Centrum, składające się z sześciu laboratoriów, będzie stanowiło nową jakość w skali europejskiej w zakresie badań i szkoleń

Od lewej stoją: dr inż. Artur Dyczko, prof. inż. Krzysztof Galos, prof. inż. Marek Pawełczyk oraz prof. inż. Franciszek Plewa

W Gliwicach podpisano w poniedziałek, 11 grudnia, porozumienie o współpracy pomiędzy Politechniką Śląską a Instytutem Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk. Dotyczy ono realizacji programów badawczych, inicjatyw projektowych i prac zleconych zmierzających do poprawy innowacyjności, efektywności technicznej i ekonomicznej gospodarki surowcami mineralnymi Europy.

W uroczystości udział wzięli: prof. inż. Marek Pawełczyk, prorektor ds. nauki i rozwoju Politechniki  Śląskiej, prof. inż. Franciszek Plewa, dziekan Wydziału Górnictwa, Inżynierii Bezpieczeństwa i Automatyki Przemysłowej, prof. inż. Krzysztof Galos, dyrektor Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią Polskiej Akademii Nauk oraz dr inż. Artur Dyczko z Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN.  

Porozumienie jest efektem współpracy jaką naukowcy z Instytutu Gospodarki Surowcami Mineralnymi i Energią PAN nawiązali z Wydziałem Górnictwa, Inżynierii Bezpieczeństwa i Automatyki Przemysłowej Politechniki Śląskiej przygotowując nową strategię Wydziału w kierunku zrównoważonej gospodarki surowcami i energią, obejmującą zagadnienia geotermalne, geofizyki inżynierskiej oraz badań środowiskowych w szczególności modelowania geologicznego, automatyzacji procesów przemysłowych, cyberbezpieczeństwa i transformacji cyfrowej.

Pierwszym wspólnym projektem sygnatariuszy porozumienia będzie budowa na Wydziale Górnictwa, Inżynierii Bezpieczeństwa i Automatyki Przemysłowej Politechniki Śląskiej ultranowoczesnego Centrum Kompetencji z Zakresie Bezpieczeństwa, Analityki Operacyjnej i Zarządzania Sytuacjami Niebezpiecznymi w Przemyśle.

Jak zapewniono - Centrum, składające się z sześciu laboratoriów, będzie stanowiło nową jakość w skali europejskiej w zakresie badań i szkoleń, przy wykorzystaniu symulacji i wirtualizacji w warunkach laboratoryjnych sytuacji niebezpiecznych, związanych z cyberzagrożeniami, zagrożeniami naturalnymi oraz przemysłowymi.

Budową Centrum kierować będą Dziekan Wydziału Górnictwa, Inżynierii Bezpieczeństwa i Automatyki Przemysłowej Politechniki Śląskiej prof. Franciszek Plewa oraz dr inż. Artur Dyczko pomysłodawca i inicjator działań na rzecz budowy wokół Wydziału Górnictwa, Inżynierii Bezpieczeństwa i Automatyki Przemysłowej Politechniki Śląskiej idei: Digital Economy as a Factor in the Technological Development of the Mineral Sector.

Centrum bazując na najnowszych osiągnięciach automatyki i informatyki przy wykorzystaniu sztucznej inteligencji ma w zamyśle twórców pozwolić  na symulacje procesów przemysłowych, technologicznych oraz sytuacji kryzysowych łącząc rozproszone systemy monitoringu, sterowania oraz bezpieczeństwa odpowiedzialne za działanie przedsiębiorstwa. Składać się będzie z sześciu laboratoriów:

- Laboratorium nr 1: Cyfrowy Bliźniak – stworzenie cyfrowego bliźniaka dyspozytorni kopalnianej (węgla kamiennego jak również kopalni wydobywającej np. miedź) pozwoli na pełne symulowanie pracy zakładu w warunkach laboratoryjnych i dzięki temu zbudowane zostanie unikalne stanowisko przeznaczone do szkolenia w celu wyuczenia odpowiedniej reakcji na sytuacje nadzwyczajne, w tym również na katastrofy, operatorów systemu z przedsiębiorstw górniczych, jak również studentów Politechniki Śląskiej. Laboratorium to będzie głównym elementem Platformy Analiz w czasie rzeczywistym (RelTIP - Real-Time Insights Platform), której budowa umożliwi poprawę efektywności, zminimalizowanie ryzyka awarii, lepsze zrozumienie i zarządzanie złożonymi systemami oraz możliwość przewidywania i reagowania na zmiany w czasie rzeczywistym.

