Godło górnicze – pyrlik i żelazko

Godło górnicze stanowią młotek żelazny, czyli pyrlik, oraz klin żelazny zatknięty na trzonku, zwany żelazkiem. Obecna forma godła górniczego została opisana przez Stanisława Majewskiego w 1928 r. Pyrlik, po lewej stronie godła, jest łukowato zaokrąglony i nie ma wystającego górą końca trzonka. Drugi młotek, po prawej stronie, zwany jest żelazkiem. Swym zaostrzonym końcem skierowany jest ku dołowi. Ten ma z kolei wyraźnie wystający górą koniec trzonka. Pyrlik leży na żelazku.

Pyrlik i żelazko wiązane są z wczesnym okresem górnictwa, kiedy całą żmudną robotę w kamieniu musiał wykonać górnik. Ostre żelazko trzymał w lewej ręce, a prawą ręką podbijał je pyrlikiem. Majewski zwracał uwagę na to, by przestrzegać ułożenia narzędzi w godle. Jak powiadał: "tak leżą, aby móc ująć najpierw trzonek pyrlika, a następnie żelazka".

Ciekawostką jest, że bardzo wczesne wzory górniczych znaków, pochodzące jeszcze ze średniowiecza, przedstawiają również skrzyżowane narzędzia, takie jak klin i podbijak. Były one pierwowzorem godła w dzisiejszym kształcie. Źródłem takich wyobrażeń był najprawdopodobniej zwyczaj pozostawiania w przodku narzędzi w układzie skrzyżowanym. Krzyż miał zabezpieczać przodek przed działaniem złych duchów. Dawniej w skład symbolu górniczego wchodził również kaganek, widniejący na tle skrzyżowanych młotków lub zawieszony na nich.

Historycy wskazują jednak, że najstarszym symbolem górnictwa jest róg. Związany jest z okresem, kiedy poszukiwacze wszelkich kruszców wędrowali, nawołując się głosem rogu, a w czasach jeszcze starszych używali go jako narzędzia. Przykładem takiego rogu - symbolu może być róg górniczy, znajdujący się w Muzeum Żup Solnych w Wieliczce. Został wykonany według projektu Jana Duerera, brata słynnego malarza Albrechta Duerera. Żupnik Seweryn Boner ofiarował go górnikom w 1534 r. na tzw. fundusz braterski. W latach późniejszych często używany był w trakcie uroczystości i świąt górniczych.

MOŻE CIĘ ZAINTERESOWAĆ

Fotografował górników z Sośnicy pod szolą. I wygrał konkurs!

Daniel Dmitriew zwyciężył w konkursie „Obiektywnie Śląskie” w kategorii fotoreportaż. Jurorów ujęły zdjęcia górników z kopalni Sośnica. Warto je zobaczyć!

Sylwester w domu, hotelu, a może na stoku

Domówka w gronie przyjaciół, wyjazd we dwoje czy powitanie Nowego Roku na nartach? Jeśli chcesz zamienić przygotowania i sprzątanie na wypoczynek w górach, poznaj propozycje Hotelu NAT*** Wisła: „Pobyt sylwestrowy 2026/2027 w Wiśle” oraz „Narciarski Sylwester 2026/2027 w Wiśle”.

We wtorek maksymalna cena benzyny 95 bez zmian, ceny 98 i diesla - wyższe niż w poniedziałek

We wtorek litr benzyny 95 będzie kosztował nie więcej niż 6,02 zł, benzyny 98 - 6,68 zł, a oleju napędowego - 7,64 zł - wynika z poniedziałkowego obwieszczenia Ministra Energii.

Katowice przedstawiły projekt budżetu na rok 2027

Od kilkunastu tygodni trwały prace nad najważniejszymi dokumentami finansowymi Katowic – projektem Budżetu Miasta na 2027 rok oraz projektem Wieloletniej Prognozy Finansowej na lata 2027-2050. W terminie ustawowym zostały one przekazane Radzie Miasta Katowice oraz Regionalnej Izbie Obrachunkowej. Przez najbliższe tygodnie będzie trwała dyskusja nad tymi dokumentami, tak by podczas grudniowej sesji Rada Miasta Katowice mogła przyjąć stosowne uchwały.