Co zwykle powoduje wybuch metanu w kopalni?

fot: Bartłomiej Szopa/ARC

Pył węglowy i metan przy najmniejszej nawet przy pozornie błahym błędzie człowieka czy niesprawności maszyny lub urządzenia mogą prowadzić do katastrofy

fot: Bartłomiej Szopa/ARC

Polskie kopalnie fedrują coraz niżej. Średnio o 8 m rocznie. Towarzyszy temu duże zagrożenie metanowe, które zdaniem ekspertów z Wyższego Urzędu Górniczego będzie dalej rosło.

Metan jest gazem lżejszym od powietrza. Dlatego w atmosferze kopalnianej unosi się pod stropem wyrobiska. W kopalniach gaz ten pojawia się zarówno jako metan sorbowany, związany ze strukturą węglową, jak i wolny, kryjący się w uskokach i szczelinach. I ten właśnie niesie z sobą śmiertelne zagrożenie.

Metan wybucha, gdy jego zawartość w atmosferze kopalnianej wynosi od 5 do 15 proc. Najbardziej wybuchowy jest wówczas, gdy zawartość ta znajduje się w granicach 9,9 proc. Mamy wówczas do czynienia z mieszaniną stechiometryczną. Charakteryzuje się ona największą mocą wybuchu.

Samo istnienie mieszaniny jeszcze o niczym nie świadczy. Wystarczy jednak, gdy wystąpi jakikolwiek inicjał o temperaturze w granicach 650 st. C i tragedia gotowa.

Specjaliści z WUG zbadali przypadki zapalenia się metanu, które wystąpiły w ostatnich latach. Na tej podstawie stwierdzili, że inicjatorem są najczęściej iskry mechaniczne, powstałe w wyniku urabiania zwięzłych skał kombajnami ścianowymi lub chodnikowymi.

Tarcie o skałę piaskowcową lub łupek piaszczysty powoduje zaiskrzenie i zapalenie metanu. W rezultacie następuje jego wybuch.

Warto przy okazji wspomnieć, że innym, jeszcze groźniejszym w skutkach zjawiskiem, które pojawia się w polskich kopalniach węgla kamiennego, jest wybuch pyłu węglowego.

Pył węglowy stanowi struktura bardzo małych drobin węgla, które w odpowiedniej konsystencji tworzą mieszaninę wybuchową. Zalega na spągu wyrobiska. Wystarczy podmuch, aby wraz z powietrzem kopalnianym doszło do jego podniesienia i rozrzedzenia. Wybuch następuje wówczas, gdy stężenie pyłu węglowego wynosi od 50 gramów do 1 kg na metr sześcienny wyrobiska.

Przyczyną wybuchu pyłu węglowego może być wybuch metanu, tąpnięcie, roboty strzałowe lub wybuch gazów pożarowych.

Zwykle wybuchowi pyłu węglowego towarzyszy silna fala uderzeniowa, dużo silniejsza niż przy wybuchu metanu.

MOŻE CIĘ ZAINTERESOWAĆ

MKiŚ: Polacy zwrócili już 5,6 mld butelek i puszek

Od początku funkcjonowania systemu zwrócono 5,6 mld butelek i puszek objętych kaucją – poinformowało w poniedziałek Ministerstwo Klimatu i Środowiska. Resort podał też, że w całej Polsce działa ponad 64 tys. punktów zwrotu, w tym 24 tys. punktów z automatami kaucyjnymi. 

Rekordowe długi polskich firm. Mniej dłużników, ale znacznie większe zaległości

Przeterminowane zobowiązania przedsiębiorstw wzrosły do blisko 48 mld zł na koniec września 2026 r., osiągając najwyższy poziom w historii danych BIG InfoMonitor i BIK. W porównaniu z 2020 r. zadłużenie firm zwiększyło się o 13,5 mld zł.

Odpylanie przesypów i przenośników w zakładzie przeróbki: ssawy, szczelność obudów i dobór filtra do pyłu węglowego

Odpylanie przesypów przenośników wymaga jednoczesnego ograniczenia wzbijania pyłu, uszczelnienia strefy przesypu i stabilnego odbioru powietrza przez filtr. Widoczne zapylenie nie wystarcza do oceny warunków pracy, ponieważ szczególne znaczenie ma frakcja respirabilna. Ocenę ekspozycji prowadzi się względem NDS z rozporządzenia w sprawie najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy. Dla pyłu węgla kamiennego i brunatnego NDS frakcji wdychalnej wynosi 10 mg/m³, a frakcji respirabilnej 2 mg/m³. Równolegle oznacza się frakcję respirabilną krystalicznej krzemionki, dla której NDS wynosi 0,1 mg/m³.

Zmiany w zarządzie Huty Częstochowa. Powołano prezesa i wiceprezesa

Z początkiem listopada Ireneusz Staniewski zaczął pełnić funkcję prezesa zarządu Huty Częstochowa. Tomasz Langier został wiceprezesem ds. operacyjnych.