Atom kilka metrów od Polski? Śląska posłanka pyta o czeski projekt
Śląska posłanka Gabriela Lenartowicz z Koalicji Obywatelskiej podjęła interwencję w sprawie planowanej budowy czeskiego małego reaktora modułowego (SMR) w Dziećmorowicach, tuż przy granicy z Polską. Parlamentarzystka domaga się wyjaśnień dotyczących procedur transgranicznych, zakresu konsultacji społecznych oraz informacji przekazanych stronie polskiej. Inwestycja, która ma zastąpić istniejącą infrastrukturę węglową należącą do koncernu ČEZ, wzbudza rosnące obawy wśród mieszkańców i władz lokalnych po polskiej stronie granicy.
Posłanka Gabriela Lenartowicz podjęła interwencję w sprawie planowanej budowy czeskiego małego reaktora modułowego (SMR) tuż przy granicy z Polską
Śląska posłanka Gabriela Lenartowicz z Koalicji Obywatelskiej podjęła interwencję w sprawie planowanej budowy czeskiego małego reaktora modułowego (SMR) w Dziećmorowicach, tuż przy granicy z Polską. Parlamentarzystka domaga się wyjaśnień dotyczących procedur transgranicznych, zakresu konsultacji społecznych oraz informacji przekazanych stronie polskiej. Inwestycja, która ma zastąpić istniejącą infrastrukturę węglową należącą do koncernu ČEZ, wzbudza rosnące obawy wśród mieszkańców i władz lokalnych po polskiej stronie granicy.
Reaktor SMR ma powstać przy granicy z Polską
Plany ČEZ zakładają rozwój technologii SMR na terenie elektrowni w Dziećmorowicach w kraju morawsko-śląskim. Lokalizacja znajduje się zaledwie kilkaset metrów od granicy z Polską oraz rzeki Olzy. Projekt uznawany jest za jeden z kluczowych elementów czeskiego programu rozwoju małych reaktorów modułowych. Z dostępnych informacji wynika, że podpisanie istotnych umów przygotowawczych może nastąpić latem 2026 roku, natomiast rozpoczęcie budowy przewidywane jest około 2035 roku, po przeprowadzeniu badań geologicznych i sejsmicznych.
- Projekt ten wzbudza duże zaskoczenie i emocje wśród mieszkańców oraz władz lokalnych po polskiej stronie m.in. w gminach powiatu raciborskiego, wodzisławskiego i cieszyńskiego – zaznacza posłanka Gabriela Lenartowicz z Koalicji Obywatelskiej.
Interpelacja do resortów w sprawie reaktora SMR
Gabriela Lenartowicz skierowała zapytania do Ministerstwa Energii oraz Ministerstwa Klimatu i Środowiska.
- Czy i jakie procedury uzgodnień transgranicznych obowiązują inwestycje w SMR i na kiedy planowane są konsultacji transgraniczne oraz konsultację społeczne w tym ze stroną polską?
- Jaki jest stan wiedzy przekazanej stronie polskiej, w tym samorządom lokalnym o specyfikacji czeskiego projektu, m.in. mocy planowanego reaktora, parametrów bezpieczeństwa technologii, koniecznych uzgodnieniach i konsultacjach społecznych?
Ramy prawne inwestycji jądrowych
Śląska posłanka przypomina, że w przypadku budowy reaktorów SMR (Small Modular Reactors) przez Czechy w pobliżu polskiej granicy, są prawnie wymagane konsultacje społeczne i transgraniczne. Wskazuje, że ten proces opiera się na następujących zasadach:
- Wymogi międzynarodowe: Każde państwo planujące inwestycję jądrową musi przeprowadzić ocenę oddziaływania na środowisko (OOŚ) zgodnie z Konwencją z Espoo. Określa ona, że państwo pochodzenia (Czechy) ma obowiązek powiadomić i skonsultować się z państwem narażonym (Polska), jeśli projekt może wywołać skutki dla środowiska po drugiej stronie granicy.
- Konsultacje społeczne: W ramach procedury transgranicznej dokumentacja projektu jest udostępniana publicznie. Oznacza to, że polscy obywatele, samorządy oraz organizacje pozarządowe mają prawnie zagwarantowany czas na zapoznanie się z planami i zgłoszenie swoich uwag.
- Decyzje środowiskowe i lokalizacyjne: Czeski inwestor (np. koncern ČEZ, rozważający lokalizacje takie jak np. Dziećmorowice) musi uzyskać decyzję o lokalizacji oraz zatwierdzenie raportu OOŚ, które poprzedzają wydanie ostatecznego pozwolenia na budowę.
- Zgody transgraniczne: Ostateczne pozwolenie na budowę i eksploatację wydaje czeski dozór jądrowy ([Státní úřad pro jadernou bezpečnost – SÚJB]), ale przy współudziale polskich organów (m.in. Generalnego Dyrektora Ochrony Środowiska oraz [Państwowej Agencji Atomistyki], które reprezentują stronę polską w procedurze konsultacji).
Reakcje w regionie na plany spółki ČEZ
Temat budzi duże zainteresowanie w gminach powiatów raciborskiego, wodzisławskiego i cieszyńskiego. Lokalne społeczności śledzą rozwój sytuacji głównie na podstawie komunikatów spółki ČEZ oraz doniesień medialnych. W debacie publicznej pojawiają się zarówno obawy związane z bliskością inwestycji jądrowej, jak i postulaty dotyczące pełnej transparentności oraz aktywnego udziału strony polskiej w procesie decyzyjnym.
Strona czeska przedstawia inwestycję jako element transformacji energetycznej i odchodzenia od węgla, który ma zapewnić stabilne dostawy energii i ciepła w regionie. Dla społeczności po polskiej stronie granicy kluczowe pozostają jednak kwestie skali przedsięwzięcia, bezpieczeństwa technologii oraz potencjalnego wpływu na środowisko i codzienne życie mieszkańców.
