Andaluzja ze Śląska – historia kopalni, o której pamiętają w Piekarach Śląskich
Nazwa Andaluzja na świecie kojarzy się oczywiście z regionem w Hiszpanii, słynącym z gorącego klimatu, piaszczystych plaż oraz fascynującego dziedzictwa kulturowego łączącego wpływy europejskie i arabskie. Z kolei dla mieszkańców Piekar Śląskich (i okolicznych miejscowości) Andaluzja to kopalnia, w której przez ponad 100 lat fedrowano węgiel. „Anda” – jak nazywali ją miejscowi – była jednym z filarów lokalnego przemysłu, a jej historia zakończyła się w 2014 r., kiedy wyburzoną wieżę wyciągową ostatniego i zarazem najstarszego szybu
fot: fotopolska.eu
Dawna kopalnia Andaluzja w Piekarach Śląskich
fot: fotopolska.eu
Nazwa Andaluzja na świecie kojarzy się oczywiście z regionem w Hiszpanii, słynącym z gorącego klimatu, piaszczystych plaż oraz fascynującego dziedzictwa kulturowego łączącego wpływy europejskie i arabskie. Z kolei dla mieszkańców Piekar Śląskich (i okolicznych miejscowości) Andaluzja to kopalnia, w której przez ponad 100 lat fedrowano węgiel. „Anda” – jak nazywali ją miejscowi – była jednym z filarów lokalnego przemysłu, a jej historia zakończyła się w 2014 r., kiedy wyburzoną wieżę wyciągową ostatniego i zarazem najstarszego szybu
Początki kopalni Andaluzja
Geneza kopalni Andaluzja sięga 1903 roku, gdy połączono cztery pola górnicze: Andalusien, Rest Phoenix, Rest Oppurg i Kronprinzess, należące do księcia Guido Henckel von Donnersmarcka. W 1908 roku tereny te sprzedano spółce Schlesische Aktien-Gesellschaft für Bergbau und Zinkhüttenbetrieb, która rozpoczęła przygotowania do budowy kopalni.
Budowę pierwszego szybu kopalni, noszącego nazwę Żeromski, rozpoczęto w roku 1908, jednak katastrofa podczas głębienia szybu – kurzawka zalała podziemne urządzenia – spowodowała opóźnienie w pracach związanych z otwarciem nowej kopalni. Roboty wznowiono dopiero w 1910 roku, a jednocześnie prowadzono prace górnicze przy drugim szybie o nazwie Sienkiewicz, który służyć miał jako szyb wdechowy do kopalni. Obydwa szyby zgłębione zostały do poziomu 334 m.
fot. fotopolska.eu
Rozwój piekarskiej „Andy”
Wydobycie węgla w kopalni Andaluzja, przez miejscowych nazywaną „Andą”, rozpoczęto w 1912 r. na poziomie około 14 tys. ton rocznie. Z każdy rokiem wydobycie rosło - w roku 1922 wyniosło ponad 391 tys. ton, a w roku 1938 przekroczyło ono 495 tysięcy ton. Po II wojnie światowej kopalnia weszła w okres dynamicznego rozwoju. Modernizowano metody wydobycia, stosując m.in. system filarowo-zabierkowy, podsadzkę hydrauliczną, a później coraz dalej posuniętą mechanizację ścian.
W kopalni przeprowadzono także modernizację urządzeń górniczych. Obejmowała ona m.in. szyb Żeromski, który w 1957 roku przebudowano i oddano do użytku jako konstrukcję żelbetową, a także urządzenia podsadzkowe, zbornik podsadzkowy i trzy rurociągi podsadzkowe wykonane w latach 1948–1970 w szybie Żeromski.
W latach 70. i 80. kopalnia Andaluzja należała do największych zakładów w regionie. W 1979 roku wydobycie przekroczyło 4,3 mln ton, a zatrudnionych było tam ponad 5 tys. osób.
fot. fotopolska.eu
Likwidacja i pamięć o Andaluzji
W 1999 roku kopalnia Andaluzja została przekształcona w Zakład Górniczy Brzeziny. W latach 1999–2002 wykonano przekop łączący go z Zakładem Górniczym Piekary (dawną kopalnią „Julian”). Z kolei w 2003 roku, ZG Brzeziny został włączony w struktury ZG Piekary.
Likwidację dawnej Andaluzji rozpoczęto w 2007 r. Najpierw zasypano szyb Reymont, który funkcjonował najkrócej, a rok później zlikwidowano szyb „Sienkiewicz”. 10 marca 2014 roku wyburzono wieżę wyciągową ostatniego i zarazem najstarszego szyb kopalni – Żeromski. Ten moment można zobaczyć na naszym nagraniu
4 grudnia 2018 roku, podczas obchodów Barbórki, odsłonięto pamiątkową tablicę upamiętniającą historię kopalni oraz związane z nią wspomnienia.
Skąd się wzięła nazwa Andaluzja?
A skąd wzięła się nazwa kopalni Andaluzja? Jest na ten temat kilka teorii. Jedna z nich mówi, że został nazwana na cześć żony dyrektora generalnego kopalni Richarda Remé, która pochodziła z hiszpańskiej Andaluzji. Inna wersja wspomina, że nazwa powstała z połączenia imion Anda i Luiza, córek Guido Henckla von Donnersmarcka, założyciela kopalni – z tym, że hrabia nie miał córek. Wskazówką może być też fakt, że jedno z czterech pól górniczych, które Donnersmarckowie połączyli w 1903 r., nosiło nazwę Andalusien.
