Górnictwo: wirtualne szkolenia dla kombajnistów

Instytut Techniki Górniczej KOMAG realizuje projekty związane z wirtualną rzeczywistością. Prowadzone są prace nad tworzeniem stanowisk szkoleniowych operatora ładowarki, kombajnów ścianowych i chodnikowych oraz innych maszyn i urządzeń. Planuje się również opracowanie szkoleń interaktywnych, symulujących trudne warunki prowadzenia robót górniczych i akcji ratowniczych.

Wszystko dzięki innowacyjnej technologii odzwierciedlania rzeczywistego świata przy pomocy grafiki 3D. To właśnie jej zastosowanie sprawia, że wirtualna kopalnia do złudzenia przypomina rzeczywistą. Można przespacerować się tam i z powrotem podziemnym wyrobiskiem i nauczyć się sterowania górniczym kombajnem w warunkach dołowych, nie wychodząc z sali wykładowej.

- Realizujemy prace przy pomocy urządzenia umożliwiającego pełne zanurzenie się w wirtualną rzeczywistość z możliwością interakcji. Inne planowane aplikacje to wirtualna wycieczka po kopalni. Nasza propozycja na początek to możliwość „przeniesienia się” do chodnika na skrzyżowaniu w bliskiej odległości od przenośnika taśmowego i przesypu urobku. Dalszy rozwój to stworzenie wirtualnej wycieczki, w której możliwe będzie uruchamianie lub wyłączanie urządzeń w wyrobiskach, komunikowanie się z innymi górnikami itp. Model może być ciągle rozwijany, a tworzenie go ma nieograniczone możliwości. Wykonujemy też rekonstrukcje wypadków na potrzeby ekspertyz i szkoleń – wyjaśnia Radosław Lesisz z Laboratorium Metod Modelowania i Ergonomii ITI KOMAG.

A wszystko wzięło się od tzw. serious games, czyli gier, których podstawowym celem jest nie tylko rozrywka. Coraz częściej wykorzystuje się je do zdobywania, utrwalania i rozwijania konkretnych umiejętności oraz rozwiązywania problemów.

Andrzej Turewicz pracuje obecnie nad zdarzeniem wypadkowym w pierwszej osobie - uderzenie bryłą skalną. Zdarzenie to przedstawi również w wersji widzianej w trzeciej osobie jako „podpatrzenie” źle wykonywanych czynności.

- Tworzone interaktywne stanowiska szkoleniowe składają się z komputera, monitora, wyświetlacza nagłownego HMD-Oculus i stworzonej w KOMAG-u aplikacji komputerowej. Realizacja tworzonych scenariuszy odbywa się w środowisku UNITY, programu służącego do tworzenia gier. Elementem, który odróżnia tego typu gry od gier rozrywkowych, jest scenariusz, w którym zawarto odniesienia do rzeczywistych sytuacji, jakie mogą zaistnieć w zakładzie górniczym, wraz z przedstawieniem skutków naszych zachowań. Umożliwia to przygotowanie załóg do wykonywania zadań w trudnych warunkach oraz zminimalizowanie ryzyka popełnienia błędu w niebezpiecznych sytuacjach - wyjaśnia.

W przypadku scenariuszy zrealizowanych na potrzeby szkolenia operatorów maszyn uwagę zwraca gra do nauki obsługi ładowarki z możliwością przemieszczania się i obserwacji maszyny z dowolnej perspektywy. Umożliwia też sterowanie dźwigniami urządzenia z miejsca operatora.

- Badania przeprowadzone przez Główny Instytut Górnictwa wykazują, że wypadkowość związana z użytkowaniem maszyn i urządzeń w górnictwie jest ciągle istotnym problemem. Poszukujemy zatem rozwiązań, które wpłyną na poprawę sytuacji – argumentuje dr inż. Dariusz Michalak.

Możliwości szkoleń z wykorzystaniem wyświetlacza nagłownego są ogromne. Na pewno jego zastosowanie powoduje większe zaangażowanie ze strony uczestnika kursu, mimo iż sama tematyka może wydawać się mu mało interesująca. Tymczasem zadania zbliżone do rzeczywistych oraz realistyczny model prowadzenia szkolenia zachęcają wręcz do udziału w wykładzie, a nawet testowania różnych przewidzianych rozwiązań z samej tylko ciekawości.