fot: Jarosław Galusek/ARC
W latach 80-tych ubiegłego wieku tylko na Górnym Śląsku wstrząsów wysokoenergetycznych odnotowywano ponad trzy tysiące w skali roku, w ostatnich latach zdarza się ich ok. 700
fot: Jarosław Galusek/ARC
Samorządy skupione w Śląskim Związku Gmin i Powiatów są przeciwne ograniczaniu ich uprawnień w proponowanej nowelizacji Prawa geologicznego i górniczego. Przygotowany w resorcie środowiska projekt ma m.in. uprościć proces uzyskiwania koncesji na wydobywanie kopalin.
Opublikowane w piątek, 8 grudnia, stanowisko w tej sprawie przyjęło podczas niedawnych obrad zgromadzenie ogólne Śląskiego Związku Gmin i Powiatów, skupiającego 118 gmin woj. śląskiego, w tym wszystkie 19 miast na prawach powiatu.
W ocenie samorządowców działalność górnicza przynosi wiele korzyści - dostarczanie kopalin istotnych z punktu widzenia przemysłu i sektora bytowego, generowanie bezpośrednich i pośrednich miejsc pracy czy przychody administracji publicznej, w tym samorządowej, z tytułu podatków.
"Towarzyszą jej jednak również poważne i często długotrwałe skutki negatywne - wypadki górnicze czy zakłócenie funkcjonowania środowiska naturalnego, w tym zmiana poziomu wód gruntowych, zapylenie powietrza, deformacje powierzchni wywołujące zniszczenia budynków i budowli oraz obniżenie wartości gruntów" - przypomnieli przedstawiciele gmin w stanowisku, tłumacząc swój sprzeciw wobec niektórych proponowanych regulacji.
Chodzi m.in. o proponowaną modyfikację formy - z uzgodnienia na opinię - zajęcia stanowiska przez wójta, burmistrza lub prezydenta w odniesieniu do przedłużenia obowiązującej koncesji na wydobywanie węgla kamiennego czy brunatnego. Inna sporna kwestia dotyczy zmian w Ustawie o udostępnianiu informacji o środowisku i jego ochronie, udziale społeczeństwa w ochronie środowiska oraz o ocenach oddziaływania na środowisko - w zakresie związanym z umożliwianiem działalności górniczej na określonym terenie, wobec którego samorząd może mieć inne zamiary, zawarte w planach: miejscowym oraz zagospodarowania przestrzennego.
Śląski Związek Gmin i Powiatów, reprezentujący m.in. samorządy gmin górniczych, wielokrotnie - jak przypominają jego przedstawiciele - podnosił "realne dla nich zagrożenia" zawarte w obecnych regulacjach prawnych.
"Dostrzegał też to, czego akty te nie zawierają, np. szczególnie ważny problem wznawiania działalności górniczej oraz paraliż prawny samorządów lokalnych, domagających się wpływania na problematykę górniczą na swoim terenie za pomocą postanowień w dokumentach planistycznych" - napisali samorządowcy, którzy wypracowali własne propozycje zmian w Prawie geologicznym i górniczym, rozporządzeniu ws. przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko oraz Ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym.
Kontekstem samorządowych propozycji są m.in. - ostatnio dość częste - zjawiska wznawiania działalności górniczej na terenach zaniechanej poprzednio eksploatacji górniczej. Chodzi także o możliwości prawne samorządów w zakresie formułowania warunków prowadzenia działalności górniczej z uwzględnieniem lokalnych uwarunkowań.
"Konieczne jest zapewnienie w ustawodawstwie większego powiązania kierunków i warunków gospodarczego wykorzystania złóż kopalin z polityką przestrzenną gmin, m.in. z uwzględnieniem warunków wynikających z miejscowych dokumentów planistycznych. W szczególności uważamy, że gmina sporządzając plan miejscowy bądź studium winna mieć możliwość wskazania tych obszarów na podległym sobie terenie, dla których możliwe jest prowadzenie działalności wydobywczej pod określonymi warunkami, wynikającymi z wyżej wymienionych dokumentów planistycznych, jak i takich obszarów, dla których ze względów gospodarczych, środowiskowych czy urbanistycznych (...) gmina nie widzi możliwości prowadzenia działalności górniczej" - czytamy w stanowisku Związku.
Samorządowcy postulują wprowadzenie przepisów, zgodnie z którymi podziemne wydobywanie kopalin ze złóż, a także poszukiwanie i odzyskiwanie złóż prowadzone metodą podziemną, byłoby dozwolone jedynie wówczas, jeżeli "zamierzona lub prowadzona działalność jest zgodna z wymogami dla eksploatacji, poszukiwania lub rozpoznawania złóż kopalin i wód podziemnych, określonych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego".
"W konsekwencji poszukiwanie lub rozpoznawanie złóż kopalin oraz poszukiwanie, rozpoznawanie i wydobywanie węglowodorów ze złóż winno wymagać uzgodnienia z organem wykonawczym gminy, właściwej ze względu na miejsce wykonywania zamierzonej lub prowadzonej działalności górniczej, przy czym kryterium uzgodnienia powinna być zgodność zamierzonej działalności z przeznaczeniem nieruchomości określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego lub kierunkiem zagospodarowania, określonym w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego" - wskazują samorządowcy.
