Budżet WFOŚiGW Katowice 2026: Ćwierć miliard złotych na transformację Śląska

Konferencja, na której WFOŚiGW zaprezentował budżet na 2026 rok.

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach wchodzi w 2026 r. z rekordowym budżetem ponad 1 mld zł. Jednocześnie, jak zapowiedzieli przedstawiciele zarządu WFOŚiGW, ma być to rok przełomowy. W planach jest przyspieszenie transformacji środowiskowej regionu. Na wsparcie liczyć mogą przede wszystkim projekty odpowiadające na wyzwania środowiskowe, z jakimi mierzy się Śląsk w procesie odchodzenia od tradycyjnych źródeł energii.

Kwota 1,013 mld zł robi spore wrażenie. Środki mają zostać skierowane na sześć głównych obszarów: transformację energetyczną, gospodarkę wodną, ochronę powierzchni ziemi, adaptację do zmian klimatu, gospodarkę odpadami i edukację ekologiczną oraz profilaktykę zdrowotną.

– Ta oferta jest owocem rozmów, konferencji, konsultacji, spotkań z samorządami, z naszymi partnerami, z przedsiębiorcami, z organizacjami pozarządowymi w całym 2025 r. Już od 33 lat nasz katowicki Fundusz wspiera wszelkiego rodzaju zadania mające na celu realizację misji polityki środowiskowej województwa śląskiego i państwa na terenie naszego pięknego regionu, jakim jest województwo śląskie – zwrócił uwagę Mateusz Pindel, prezes zarządu WFOŚiGW w Katowicach, otwierając pierwsze w tym roku spotkanie z przedstawicielami samorządów, organizacji pozarządowych i przedsiębiorcami.

Sala audytoryjna Akademii Śląskiej w Katowicach dosłownie pękała w szwach.

Rekordowy i ambitny

– Mamy rekordowy, ale też bardzo ambitny budżet, ponad 1 mld zł. To właśnie nasi mieszkańcy, nasi partnerzy są beneficjentami, i to oni są również współautorami naszej oferty. Odwiedzając różne zakątki województwa śląskiego, widzimy w wielu miejscach zielone logo naszego funduszu. Nie są to tylko duże miasta, ale również małe miasteczka, gminy, a nawet wsie. Mamy również takie obszary, gdzie niestety nasze wsparcie jeszcze nie dotarło z różnych przyczyn, i to właśnie na tych obszarach, na tych miejscach chcemy się szczególnie skupić w 2026 r. Wszystkie programy po konsultacjach z naszymi partnerami zmodernizowaliśmy i uatrakcyjniliśmy pod kątem montaży finansowych, dotacyjno-pożyczkowych. Odpowiadamy na realne potrzeby i realne wezwania. Gospodarka ściekowa w aglomeracji, budowa i modernizacja oczyszczalni ścieków, bezpieczeństwo dostaw wody pitnej dla naszych mieszkańców, wymiana starych, przestarzałych sieci azbestowo-cementowych na nowe, wspieranie instytucji i osób, które na co dzień dbają o zdrowie, życie i mienie ludzkie – wyliczał kolejno prezes Mateusz Pindel.

Na środki mogą liczyć więc m.in. strażacy. Mowa o Bezpiecznym Strażaku, programie, z którego środki przeznaczane są na zakup sprzętu ratowniczo-gaśniczego dla ochotniczych straży pożarnych. Śląski Garnizon Policji również będzie mógł liczyć na wymianę starego parku samochodowego na niskoemisyjne pojazdy. Wspierane będą Regionalna Dyrekcja Ochrony Środowiska, Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska, ale również Straż Graniczna i Wojewódzkie Pogotowie Ratunkowe.

– Stawiamy również na edukację ekologiczną, transformację energetyczną i zapobieganie poważnym awariom środowiskowym – potwierdził prezes katowickiego WFOŚiGW.

Zapowiedział m.in. przyspieszenie programu Czyste Powietrze, na przykład poprzez spotkania z włodarzami gmin, których celem jest usprawnienie procedur naboru. Kontynuowane będą także inicjatywy, takie jak: Zamień piec na sieć, Ekoremiza dla OSP oraz wsparcie dla podmiotów wrażliwych, w tym szkół i szpitali.

