CBA w resorcie klimatu zabezpiecza dokumenty dotyczące programu Czyste Powietrze

Kontrola CBA dotyczy programu Czyste Powietrze

"Funkcjonariusze CBA przyszli do MKiŚ (Ministerstwa Klimatu i Środowiska - PAP) i funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej i zażądali dokumentów dotyczących programu ťCzyste PowietrzeŤ z okresu od 1 czerwca 2021 r." - poinformował we wtorek na platformie X rzecznik resortu klimatu Marek Pogorzelski. Przekazał, że postępowanie prowadzone jest przez Prokuraturę Europejską w sprawie niedopełnienia obowiązku przez funkcjonariuszy publicznych w związku z opracowaniem zasad funkcjonowania i wdrożenia kolejnych etapów programu "Czyste Powietrze".

"W 2022 roku przeprowadzono znaczące zmiany w programie ťCzyste PowietrzeŤ wprowadzając prefinansowanie bez niezbędnych zabezpieczeń, a w 2023 zostały zniesione limity kosztów jednostkowych dla termomodernizacji. Zmiany te stały się źródłem późniejszych problemów beneficjantów i nieuczciwych praktyk niektórych wykonawców. Doprowadziły one do toczących się w całym kraju ok. 700 postępowań prowadzonych przez prokuratury, w tym Prokuraturę Europejską, oraz Policję, z których część została wszczęta po zawiadomieniach NFOŚiGW oraz wojewódzkich funduszy ochrony środowiska i gospodarki wodnej" - dodał rzecznik MKiŚ.

Przypomniał, że w związku z nieprawidłowościami obecne władze Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) zdecydowały pod koniec 2024 r. o wstrzymaniu programu. Nowa odsłona programu ruszyła kilka miesięcy później z końcem marca 2025 r.

Rzecznik MKiŚ podkreślił, że w nowej edycji programu wprowadzono "zasady zwiększające bezpieczeństwo beneficjentów i zabezpieczające ich przed nadużyciami". Pogorzelski zapewnił, że zarówno ministerstwo jak i NFOŚiGW oraz wojewódzkie fundusze współpracują z prokuraturą i służbami, a wszystkie oczekiwane przez służby dokumenty zostaną przekazane.

Rzecznik prasowy ministra koordynatora służb specjalnych Jacek Dobrzyński na platformie X napisał z kolei, że funkcjonariusze CBA zabezpieczają od wtorkowego poranka dokumentację dotyczącą programu "Czyste Powietrze" z okresu od 1 czerwca 2021 r.

"Czynności prowadzone są m.in. w kilku centralnych urzędach administracji publicznej w Warszawie oraz jednostkach lokalnych. W czynnościach uczestniczą agenci CBA oraz przedstawiciele Europejskiego Urzędu ds. Zwalczania Nadużyć Finansowych" - przekazał Dobrzyński.

W październiku 2025 r. Prokuratura Europejska przejęła śledztwo dot. nadużyć przy realizacji programu "Czyste Powietrze". Poprzednio nadzorował je Prokuratur Okręgowy w Szczecinie. Śledztwo - jak informowano - ma charakter ogólnopolski. Prokuratorzy ustalili, że łączna wysokość wyrządzonej szkody to kilkadziesiąt milionów złotych. Do przestępstw miało dochodzić od 2022 r. do grudnia 2024 r. Jak przekazała wówczas rzeczniczka Prokuratury Okręgowej w Szczecinie, firma z woj. zachodniopomorskiego jako wykonawca, zawierała umowy z beneficjentami programu na prace termomodernizacyjne budynków mieszkalnych oraz wymianę źródeł ciepła.

- W sprawie ustalono, że zachowanie sprawcy polegało przede wszystkim na wyłudzaniu środków pieniężnych na szkodę beneficjentów programu, np. poprzez wprowadzenie w błąd co do możliwości faktycznego zrealizowania inwestycji - informowała na początku października 2025 r. prok. Julia Szozda, rzeczniczka prasowa Prokuratury Okręgowej w Szczecinie.

Z programu "Czyste Powietrze" właściciele domów jednorodzinnych mogą otrzymać dotacje do wymiany starych pieców na bardziej ekologiczne np. pompy ciepła (obecnie nie można uzyskać wsparcia do zakupu pieców gazowych), a także do termomodernizacji budynku. Od kwietnia ub.r. obowiązkowym w programie jest przeprowadzenie przed inwestycją audytu energetycznego, a po niej - świadectwa charakterystyki energetycznej budynku, które pokazuje, jak termomodernizacja przyczyniła się np. do ograniczenia zużycia ciepła.