fot: Maciej Dorosiński
fot: Maciej Dorosiński
W unijnej perspektywie finansowej na lata 2021-2027 województwo śląskie będzie największym beneficjentem środków przeznaczonych na transformację regionów górniczych. Ze strony polskiej, nad finalizacją tego projektu pracowała, m.in., sejmowa Komisja do Spraw Unii Europejskiej.
We wstępnych planach finansowych Unii Europejskiej, na „Platformę Wsparcia Regionów Górniczych" zapisano 4,8 mld euro. Polska chce zabiegać o zwiększenie tej kwoty. Platforma koncentruje się na trzech głównych obszarach: restrukturyzacji regionów górniczych, pracach badawczo-rozwojowych w zakresie czystych technologii węglowych oraz zagospodarowaniu terenów inwestycyjnych likwidowanych kopalń. Projekty mogą realizować samorządy, uczelnie i instytucje badawcze oraz podmioty gospodarcze. W kwietniu tego roku, w Brukseli został otwarty stały sekretariat odpowiedzialny za realizację tego bezprecedensowego, unijnego programu.
Strona polska na forum unijnych instytucji od lat zabiegała o pomoc dla regionów górniczych, które ponoszą największe konsekwencje coraz bardziej restrykcyjnej polityki klimatycznej Unii Europejskiej. Już od początku 2016 r., poseł Izabela Kloc na licznych bilateralnych i ogólnych forach lobbowała na rzecz uruchomienie unijnego programu wsparcia i odpowiedniego w nim udziału Górnego Śląska. Przekonała, m.in. wiceprzewodniczącego Komisji Europejskiej Marośa Sefćovića do rozszerzenia pakietu „Czysta energia dla wszystkich Europejczyków", który zapowiadał działania mające na celu wsparcie transformacji regionów węglowych i wysokoemisyjnych. W efekcie, wspólnie przygotowano projekt „Platformy Wsparcia Regionów Górniczych"- „Coal Regions in Transition".
Jego najważniejszym celem jest zapewnienie, aby w dobie stopniowego odchodzenia od gospodarki opartej na paliwach kopalnych żaden region nie został pozostawiony samemu sobie. W ten sposób Unia Europejska bierze na siebie część odpowiedzialności finansowej i programowej za transformację gospodarczą tych terenów.
W ramach Platformy utworzono dwie grupy robocze:
- „gospodarka węglowa i transformacja strukturalna", która obejmuje projekty koncentrujące się na dywersyfikacji gospodarczej regionów węglowych;
- „transformacja systemu energetycznego i czyste powietrze", która obejmuje projekty koncentrujące się na poprawie jakości powietrza i technologiach zgodnych z długoterminową wizją dekarbonizacji gospodarki europejskiej.
Wśród głównych pomysłów na wykorzystanie środków w województwie śląskim wymienia się:
- rozwój nowych gałęzi przemysłu - elektromobilność (w tym zeroemisyjny transport publiczny), inteligentne sieci, OZE (np. na terenach zamykanych kopalni), magazynowanie energii;
- restrukturyzacja terenów pokopalnianych (w tym: rewitalizacja społeczna);
- walkę ze smogiem.
