Czyste powietrze na wyciągnięcie ręki

Weszły w życie korzystne zmiany w programie Czyste Powietrze

Weszły w życie korzystne zmiany w programie Czyste Powietrze. Będzie łatwiejszy dostęp do dotacji dla większej grupy zainteresowanych. Niezmienna pozostaje dbałość o bezpieczeństwo beneficjentów programu i wysoką jakość realizowanych inwestycji.

Jedną z najważniejszych zmian jest rozszerzenie wyjątków od obowiązującej zasady posiadania nieruchomości przez co najmniej trzy lata przed złożeniem wniosku o dofinansowanie. Z programu będą mogły skorzystać również osoby, które nabyły nieruchomość przez zasiedzenie, a także właściciele lub współwłaściciele nieruchomości od co najmniej roku, którzy nabyli minimum 50 proc. udziałów w drodze zakupu lub darowizny od rodziców lub dziadków. Dzięki temu z programu łatwiej będą mogli skorzystać m.in. nowi właściciele starszych domów wymagających termomodernizacji. Poza tym o 10 proc. wzrosną maksymalne jednostkowe kwoty dotacji. Obejmą ocieplenie ścian i innych przegród budowlanych oraz wymianę okien, drzwi zewnętrznych i bram garażowych. Podwyżka jest odpowiedzią na wzrost kosztów realizacji inwestycji w ostatnim czasie. Poprzedziła ją analiza danych GUS, ofert rynkowych oraz kosztów wynikających z wypłaconych i bieżących wniosków o płatność. Nowe limity obejmują m.in.: ocieplenie ścian – do 275 zł/mkw., stolarkę okienną – do 1320 zł/mkw., stolarkę drzwiową – do 2750 zł/mkw. w najwyższym poziomie dofinansowania. Analogicznie zwiększono maksymalne kwoty w podstawowym i podwyższonym poziomie dofinansowania.

Są też nowości

Co więcej, beneficjenci korzystający z prefinansowania, od 20 lipca br. będą mieli więcej czasu na realizację prac objętych zaliczką. Termin zostanie wydłużony ze 120 do 180 dni. Z tego rozwiązania będą mogli skorzystać również ci, którzy mają już podpisane umowy w naborze od 31 marca 2025 r. Konieczna będzie jednak zmiana zawartej umowy. Z kolei dokumenty potwierdzające trwałe odłączenie starego źródła ciepła oraz dostosowanie przewodów kominowych będą mogli wystawiać nie tylko mistrzowie kominiarscy, ale również osoby posiadające odpowiednie uprawnienia budowlane. Rozwiązanie ułatwi i przyspieszy rozliczanie inwestycji. Warto też wiedzieć, że po zakończeniu okresu przejściowego, czyli po 2026 r., program nie będzie już wspierał ogrzewania elektrycznego innego niż pompy ciepła. Oznacza to koncentrację wsparcia na rozwiązaniach zapewniających najwyższą efektywność energetyczną i najlepsze efekty ekologiczne.

– Nie poprzestajemy na reformie z ubiegłego roku, ale konsekwentnie rozwijamy i zmieniamy program. Odpowiadamy na zgłaszane potrzeby mieszkańców oraz gmin i dlatego wprowadzamy od 20 lipca zmiany, które ułatwią dostęp do wsparcia. Priorytetem pozostaje dla nas bezpieczeństwo beneficjentów i jakość wykonywanych prac, tak by program rzeczywiście przyczyniał się do podnoszenia jakości życia i nie narażał na wysokie rachunki – zaznacza Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes zarządu NFOŚiGW.

Eksperci są zgodni co do tego, że reforma programu, obowiązująca od 31 marca 2025 r., uporządkowała zasady wsparcia i wprowadziła rozwiązania zwiększające bezpieczeństwo beneficjentów. Nadal są wymagane m.in.: obowiązkowy audyt energetyczny, świadectwo charakterystyki energetycznej, system operatorów, limity kosztów kwalifikowanych, zasada „jeden beneficjent – jeden budynek”, brak dofinansowania do kotłów gazowych oraz dotychczasowe poziomy dofinansowania i kryteria dochodowe.

