECT, jednak jeśli apelacja zostanie dopuszczona, oczekuje się, że zostanie ona rozpoznana w trybie przyspieszonym przez właściwy sąd w Singapurze, a Polska nie będzie miała dalszych środków odwoławczych. Próg skutecznego uchylenia wyroku arbitrażowego zarówno w sądach singapurskich, jak i angielskich jest bardzo wysoki, a sądy oddalają wnioski o uchylenie w zdecydowanej większości spraw“ - podano w komunikacie.

“Spółka będzie nadal bronić wyroków arbitrażowych oraz informować rynek zgodnie z obowiązkami w zakresie bieżącego raportowania“ - dodano.