– Udało się nam w ramach nowej edycji ustalić transparentne zasady, które gwarantują naszym mieszkańcom bezpieczeństwo. I to słowo „bezpieczeństwo” również będzie kluczem i ono się będzie przejawiało w pozostałych obszarach, które będziemy wspierać. Chcemy, aby rachunki grozy nie powracały, były tylko niemiłym wspomnieniem. Stąd obecność naszego funduszu w każdej ze 167 gmin na terenie województwa śląskiego, z naszymi ekspertami, również we współpracy z samorządami – zaznaczył Mateusz Pindel.

Na samą tylko transformację energetyczną ma zostać przeznaczonych 236 mln zł. W tej puli znalazły się zarówno kontynuowane, jak i nowe programy, takie jak np. Ekowspólnota mająca zapewnić wspólnotom mieszkaniowym wsparcie w termomodernizacji, oferując dotacje do 35 proc. lub nawet 100 proc. finansowania w formule pożyczka plus dotacja.

Z kolei program OZE na start skierowany jest do przedsiębiorców. Został rozszerzony o możliwość dofinansowania zakupu samochodów elektrycznych wraz z infrastrukturą ładowania i magazynami energii. Nowością są także spółdzielnie energetyczne. W tym przypadku WFOŚiGW oferuje do 80 proc. wsparcia na ich utworzenie oraz do 70 proc. na inwestycje realizowane przez ich członków.

Edukacja najistotniejsza

Samorządy otrzymają kolejną szansę na sfinansowanie zielonych przestrzeni.

– Mamy już ich ponad 100 na terenie województwa śląskiego. Wierzymy, że będzie ich jeszcze więcej – wspomniała z kolei Iwona Gejdel-Targosz, wiceprezes WFOŚiGW w Katowicach.

Wśród zadań, jakie będą realizowane w br., znalazły się także te z zakresu  ochrony przyrody, zabytkowych parków, pomników przyrody i rehabilitacji dziko żyjących zwierząt. Ponad 50 mln zł trafi na edukację ekologiczną i ochronę przyrody. Wśród programów znalazła się 12. edycja Zielonej Pracowni z podwyższonym dofinansowaniem do 60 tys. zł, a także Ekopracownia pod chmurką oraz pilotażowy Ekoprzedszkolak, czyli program wspierający tworzenie mini ogrodów botanicznych przy przedszkolach.

– Chcemy, by nasi najmłodsi również edukowali się w przyjaznych warunkach, żeby mieli w swoim najbliższym otoczeniu zakładane mini arboreta, mini ogrody botaniczne, gdzie będzie prowadzona edukacja ekologiczna od najmłodszych lat. Działania edukacyjne podnoszą świadomość ekologiczną, ale również integrują społeczności lokalne. Na program Zielona Przestrzeń przeznaczamy 7 mln zł. Na program Ekowydarzenia, który sprawdził się w ub.r., 1 mln zł. Z pełną świadomością, we współpracy z naszymi partnerami, przygotowaliśmy taką ofertę, aby jakość środowiska na terenie województwa śląskiego stale się poprawiała, a 2026 r. był rokiem przyspieszenia – podkreśliła Iwona Gejdel-Targosz.

Z kolei wicemarszałek Województwa Śląskiego Grzegorz Boski zwrócił uwagę na komplementarny charakter działań samorządu i WFOŚiGW. Jak podkreślił, instytucje te nie konkurują ze sobą, lecz wykorzystują efekt synergii, łącząc środki budżetowe z funduszami europejskimi. Taki model ma zwiększać skalę i efektywność realizowanych inwestycji proekologicznych.

Prezes Mateusz Pindel zachęcał także osoby, instytucje, organizacje pozarządowe oraz przedsiębiorców do wskazania tych, którzy aspirują do miana ekologicznej osobowości roku, ekoedukatora, ekoinwestycji i młodego ekologa. To z myślą o konkursie Zielone Czeki, który doczeka się nowej odsłony w sześciu kategoriach z nagrodą główną w każdej kategorii w wysokości 15 tys. zł. Wnioski można składać do 16 marca br. Wielka gala finałowa planowana jest już na 24 kwietnia br.