Energetyka: helem w atom

Według szacunków cena pary z HTGR może być porównywalna z ceną pary z kotłów gazowych

Ministerstwo Energii przyjęło raport resortowego zespołu, który rekomenduje wdrożenie w Polsce wysokotemperaturowych reaktorów jądrowych chłodzonych gazem (HTGR). Można je będzie wykorzystać np. w przemyśle chemicznym. Inwestycja jest kosztowna, ale potem zakłady będą miały tanią energię. Dziś jej produkcja wymaga paliw kopalnych - węgla i gazu.

- Wdrożenie technologii jako źródła ciepła przemysłowego, istotnie zmniejszyłoby zapotrzebowanie Polski na gaz ziemny i obniżyło poziom emisji CO2, a jednocześnie postawiłoby nasz kraj w czołówce krajów rozwijających najbardziej zaawansowane technologie jądrowe – stwierdził dyrektor Józef Sobolewski z Departamentu Energii Jądrowej ME.


Reaktory zaliczane są do najnowszej, IV generacji. Ich wdrożenie, jak zapewnia resort, wpisuje się w budowę innowacyjnej gospodarki, opartej na zaawansowanych technologiach. Projekt ujęto w Strategii Odpowiedzialnego Rozwoju i jest realizowany niezależnie od programu budowy elektrowni jądrowych.


Reaktory wysokotemperaturowe mają o wiele wyższą temperaturę na wyjściu niż zwykłe reaktory wodne w elektrowniach jądrowych, dlatego do ich chłodzenia wykorzystuje się inne materiały, np. hel.

Wraz ze wzrostem temperatury reakcja łańcuchowa zrywa się samoistnie i - ze względu na konstrukcję oraz specjalny sposób przygotowania paliwa - nie ma możliwości stopienia się rdzenia reaktora. Przeprowadzone eksperymenty, w których przerwano chłodzenie, potwierdziły tę zasadę. W przeciągu kilku dni wychładzały się same.


Analiza resortowego zespołu wykazała, że przy zapewnieniu korzystnego kredytowania inwestycji, cena pary z HTGR może być porównywalna z ceną pary z kotłów gazowych. Wdrożenie technologii w Polsce zmniejszyłoby import gazu i zwiększyło pulę CO2 dostępną dla innych źródeł wytwarzania.
Uruchomienie środków na projekt reaktora w latach 2019-2023 umożliwiłoby podejmowanie decyzji o inwestycjach w konkretnych lokalizacjach po 2023 r. i budowę pierwszego HTGR do 2031 r.

Koszt projektowania i licencjonowania HTGR oszacowano na 500 mln zł, zaś koszt budowy HTGR o mocy 165 MWh na 2 mld zł netto.

Zespół ds. analizy i przygotowania warunków do wdrożenia wysokotemperaturowych reaktorów jądrowych pod przewodnictwem prof. Grzegorza Wrochny z Narodowego Centrum Badań Jądrowych powołano w lipcu 2016 r. Formalnie zakończył pracę 11 stycznia 2018 r. Zespół przeprowadził szczegółową analizę wykorzystania reaktorów do pokrycia krajowego zapotrzebowania na ciepło przemysłowe o temperaturze do 700 st. C. Spośród analizowanych technologii zarekomendował jako optymalne reaktory chłodzone helem.

Badawczych reaktorów tego typu pracowało na świecie kilka. Ostatnie konstrukcje powstawały w Japonii i w Chinach. Właśnie Chińczycy wybudowali też pierwsze dwa, które znajdą komercyjne zastosowanie.