– Widzimy, że duża reforma programu wprowadzona w ubiegłym roku efektywnie ograniczyła nadużycia i podniosła jakość dofinansowanych inwestycji. Teraz, po szerokich konsultacjach społecznych, wprowadzamy pakiet ułatwień. Pamiętajmy, że Czyste Powietrze to nie tylko statystyki, ale realne inwestycje na lata, zaś bezpieczeństwo beneficjentów to fundament naszego programu. Jednocześnie pracujemy nad kolejnymi rozwiązaniami, takimi jak bon na audyt energetyczny, który zostanie poddany dodatkowym, szczegółowym konsultacjom z samorządami, naszymi partnerami w programie – przyznaje Robert Gajda, zastępca prezesa zarządu NFOŚiGW.

Warto przypomnieć, że od 2018 r. Czyste Powietrze pozostaje największym w historii Polski programem wsparcia termomodernizacji domów jednorodzinnych. Pod nadzorem Ministerstwa Klimatu i Środowiska program wdraża Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, który odpowiada za przygotowanie zasad, w tym dokumentacji i wytycznych, pozyskuje również – we współpracy z odpowiednimi resortami – źródła na finansowanie programu. Z kolei wojewódzkie fundusze ochrony środowiska i gospodarki wodnej, jako odrębne, niezależne od NFOŚiGW jednostki, zajmują się przyjmowaniem, rozpatrywaniem, rozliczaniem wniosków o dofinansowanie i wypłatą środków w programie na terenie swoich województw.

– Musiała nastąpić głęboka reforma programu Czyste Powietrze. 31 marca 2025 r. program został uruchomiony w nowej odsłonie. Jest kierowany do wszystkich, w szczególności do najuboższych energetycznie mieszkańców całego kraju. Nacisk postawiony został na efektywność energetyczną. Dzisiaj realizujemy jego zapisy uczciwie w stosunku do naszych beneficjentów, stąd również wprowadzone rozwiązanie uszczelniające w postaci operatorów gminnych, których nazywany aniołami stróżami. To oni pomagają najuboższym beneficjentom, przedstawiają zasady programu, na co można pozyskać dofinansowanie i jakie wysokości środków uzyskać. Prowadzą beneficjentów od początku do końca, czyli od audytu, przez wybór firmy wykonawczej, po samą realizację i wydanie świadectwa charakterystyki energetycznej, łącznie z wizytą monitorującą, potwierdzającą wykonanie całego zakresu prac. To świetnie się sprawdza. Na dzisiaj, na 167 gmin, które funkcjonują na terenie województwa śląskiego, już 111 pełni funkcję operatora, i za to im serdecznie dziękuję – powiedział w rozmowie z portalem netTG.pl Mateusz Pindel, prezes zarządu WFOŚiGW w Katowicach.

Trochę liczb

W programie Czyste Powietrze zawarto dotychczas 971 tys. umów o dofinansowanie, z czego zakończono ponad 645 tys. Dotychczas w programie wypłacono łącznie prawie 22 mld zł, z czego ponad połowę w ostatnich dwóch latach. W nowej odsłonie programu, obowiązującej od 31 marca 2025 r., przyjęto 70 tys. wniosków, podpisano 53 tys. umów na 3,3 mld zł. Obecny program z budżetem 10 mld zł finansowany jest ze środków Funduszu Modernizacyjnego. Program realizowany jest we współpracy z samorządami – w gminach działa ponad 2 tys. punktów konsultacyjno‐informacyjnych oraz ponad 1,4 tys. gmin‐operatorów, a ok. 44 proc. nowych wniosków składanych jest z ich udziałem. Dzięki programowi do tej pory wymieniono ponad 603 tys. nieefektywnych źródeł ciepła, tzw. kopciuchów, których użytkowanie jest głównym powodem smogu w Polsce. Program Czyste Powietrze pozostaje potrzebny i będzie nadal rozwijany, aby skuteczniej wspierać termomodernizację domów i poprawę jakości powietrza.