- Laboratorium nr 2: Zarządzania kryzysowego – sytuacje nadzwyczajne obejmują różne zagrożenia, takie jak awarie techniczne, wypadki, ataki cybernetyczne, klęski żywiołowe czy inne wydarzenia, które mogą wpłynąć negatywnie na bezpieczeństwo, ciągłość operacyjną i efektywność produkcji. Planowane laboratorium pozwoli na przeprowadzanie symulacji modelu zarządzania sytuacjami nagłymi w przedsiębiorstwie oraz współdziałanie z krajowym systemem reagowania kryzysowego. Laboratorium będzie wykorzystywane do szkolenia oraz przygotowania standardów w zakresie  postępowania w sytuacjach nagłych oraz reagowania na zdarzenia wypadkowe i klęski żywiołowe. 

- Laboratorium nr 3: Analityki Operacyjnej i Przetwarzania Informacji – stanowić będzie serce budowanego CENTRUM. Centrum obliczeniowe będzie zasilało wszystkie 6 laboratoriów naukowo-dydaktycznych, jednocześnie pełniąc funkcję poligonu badawczego dla studentów Wydziału w zakresie zapewnienia bezpieczeństwa i cyberbezpieczeństwa systemów automatyki przemysłowej sektora wydobywczo-energetycznego. Pozwoli to na wypełnienie luki w zakresie testowania cyberodporności systemów i urządzeń automatyki wykorzystywanych w przemyśle.

- Laboratorium nr 4: Zrównoważonej Gospodarki Serowcami i Energią - ma umożliwić kształcenie i szkolenie inżynierów w interdyscyplinarnym i kompleksowym podejściu do gospodarowania surowcami mineralnymi i energią, począwszy od ich źródeł, poprzez technologie pozyskiwania i użytkowania, a także aspekty środowiskowe, rynkowe, ekonomiczne czy prawne. Kluczowym elementem laboratorium będą elementy symulacji uciążliwości warunków pozyskania surowców i ich wpływ na powstające zagrożenia. Całość działań zmierzać będzie do intensyfikacji realizacji prac badawczych i aplikacyjnych związanych z transformacją energetyczną, czystym środowiskiem i gospodarką o obiegu zamkniętym w polskiej gospodarce.

- Laboratorium nr 5: Fotogrametrii i geomatyki – pozwoli na stworzenie podstaw do kształcenia w kierunku najnowocześniejszych technologii związanych z szeroko rozumianą geoinformatyką stosowaną w tym pozyskiwania, przetwarzania, analizowania, udostępniania danych przestrzennych. Laboratorium zajmować się będzie również automatyzacją procesów przetwarzania danych oraz harmonizacją i integracją obiektowych baz danych.

Laboratorium nr 6: Świadomości sytuacyjnej – stanowić będzie niejako mózg budowanego CENTRUM. System świadomości sytuacyjnej dla przemysłu to zaawansowana platforma monitoringu, analizy i reakcji w czasie rzeczywistym w środowisku przemysłowym. Główne założenia tego systemu obejmują między innymi integrację danych z różnych źródeł, takich jak czujniki, systemy monitorowania, bazy danych i urządzenia pomiarowe, co pozwoli uzyskać kompleksowy obraz sytuacji. Wiedza ta daje możliwość przeciwdziałania oraz właściwej reakcji na sytuacje nadzwyczajne

Jak podkreślają strony porozumienia, budowane przez Politechnikę Śląską wspólnie z Polską Akademią Nauk Centrum Kompetencji z Zakresie Bezpieczeństwa, analityki Operacyjnej i Zarządzania Sytuacjami Niebezpiecznymi w Przemyśle pozwoli Wydziałowi Górnictwa, Inżynierii Bezpieczeństwa i Automatyki Przemysłowej Politechniki Śląskiej stworzyć jeden z najnowocześniejszych, w tej części Europy, ośrodków dydaktyczno-naukowych w zakresie bezpieczeństwa w dużych przedsiębiorstwach przemysłowych. Ośrodek umożliwi odpowiedzialne kształcenie w zawodach, w których ogromne znaczenie mają procesy informacyjno-decyzyjne związane z zarządzaniem bezpieczeństwem i efektywnością oraz są kluczowe dla sukcesu dużych przedsiębiorstw przemysłowych.