Eksploatacja górnicza pod poligonem wojskowym bez dodatkowych uregulowań

Północna część Pustyni Błędowskiej, widok ze wzgórza w Chechle. W głębi - wieża wyciągowa ZGH Bolesław

Pustynia Błędowska to nie tylko wielki obszar odkrytych piasków na pograniczu województw śląskiego i małopolskiego. Przez dziesięciolecia był to także obszar podziemnej eksploatacji rud cynku, która formalnie ma się zakończyć z końcem grudnia. Na powierzchni natomiast północna część pustyni wykorzystywana jest jako poligon wojskowy. Czy fedrowanie pod poligonem wymaga dodatkowych uzgodnień i obostrzeń? Okazuje się, że kwestia ta nie została dotąd uregulowana w prawie.

- Brak jest przepisów prawnych, które w sposób szczególny regulują i warunkują prowadzenie eksploatacji górniczej pod terenami poligonów wojskowych - informuje Anna Swiniarska-Tadla, rzecznik prasowy prezesa Wyższego Urzędu Górniczego.

Prowadzenie eksploatacji kopalin uregulowane jest w ustawie z dnia 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze (Dz.U. z 2020 r., poz. 1064), jednak ustawodawca nie przewidział w niej wszystkich możliwych do wystąpienia sytuacji, w tym eksploatacji pod poligonami wojskowymi.

- Zgodnie z zapisami ustawy podmiot ubiegający się o udzielenie koncesji, na mapach załączonych do wniosku przedstawia propozycje przebiegu granic obszaru górniczego. Na tak zaznaczonym obszarze mogą znajdować się również poligony wojskowe. Zgodę na eksploatację kopaliny udziela organ koncesyjny. W postępowaniu o udzielenie koncesji biorą udział organy samorządu terytorialnego, które uzgadniają wniosek o jej udzielenie. Kryterium uzgodnienia jest nienaruszanie zamierzoną działalnością przeznaczenia lub sposobu korzystania z nieruchomości określonego w sposób przewidziany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego oraz w odrębnych przepisach. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego podejmowanie i wykonywanie działalności określonej ustawą jest dopuszczalne tylko wówczas, jeżeli nie naruszy ona sposobu wykorzystywania nieruchomości ustalonego w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy oraz w odrębnych przepisach. W uzgodnieniu wójt, burmistrz lub prezydent miasta może wskazać na wstępowanie terenów zamkniętych, to jest terenów o zastrzeżonym charakterze ze względu na obronność i bezpieczeństwo państwa - wyjaśnia Anna Swiniarska-Tadla.

Pustynia Błędowska pełni rolę poligonu wojskowego od początku XX w. W trakcie drugiej wojny światowej wykorzystywały ją siły zbrojne Trzeciej Rzeszy. W XXI w. polska armia wykorzystuje tylko teren znajduje się na północ od rzeki Białej Przemszy, dzielącej pustynię na dwie części.

Po złoża rud cynku i ołowiu zalegające pod piaskami Pustyni Błędowskiej sięgnęły Zakłady Górniczo-Hutnicze Bolesław.  Wydobycie ze złoża Klucze I prowadzone było na podstawie koncesji Ministra Środowiska nr 1/2009 wydanej 2 lutego 2009 r. Koncesja miała ważność do końca 2026 r., ale ze względu na spadającą ilość kopaliny w złożu ZGH Bolesław SA postanowiły się jej zrzec i zakończyć wydobycie z końcem 2020 r.