2,3 miliarda butelek i puszek zwróconych w pół roku. System kaucyjny zmienia polskie ulice

System kaucyjny w Polsce działa od 1 października 2025 roku

Skala zwrotów i dynamika systemu

W drugim kwartale 2026 roku liczba zwrotów ustabilizowała się na poziomie średnio 600–700 milionów opakowań miesięcznie – poinformowała wiceministra klimatu i środowiska Anita Sowińska na sejmowej Komisji Ochrony Środowiska, Zasobów Naturalnych i Leśnictwa. Od stycznia do końca czerwca łączna zbiórka wyniosła 2,3 mld sztuk, przy czym resort podkreśla, że dane za pierwszy rok działania mają charakter przejściowy ze względu na naturalne opóźnienia w obiegu.

Znacząca część opakowań wciąż pozostaje w obiegu – napoje zostały już wprowadzone na rynek, ale czekają na dystrybucję, sprzedaż detaliczną lub konsumpcję. Ministerstwo Klimatu i Środowiska zaznacza, że rzetelne podsumowanie skuteczności systemu będzie możliwe dopiero po zamknięciu pełnego, rocznego cyklu obiegu opakowań.

Korzyści dla środowiska: czystsze ulice, parki i lasy

Według wiceministry Sowińskiej Polki i Polacy wyraźnie dostrzegają poprawę czystości przestrzeni publicznej. Jej obserwacje potwierdzają organizacje pozarządowe, w tym Waste Free Oceans oraz inicjatywa Czysta Odra, które wskazują na zauważalny spadek liczby opakowań objętych kaucją w środowisku.

Przykładowo, podczas akcji sprzątania nad Odrą wolontariusze raportują, że w zebranych odpadach jest znacznie mniej plastikowych butelek i aluminiowych puszek niż wcześniej – dominują szkło i odpady zmieszane. Waste Free Oceans zwraca uwagę, że nadanie opakowaniom wartości ekonomicznej skutecznie „trzyma je z dala od natury”.

Infrastruktura: 64 tys. punktów zbiórki, w tym dużo małych sklepów

- Do systemu przystąpiło blisko 300 wprowadzających, czyli producentów albo importerów napojów. Co bardzo cieszy, utworzono 64 tys. punkty zbiórki, z czego 54% stanowią małe sklepy, które zgodnie z ustawą nie muszą przystępować do zbiórki odpadów opakowaniowych, a mimo to podjęły taką decyzję biznesową - mówiła wiceministra klimatu i środowiska Anita Sowińska.

W blisko 14 tysiącach punktów działają automaty kaucyjne, które odpowiadają za zdecydowaną większość zwrotów – 87% wszystkich zwracanych opakowań. Nowoczesne butelkomaty pojawiają się nie tylko w sklepach, lecz także w miejscach wypoczynku: na plażach, w kurortach i podczas dużych wydarzeń plenerowych, co dodatkowo ułatwia odzyskanie kaucji.

Dlaczego nie można jeszcze porównywać „wprowadzonych” i „zebranych”?

Resort klimatu wyjaśnia, że pierwszy rok działania systemu jest nietypowy ze względu na przesunięcie czasowe między wprowadzeniem opakowania na rynek a jego zwrotem. Od momentu produkcji, przez dystrybucję, sprzedaż hurtową i detaliczną, aż po konsumpcję i zwrot, może minąć od kilku tygodni do kilku miesięcy.

Do tego dochodzi sezonowość: wiosną producenci celowo zwiększają produkcję, by przed wakacjami zgromadzić zapasy na letni wzrost konsumpcji napojów. Dlatego liczba opakowań wprowadzonych w danym okresie nie skaluje się bezpośrednio z liczbą zebranych, a pełna ocena skuteczności systemu kaucyjnego będzie możliwa dopiero po roku jego funkcjonowania.

Co to oznacza dla konsumentów i rynku?

Dla przeciętnego konsumenta kluczowe jest to, że sieć punktów zwrotu stale rośnie, a automaty stają się coraz bardziej dostępne – także poza tradycyjnymi sklepami. Rośnie też świadomość, że pusta butelka czy puszka ma realną wartość, co przekłada się na mniejszą liczbę opakowań porzucanych w przestrzeni publicznej.

Dla rynku napojów i handlu detalicznego system kaucyjny oznacza już teraz znaczący strumień zwrotów, który wymaga sprawnej logistyki i współpracy między producentami, sieciami handlowymi i operatorami automatów. Jednocześnie resort zapowiada, że po pełnym roku działania możliwe będzie bardziej precyzyjne oszacowanie realnego wpływu systemu na poziomy recyklingu i koszty środowiskowe branży.