fot: Tomasz Rzeczycki
Stara Kopalnia, czyli dawny ZG Julia, a wcześniej KWK Thorez
fot: Tomasz Rzeczycki
Ćwierć wieku temu, jesienią 1996 r. zakończył wydobycie węgla kamiennego Zakład Górniczy Julia w Wałbrzychu. Była to przedostania kopalnia głębinowa fedrująca w mieście. Niecałe dwa lata po niej zaprzestano w Wałbrzychu wydobycia antracytu.
Wyrok na wałbrzyskie zagłębie podpisany został znacznie wcześniej, 15 grudnia 1990 r., kiedy to minister przemysłu podpisał decyzję o rozpoczęciu likwidacji tamtejszych kopalń węgla. Od 1991 r. likwidowano je oddzielnie, natomiast 1 kwietnia 1993 r. połączono je w przedsiębiorstwo pod nazwą Wałbrzyskie Kopalnie Węgla Kamiennego. Wtedy też dotychczasowa KWK Thorez zmieniła nazwę na ZG Julia, stając się jednym z zakładów nowego przedsiębiorstwa. Jak się wkrótce miało okazać, Julia stała się ostatnią kopalnią w mieście wydobywającą węgiel energetyczny.
ZG Julia usiłował przedłużyć swój żywot tak długo, jak tylko się dało. Ostatecznie Ministerstwo Przemysłu i Handlu przystało 18 grudnia 1995 r. na to, by wydobycie w Julii trwało do końca października 1996 r., jednak wyłącznie w już udostępnionym pokładzie nr 664/665. Oficjalnie wydobycie zakończyło się 31 października 1996 r. Faktycznie jednak ostatni wózek z węglem wyjechał na powierzchnię wcześniej, bo 20 września 1996 r. Pod sam koniec górnicy wyłącznie w filarze ochronnym szybu Julia. Przygotowana do eksploatacji ściana 202 nie doczekała się podjęcia robót ze względu na znaczny dopływ wody ze stropu.
Ze wstrzymanie wydobycia w ZG Julia trudno było pogodzić się górnikom. Jeszcze przez całe lata trwały społeczne protesty w mieście. Łąki i lasy pokryte zostały wykopami, gdyż zdesperowani ludzie zaczęli drążyć płytkie wyrobiska zwane biedaszybami. Były one zabezpieczone prowizorycznie, stąd zdarzały się wypadki śmiertelne w skutek osunięcia gruntu. Kopacze domagali się zalegalizowania biedaszybów, jednak władze pozostały głuche na te postulaty.
Los okazał się za to łaskawy dla zespołu zabudowań ZG Julia. W 2009 r. nadano mu nazwę Park Wielokulturowy Stara Kopalnia. Podjęto prace remontowe, udostępniając zwiedzającym część zabudowań i fragment płytkich wyrobisk ostatniej wałbrzyskiej kopalni węgla kamiennego.
