fot: Maciej Dorosiński
Obecnie w polskich kopalniach węgla kamiennego wyznaczono 17 rejonów szczególnego nadzoru
fot: Maciej Dorosiński
Bezpieczeństwo pracy w podziemnych kopalniach węgla jest warunkowane wieloma czynnikami natury geologicznej i górniczej, takimi jak budowa i właściwości złoża oraz otaczającego go górotworu wraz z wynikającymi stąd zagrożeniami naturalnymi. Z wyjątkiem zagrożenia wodnego wszystkie pozostałe zagrożenia naturalne (pożarowe, gazowe, wybuchem pyłu węglowego, sejsmiczne, tąpaniami) rosną wraz z głębokością prowadzenia robót górniczych, przy corocznym zwiększaniu średniej głębokości eksploatacji w polskich kopalniach węgla kamiennego o ok. 5-8 m.
W Głównym Instytucie Górnictwa przeprowadzona została szczegółowa analiza kosztów profilaktyki podstawowych zagrożeń naturalnych, występujących w podziemnych zakładach górniczych. W ramach dwuletniej pracy badawczej, realizowanej przy współpracy służb wybranych kopalń węgla kamiennego odpowiedzialnych za zwalczanie zagrożeń, opracowany został nowy podział kosztów profilaktyki.
Dla przedstawienia wyników analizy wykorzystano znaną metodykę podziału kosztów w układzie rodzajowym oraz własną metodę podziału kosztów w zakresie działań, ponoszonych na profilaktykę poszczególnych zagrożeń naturalnych. Analizowane kopalnie zostały pogrupowane w zależności od nasilenia występowania tych zagrożeń. Wpływ kosztów profilaktyki na całkowity koszt wydobycia węgla wyznaczono za pomocą wskaźnika kosztów (zł/t).
Koszty profilaktyki zagrożeń naturalnych w ostatnich dwóch latach wykazują tendencję wzrostową. Najwyższą wartość osiągają koszty związane z utrzymaniem służb zwalczania zagrożeń naturalnych oraz koszty ponoszone na działania profilaktyki aktywnej. Wartość najniższą odnotowano w przypadku działań organizacyjnych, takich jak np. szkolenia. Wyznaczone wskaźniki kosztów poszczególnych zagrożeń naturalnych różniły się od siebie i wzrastały w zależności od stanu zagrożenia kopalń.
Wyniki przeprowadzonej analizy oraz zaproponowana metodyka mają duże znaczenie dla prawidłowego rozpoznania struktury rodzajowej i procesowej kosztów, ponoszonych na profilaktykę zagrożeń naturalnych. Profilaktyka zwiększająca bezpieczeństwo pracy obciąża koszty wydobycia węgla, jednak jest niezbędna dla zmniejszenia ryzyka wystąpienia niebezpiecznych zdarzeń w górnictwie.
