Będą pieniądze na usuwanie azbestu w prywatnych domach

Azbestami nazywane są włókniste odmiany minerałów, występujące w przyrodzie w postaci wiązek włókien, cechujących się dużą wytrzymałością na rozciąganie, elastycznością i odpornością na działanie czynników chemicznych i fizycznych. Stosowanie azbestu stwierdzono już ok. 4500 lat temu na podstawie wykopalisk dokonanych w Finlandii.

W Europie Południowej azbest znany jest od ponad 2500 lat. Od XV do XIX wieku używany był do produkcji knotów do świec, niepalnego papieru, skóry, a także do wyrobów tekstylnych, np. sukna na płaszcze żołnierskie. Do powszechnego stosowania wszedł w XX wieku. Przyczyniły się do tego unikalne właściwości tego minerału. Po drugiej wojnie światowej azbest zaczął być powszechnie stosowany w przemyśle włókienniczym, maszynowym, elektrotechnice i budownictwie.
Po kilkudziesięciu latach stosowania azbestu odkryto, że włókna azbestu rozpylone w powietrzu i wdychane wraz z nim są przyczyną śmiertelnych chorób. Przetwórstwo azbestu i stosowanie wyrobów azbestowych jest niebezpieczne dla zdrowia. Dzięki włóknistej budowie surowiec w stanie suchym łatwo ulega rozpyleniu, a po przedostaniu się do organizmu trwale utrzymuje się w płynach ustrojowych. Wyniki badań świadczą o tym, że pył powstający podczas wydobycia i przerobu azbestu, a także podczas użytkowania wyrobów zawierających ten minerał, należy do bardzo niebezpiecznych trucizn.

Polska w płytach

Na terenie Polski znajduje się blisko 15,5 mln ton płyt zawierających azbest. 85 proc. z nich zastosowanych jest w budownictwie. Azbest jest największym problemem w blokowiskach budowanych w latach 60. i 70. ubiegłego wieku. Na największe zagrożenia narażeni są mieszkańcy budynków, których elewacje wykonane są z płyt azbestowo-cementowych. Zewnętrzne elementy budynku narażone są na erozję, w praktyce sprowadza się do tego, że wokół tych budynków unosi się chmura niewidocznych, śmiercionośnych włókien. Dlatego też wszyscy właściciele takich budynków zobligowani są prawem do skutecznego zabezpieczenia lub usunięcia płyt azbestowych.

Prace te mogą wykonywać jedynie specjalnie przeszkolone i wyposażone ekipy budowlane posiadające odpowiednie zezwolenia. Utylizacja odpadów musi odbywać się pod ścisłą kontrolą. Z szacunkowych danych wynika, że połowa azbestu w Polsce zastosowana jest w budynkach indywidualnych.

Pieniądze na usuwanie

Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach podpisał z Narodowym Funduszem Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej umowę na wspólne dofinansowanie zadań związanych z usuwaniem azbestu i wyrobów azbestowych w województwie śląskim. Program realizowany będzie w latach 2011-2012. Daje on możliwość uzyskania wsparcia ze środków publicznych na likwidację wyrobów z azbestem pochodzących z domów i obiektów należących do osób fizycznych.

Umowa zakłada, że samorządy gminne, posiadające na swoim terenie zinwentaryzowane i objęte gminnym programem likwidacji azbestu wszelkie obiekty zawierające odpady azbestowe, mogą na ich likwidację uzyskać ze środków NFOŚiGW dotację w wysokości 50 proc. kosztów kwalifikowanych. Pozostałe dofinansowanie może pochodzić ze środków WFOŚiGW, w formie preferencyjnej pożyczki, która w połowie może zostać umorzona bez konieczności przeznaczenia umorzonej kwoty na nowe zadanie proekologiczne.
Z dofinansowania skorzystać mogą właściciele wszystkich obiektów objętych gminnym programem usuwania azbestu. W praktyce daje to szansę na sfinansowanie bezzwrotne w wysokości do 75 proc. kosztów dotyczących zdjęcia azbestu, transportu i jego unieszkodliwienia. Prace te muszą zostać jednak wykonane przez firmę, posiadającą odpowiednie zezwolenia na wykonywanie tego typu zadań, co powinno być stosownie udokumentowane. Na realizację tego dwuletniego programu przewidziano ok. 5 mln złotych, w tym 2,5 mln zł przekazanych z NFOŚiGW.

48 mln zł w 30 lat

Oszacowano, że koszt realizacji rządowego programu usuwania azbestu i wyrobów zawierających azbest w ciągu 30 lat wynosić będzie ok. 48 mld. zł, z czego fundusze ekologiczne pokryją 711 mln zł. Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach traktuje te zadania jako poważne wyzwania, służące nie tylko dostosowaniu naszych realiów do norm panujących w Unii Europejskiej, ale także pozwalające nam żyć zdrowo i bezpiecznie w przyjaznym środowisku.
Dlatego od 2004 roku na realizację 130 przedsięwzięć, związanych z likwidacją ponad 9 tysięcy ton odpadów azbestowych, udzielono pożyczek w kwocie ponad 10 mln zł oraz dotacji w kwocie 14 mln zł. Tylko w 2010 roku ze środków WFOŚiGW w Katowicach na wsparcie zadań, związanych z usuwaniem i unieszkodliwianiem azbestu, wydano w postaci preferencyjnych pożyczek ponad 3,7 mln złotych. Z dofinansowania skorzystało 17 gmin z woj. śląskiego, spółdzielnie i wspólnoty mieszkaniowe oraz indywidualni przedsiębiorcy. Teraz pojawiła się realna szansa, by z dofinansowania ze środków publicznych mogli korzystać także właściciele prywatnych domów.