Ciepło w domach i akceptowalne ceny. Jak będzie wyglądać transformacja polskiego ciepłownictwa?

– Dobra transformacja jest wtedy, kiedy w grudniu, kiedy mamy minus 10, kiedy spadnie śnieg, czy w styczniu, kiedy jest minus 14, jako mieszkańcy mamy ciepło w naszych domach, szkołach i szpitalach, a ceny, które mamy ponieść, są po prostu akceptowalne – podkreśla Mateusz Pindel, prezes zarządu WFOŚiGW. I trudno nie przyznać mu racji.

Lokalny potencjał

Sektor ciepłownictwa systemowego odpowiada za zaspokojenie jednej z podstawowych potrzeb społecznych, jaką jest zapewnienie dostępu do ciepła dla około 15 mln obywateli. Jak podaje resort energii, polskie systemy ciepłownicze posiadają największą liczbę przyłączonych do sieci ciepłowniczej gospodarstw domowych w Unii Europejskiej. Pod względem wolumenu dostarczonego ciepła do odbiorców, Polska jest drugim w Unii Europejskiej, za Republiką Federalną Niemiec, rynkiem ciepła systemowego. 

Strategia transformacji ciepłownictwa do 2040 r. to pierwszy w Polsce kompleksowy dokument strategiczny dedykowany wyłącznie sektorowi ciepłownictwa systemowego, który wskazuje kierunki rozwoju sektora oraz wyznacza ścieżkę transformacji do 2040 r. O jego założeniach dyskutowano m.in. podczas VI Forum Energia-Efekt-Środowisko, zorganizowanego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Tegoroczna edycja poświęcona była niezwykle istotnemu tematowi, jakim jest transformacja ciepłownictwa w Polsce i wykorzystanie lokalnego potencjału w tym względzie.

– Ciepłownictwo to znacznie więcej niż infrastruktura. To codzienne bezpieczeństwo milionów mieszkańców, komfort życia w naszych miastach i gminach oraz jeden z filarów transformacji energetycznej Polski. Od tego, jak zmienimy sektor ciepłowniczy, zależy nie tylko jakość powietrza, ale również konkurencyjność gospodarki, odporność lokalnych systemów energetycznych i koszty ponoszone przez odbiorców – podkreśliła Dorota Zawadzka-Stępniak, prezes zarządu NFOŚiGW.

Szczególną uwagę poświęcono nowym instrumentom finansowym, w tym Funduszowi Transformacji Ciepłownictwa, który ma wspierać inwestycje zwiększające bezpieczeństwo energetyczne oraz ograniczające emisje przy zachowaniu opłacalności projektów dla przedsiębiorstw i odbiorców.

W dyskusji wskazywano, że niezbędny będzie montaż środków publicznych, finansowania zwrotnego oraz kapitału prywatnego. Sama dostępność środków nie wystarczy do sprawnego prowadzenia inwestycji. Podkreślono również potrzebę jasno skonstruowanych przepisów i dobrze przygotowanych projektów, wskazując na fakt, że nasze ciepłownictwo jest mocno zróżnicowane, od małych przedsiębiorstw po duże spółki, i nie ma jednej technologii dla całego sektora.

– Transformacja sektora ciepłowniczego dokonuje się dziś przede wszystkim poprzez inwestycje. Potrzebujemy nowoczesnych źródeł ciepła, zmodernizowanych sieci, magazynów ciepła, wysokosprawnej kogeneracji, odnawialnych źródeł energii oraz rozwiązań pozwalających na efektywne wykorzystanie lokalnych zasobów energetycznych – zwrócił uwagę Józef Matysiak, wiceprezes zarządu NFOŚiGW. 

Wymiana doświadczeń

Przypomniano, że Strategia transformacji ciepłownictwa do 2040 r. zakłada wdrożenie 32 działań mających wspierać transformację ciepłownictwa poprzez regulacje prawne, wsparcie inwestycyjne i rozwój technologiczny, a także edukację społeczną i monitorowanie realizacji Strategii. Wdrażanie działań będzie odbywało się we współpracy z innymi podmiotami, w tym m.in. z Ministerstwem Klimatu i Środowiska, Ministerstwem Infrastruktury, Ministerstwem Rozwoju i Technologii, Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz Urzędem Regulacji Energetyki. Projektowana Strategia jest spójna z zaktualizowanym KPEiK i stanowi jego sektorowe rozwinięcie dla ciepłownictwa systemowego.

Podczas Forum poruszono także najważniejsze wyzwania związane z bezpieczeństwem energetycznym oraz możliwościami wykorzystania lokalnych zasobów, odnawialnych źródeł energii i nowoczesnych technologii. Szczególne znaczenie miała wymiana doświadczeń pomiędzy przedstawicielami instytucji, samorządów, sektora energetycznego i środowiska eksperckiego. Rozmowy koncentrowały się na tym, jak skutecznie wykorzystywać lokalny potencjał i jednocześnie budować nowoczesne, efektywne oraz niskoemisyjne systemy ciepłownicze. Dla województwa śląskiego, z jego dużym potencjałem przemysłowym, energetycznym i technologicznym, kwestie modernizacji ciepłownictwa oraz wykorzystania lokalnych źródeł energii mają szczególne znaczenie.

Uczestnicy dyskusji zgodzili się, że skuteczna transformacja ciepłownictwa wymaga jednoczesnego wzmacniania bezpieczeństwa energetycznego, ograniczania emisji oraz wykorzystania lokalnych zasobów i nowoczesnych technologii.

WFOŚiGW w Katowicach reprezentowali Iwona Gejdel-Targosz – wiceprezes zarządu oraz Łukasz Frydel – kierownik Zespołu Transformacji Energetycznej.