fot: lhc.edu.pl
Sterownia polskiego reaktora „Maria” w Otwocku
fot: lhc.edu.pl
Na dziesięciu jego członków, aż dziewięciu reprezentuje naukę, a tylko jeden Artur Bartoszewicz jako ekspert Konfederacji Pracodawców Prywatnych „Lewiatan” wydaje się reprezentować stronę społeczną. Niezależnie od składu tego gremium, sam fakt powołania takiego zespołu, o czym Ministerstwo Gospodarki poinformowało na swoich stronach internetowych w piatek (2.10.br.), zasługuje na zainteresowanie i uwagę wszystkich zajmujących się problemami energetycznymi naszego kraju. Jest to krok w dobrym kierunku, który wynika też z nazwy tego gremium. „Społeczny”, a więc poszukujący rozwiązań uniwersalnych, czyli takich, które zadowolą zarówno producentów energii, jak i zapewnią ekologiczne i przyjazne sąsiedztwo tego obiektu okolicznym mieszkańcom.
Mamy już pewne doświadczenia wprawdzie z „mikroskopijnymi” reaktorami atomowymi, ale są one prowadzone już od ponad pięćdziesięciu lat, czyli wystarczająco długo, aby przygotować kadrę specjalistów dla podjęcia się poważniejszych zadań związanych z wykorzystaniem energii jądrowej dla potrzeb polskiej gospodarki. Z tej okazji warto przypomnieć dorobek polskiej atomistyki oraz jej rolę w programie energetycznym kraju.
Szkic historyczny
Od pamiętnego wydarzenia, jakie miało miejsce w pierwszych dniach sierpnia 1945 roku, kiedy Amerykanie zrzucili bomby atomowe na Hiroszimę i Nagasaki w Japonii, pojęcie potęgi atomowej przeszło daleką ewolucję od militarnego, aż po jego uniwersalne znaczenie. Obecnie, kiedy informatyka spycha atom ze swego piedestału, słyszy się jeszcze powiedzenia w stylu „atomowy projekt”, „atomowe przebicie” itp. Podkreślają niezwykłą siłę, jaka została wyzwolona przez genialnych fizyków.
W Polsce przez długie lata, prowadzono tylko badania i w bardzo ograniczonym zakresie kształcono kadrę specjalistów obsługujących w Otwocku-Świerku reaktor atomowy. Najpierw był to maleńki doświadczalny reaktor jądrowy radzieckiej produkcji o mocy 2 MW o nazwie „Ewa” (pochodziła od skrótu określającego jego charakter i zastosowane tu technologie, czyli: eksperymentalny, wodny, atomowy). Oddany został do użytku w dniu 14 czerwca 1958 roku. Wielokrotnie remontowany, modernizowany i przebudowywany uzyskał kolejno moc 4 MW, a następnie 10 MW. Aktualnie jest wygaszany i demontowany. Ze względu, że reaktor ten nie wystarczał nawet dla celów badawczych i produkcji materiałów radioaktywnych na potrzeby medyczne i przemysłowe, w 1974 roku oddano do użytku w tej samej miejscowości znacznie większy reaktor o nazwie „Maria”, całkowicie polskiej produkcji. Imię to nadano mu dla uczczeni naszej rodaczki, odkrywczyni promieniotwórczości i dwukrotnej laureatki nagrody Nobla – Marii Curie-Skłodowskiej. Jego moc cieplna wynosi ok. 30 MW. Jest on eksploatowany po dzień dzisiejszy.
Polityka energetyczna
Ostatnia wersja „Polityki energetycznej Polski do 2030 roku” z 18 sierpnia tego roku w najbliższych dniach ma wejść pod obrady Rady Ministrów i stać się dokumentem obowiązującym w zakresie zapewnienia naszego bezpieczeństwa energetycznego. Niezwykłą zaletą tego dokumentu jest jego bardzo skromna objętość, a także zwięzłość i ogólność przy zachowaniu konkretnych i ściśle określonych zadań do realizacji w tym czasie.
Rozdział 4 tego dokumentu pt. „Dywersyfikacja struktury wytwarzania energii elektrycznej poprzez wprowadzenie energii atomowej” w całości poświęcony jest problematyce rozwoju tej branży w Polsce. Na wstępie określono tu główne zadania, które później rozpisano na poszczególne składniki. Wspomniana wstępna deklaracja brzmi następująco: „ Głównym celem polityki energetycznej w tym obszarze, jest przygotowanie infrastruktury dla energetyki jądrowej i zapewnienie inwestorom warunków do wybudowania i uruchomienia elektrowni jądrowych opartych na bezpiecznych technologiach, z poparciem społecznym, i z zapewnieniem wysokiej kultury bezpieczeństwa na wszystkich etapach: lokalizacji, projektowania, budowy, uruchomienia, eksploatacji i likwidacji elektrowni jądrowych\".
Wszystko to zostało rozpisane na szczegóły, wśród których są między innymi kształcenie kadr, informacja i edukacja społeczna.
Wśród zadań dotyczących górnictwa wpisano rozpoznanie zasobów uranu w Polsce. Całokształt tego dokumentu budzi uznanie dla wszechstronnych kompetencji jego autorów. Jest to gwarancja, że ma on szanse na pełną realizację.
Atomowe społeczeństwo
Na inauguracyjnym spotkaniu wspomnianego Społecznego Zespołu Doradców wicepremier Pawlak powiedział m.in.: - To bardzo ważne, aby stworzyć szeroką bazę poparcia dla Programu polskiej energetyki jądrowej. Liczę, że Państwa wiedza i doświadczenie zostaną wykorzystane nie tylko w celu uruchomienia w 2020 r. pierwszej elektrowni jądrowej, ale także by projekt ten przyniósł jak najwięcej korzyści całej polskiej gospodarce.
Wicepremier przekonany jest także, że w Polsce możliwa jest ścisła współpraca energetyki węglowej i atomowej. Uczestnicy tego spotkania podkreślali konieczność rozwoju energetyki jądrowej, która jest jednym z warunków efektywności i nowoczesności całej polskiej gospodarki. Lakoniczny i krótki komunikat Ministerstwa Gospodarki w tej sprawie jest dowodem dużej konsekwencji wicepremiera w realizacji jego koncepcji wszechstronnego rozwoju polskiej energetyki.
Wszystko wskazuje na to, że będziemy wkrótce nie tylko tradycyjnym węglowym mocarstwem w energetyce, lecz także jednym z wielu nowoczesnych państw, które potrafią wszechstronnie wykorzystać energię atomową dla celów pokojowych. W ten sposób mamy szansę przekształcić się ze społeczeństwa węglowego w jego atomowy odpowiednik.
