W czwartek 25 marca 2010 rusza czwarta edycja „Świątecznej jazdy z Muzeum Śląskim”. Po Śląskim Bożym Narodzeniu w zabytkowym tramwaju przypomnimy tym razem zwyczaje związane ze Świętami Wielkiej Nocy. Na tę nietypową przejażdżkę muzeum zaprasza do 6 kwietnia.
Świąteczny tramwaj zobaczymy w Bytomiu, Chorzowie, Katowicach, Rudzie Śląskiej, Sosnowcu oraz Zabrzu. Wystawę będzie można zwiedzać na wybranych przystankach lub - dzięki przyłączeniu się do akcji KZK GOP – odbyć niecodzienną przejażdżkę w towarzystwie muzealnych eksponatów. Rozkład jazdy przygotowany przez Tramwaje Śląskie SA znajdziemy na stronie www.muzeumslaskie.pl.
W atmosferę zbliżających się świąt wczujemy się dzięki oryginalnym rzeźbom współczesnych artystów – Józefa Szypuły z Czechowic–Dziedzic i Andrzeja Pochopienia z Kuźni Raciborskiej, kostiumom i rekwizytom obrzędowym wielkanocnej straży grobowej tzw. Turków z Koziegłówek oraz Judasza ze Skoczowa.
Zaprezentowane zostaną także fotografie ciekawych zwyczajów wielkanocnych oraz archiwalne kartki wielkanocne.
- Poprzednie edycje „Świątecznej jazdy…” od pierwszej chwili spotkały się z bardzo ciepłym przyjęciem i sympatią mieszkańców naszego regionu, którzy chętnie w rodzinnym towarzystwie podróżowali muzealnym tramwajem. Podczas pierwszej akcji wystawę zwiedziło 1.600 osób, podczas ostatniej około 3.000. Mamy nadzieję, że tym razem świąteczny tramwaj przewiezie jeszcze więcej pasażerów - powiedziała nettg.pl Krystyna Pieronkiewicz-Pieczko z Działu Etnografii Muzeum Śląskiego.
Wielkanoc poprzedzona postem, w czasie którego zima walczy z wiosną, to największa uroczystość kościelna, nazwana przez papieża Grzegorza VI uroczystością uroczystości.
Śląskie zwyczaje wielkanocne są zespołem obrzędów typowo wiosennych. Mają charakter wegetacyjny, odzwierciedlają radość z powrotu wiosny i troskę o przyszłe urodzaje. Stąd obecność symboli życia (zielona gałązka, bazie, jajko) oraz żywiołów o charakterze oczyszczającym i zabezpieczającym (ogień, woda).
Wiele zwyczajów pogańskich przetrwało do dzisiaj, gdyż kościół włączył je w obrzędy Wielkanocy i nadał własną interpretację.
W niektórych częściach Śląska palono lub topiono Marzannę uosabiającą zimę, śmieć i zło. W Skoczowie do dziś oprowadza się i pali w Wielkim Tygodniu słomianą kukłę Judasza, a w Beskidzie Śląskim dziewczynki odwiedzają domy ze szmacianą lalką Morzaną. Przystrojony wydmuszkami i kolorowymi bibułami wierzchołek świerka – goik – wnoszono tuż po wyrzuceniu Marzanny lub w poniedziałek wielkanocny. Palmom święconym w Niedzielę Palmową, zwaną kwietną, przypisuje się właściwości ochronne, a niektórzy rolnicy przygotowują z nich krzyżyki i zatykają w ziemi na polach, by chroniły przyszłe urodzaje.
Od lat 60. i 70. XX wieku upowszechnił się na Śląsku zwyczaj święcenia pokarmów. Wśród nich zawsze były chleb, wędlina i jajka. Jajka, zarówno do święcenia, jak i te, które wręczano za polanie wodą, były pięknie zdobione. Kobiety oraz dziewczęta przygotowywały kraszanki, czyli jaja jednobarwnie malowane, wydrapywały na nich rozmaite wzory lub pisały je woskiem, czyli zdobiły techniką batiku.
W wielu miejscowościach Śląska do dziś zachował się zwyczaj trzymania straży przy grobie Chrystusa, a najbardziej barwni żołnierze to tzw. Turki w gminie Koziegłowy. Znane są również, mające odległą tradycję, wielkanocne procesje konne połączone z modlitwą o dobre urodzaje. Odbywają się one w poniedziałek wielkanocny w Pietrowicach Wielkich, Bierkowicach i Sudole (raciborskie) oraz w Ostropie k. Gliwic.
Sponsorem ekspozycji w Muzeum Śląskim jest Tauron Polska Energia SA - jeden z największych dostawców energii elektrycznej w Polsce. Prąd sprzedawany przez Grupę Tauron dociera do 4 mln klientów: potężnych przedsiębiorstw przemysłowych, małych rodzinnych firm oraz gospodarstw domowych. Grupa Tauron działa na obszarze równym niemal jednej piątej powierzchni kraju. Zatrudnia ok. 28 tys. osób. Zajmuje się: wydobyciem, produkcją, dystrybucją i handlem energią, dzięki temu zachowuje kontrolę nad procesem jej wytwarzania i dostarczania.
