Górnictwo to dziś znacznie więcej niż węgiel. Najważniejsze wnioski z Future Mining Forum & Expo 2026

Najważniejsze wnioski z Future Mining Forum & Expo 2026

Nowa formuła targów górniczych miała pokazać sektor wydobywczy w szerszym kontekście. I właśnie ten szerszy kontekst był jednym z najważniejszych wniosków trzydniowego wydarzenia. O przyszłości górnictwa coraz trudniej mówić wyłącznie przez pryzmat krajowego wydobycia węgla. W centrum znalazły się również surowce krytyczne, miedź, technologie, hutnictwo, bezpieczeństwo energetyczne, łańcuchy dostaw i nowe modele rozwoju regionów przemysłowych.

Surowce krytyczne zyskują strategiczne znaczenie

Dostęp do surowców krytycznych jest dziś nie tylko kwestią gospodarczą. W coraz większym stopniu staje się elementem bezpieczeństwa technologicznego i geopolitycznego.

Podczas Forum Krzysztof Galos, podsekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska oraz Główny Geolog Kraju, zwracał uwagę, że Polska produkuje sześć z 24 surowców znajdujących się na unijnej liście surowców krytycznych. Wśród nich są miedź, węgiel koksujący i hel.

Równocześnie rośnie znaczenie miedzi, której popyt napędzają m.in. elektryfikacja, nowe technologie i infrastruktura energetyczna. Jerzy Buzek wskazywał, że Polska może wykorzystywać doświadczenia i kompetencje zdobywane przez lata w górnictwie, ale rozwój nowych projektów będzie wymagał również budowy kompetencji w zakresie przeróbki i rafinacji.

W tym kontekście istotne są także plany KGHM. Zbigniew Bryja mówił o rozwijaniu projektu Sierra Gorda, analizowaniu możliwości inwestycji w Maroku, Azji i Ukrainie oraz współpracy z BHP Group. Celem jest m.in. wzmocnienie pozycji Polski i Europy w dostępie do miedzi.

Polska ma kompetencje, które można eksportować

Transformacja krajowego górnictwa oznacza również konieczność szukania nowych rynków dla polskich firm.

Polskie przedsiębiorstwa mają przewagę wynikającą z doświadczenia zdobywanego w działających kopalniach i możliwości testowania rozwiązań w realnych warunkach. Wraz z ograniczaniem krajowego wydobycia będzie jednak malała przestrzeń do rozwijania tego modelu w Polsce. Dlatego coraz większego znaczenia nabiera eksport maszyn, technologii, know-how i całych modeli współpracy. W dyskusjach wskazywano m.in. na rynki Indii, Arabii Saudyjskiej, Indonezji, Republiki Południowej Afryki, Chile czy Kazachstanu.

To jeden z obszarów, w których przyszłość polskiego sektora może być budowana nie tylko poprzez utrzymanie aktywów w kraju, ale również przez wykorzystanie kompetencji na globalnym rynku.

Bezpieczeństwo surowcowe zaczyna się od całego łańcucha

Podczas Forum mocno wybrzmiała również kwestia hutnictwa i surowców wtórnych.

Europejskie regulacje, takie jak CBAM czy kontyngenty importowe, mają chronić unijnych producentów przed konkurencją spoza UE. Nie rozwiązują jednak podstawowego problemu, jakim pozostają słaby popyt i wysokie koszty energii. Adam Preiss z ArcelorMittal Poland podkreślał, że same regulacje nie są w stanie stworzyć popytu na stal.

Jednocześnie coraz większego znaczenia nabierają surowce wtórne. Złom, odpady przemysłowe oraz materiały znajdujące się na terenach poprzemysłowych mogą stanowić istotny krajowy zasób. Jak wskazywał Arkadiusz Szpakowski z Sieci Badawczej Łukasiewicz – Instytutu Metali Nieżelaznych, pierwszym krokiem powinno być zidentyfikowanie krajowych strumieni materiałowych i potraktowanie ich jako elementu bezpieczeństwa surowcowego państwa.

Węgiel pozostanie elementem układanki, ale jego rola się zmienia

Drugim ważnym obszarem dyskusji była przyszłość górnictwa węgla kamiennego.

Wojciech Balczun, minister aktywów państwowych, wskazywał, że zmniejszanie roli i skali górnictwa jest nieuchronne, a branża znajduje się w trudnej sytuacji. Jednocześnie tempo transformacji musi uwzględniać bezpieczeństwo energetyczne.

Marian Zmarzły, wiceminister energii, mówił o węglu jako paliwie przejściowym, potrzebnym do czasu uruchomienia odpowiednich źródeł zastępczych. Z kolei Tomasz Rogala zwracał uwagę na konsekwencje prognozowanego spadku zapotrzebowania na węgiel. Stanisław Tokarski z AGH wskazywał natomiast, że jeszcze w 2040 r. krajowy system może potrzebować 5–10 mln ton węgla dla zachowania odpowiedniego bilansu.

Debata nie przyniosła jednej odpowiedzi na pytanie o przyszłość sektora. Pokazała natomiast, że decyzje dotyczące jego tempa i skali będą musiały uwzględniać jednocześnie ekonomię, dostępność energii i bezpieczeństwo systemu.

Transformacja Śląska to drugi wymiar zmian

Future Mining Forum & Expo nie ograniczyło się do rozmowy o kopalniach. Ważną częścią wydarzenia była dyskusja o tym, co stanie się z regionem wraz ze zmianą roli przemysłu wydobywczego.

Jednym z najważniejszych wyzwań pozostaje demografia. Śląsk potrzebuje warunków, które zatrzymają młodych ludzi i pozwolą rozwijać przedsiębiorczość, naukę oraz nowe inwestycje. Jak mówił Leszek Pietraszek, region musi pozostać miejscem atrakcyjnym dla młodych mieszkańców i wysoko wykwalifikowanych kadr.

Dużym potencjałem pozostają tereny pogórnicze i poprzemysłowe. Jarosław Makowski wskazywał przykłady Katowic, gdzie takie przestrzenie zostały wykorzystane do budowy nowych funkcji miasta: od inwestycji prywatnych, przez Strefę Kultury, po projekty związane z nową gospodarką i technologiami.

To właśnie przyszłości regionu poświęcony został raport WNP Economic Trends „Śląsk przyszłości. Nowe kierunki rozwoju”, który łączy perspektywę biznesu, nauki, administracji i otoczenia gospodarczego. Dokument wskazuje najważniejsze wyzwania związane m.in. z wykorzystaniem przemysłowego dziedzictwa, rozwojem nowych specjalizacji, energetyką, demografią, technologiami i globalną konkurencją.

Górnictwo w nowym porządku

Pierwsza edycja Future Mining Forum & Expo pokazała, że zmienia się nie tylko samo górnictwo, ale także sposób, w jaki trzeba o nim rozmawiać.

Przyszłość sektora nie zależy wyłącznie od poziomu wydobycia. Coraz ważniejsze stają się dostęp do surowców, zdolność ich przetwarzania, technologie, kompetencje, finansowanie inwestycji i miejsce polskich firm w globalnych łańcuchach dostaw.

A wraz z transformacją górnictwa zmieniać będzie się również Śląsk. Pytanie nie brzmi już tylko, jak wygasić kolejne elementy starego modelu. Coraz ważniejsze staje się to, co i jak zbudować w jego miejsce.