fot: Tomasz Rzeczycki
Wjazd na „Żabie Doły” od strony Chorzowa
fot: Tomasz Rzeczycki
Kiedyś jeździły tędy pociągi z bytomskim węglem do chorzowskiej elektrowni. Dzisiaj część dawnych nasypów kolejowych zamieniono na ścieżki spacerowe wśród stawów. Ale idylliczny krajobraz psują incydenty, wymagające interwencji służb porządkowych.
Pojazdy motocrossowe rozjeżdżające tereny poprzemysłowe po Zakładach Górniczo-Hutniczych Orzeł Biały oraz nieznani sprawcy, podrzucający odpady budowlane czy szczątki mebli - oto smutna rzeczywistość Żabich Dołów, znanych jako miejsce bytowania rozlicznych gatunków ptactwa wodnego.
W 2022 r. minęła 25. rocznica utworzenia zespołu przyrodniczo-krajobrazowego Żabie Doły na pograniczu Chorzowa i Bytomia. To kraina zbiorników wodnych powstałych po eksploatacji rud cynku i ołowiu, jak również hałd i nasypów kolejowych - w tym tych, które użytkowało Przedsiębiorstwo Materiałów Podsadzkowych Przemysłu Węglowego. Żabie Doły to zarazem żywy przykład na to, że teren pogórniczy może w krótkim czasie stać się miejsce cennym przyrodniczo.
Ustronne położenie tego zakątka wykorzystują nie tylko spacerowicze, wędkarze i ornitolodzy, lecz także wandale.
- W 2022 r. na terenie Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego „Żabie Doły” wykonano naprawy związane z wymianą uszkodzonych tablic informacyjnych, stelaży drewnianych oraz naprawą punktów widokowych, które uległy zniszczeniu oraz podpaleniu. Niestety na całym terenie notorycznie dochodzi do aktów wandalizmu, po których konieczne jest wykonanie prac odtworzeniowo-naprawczych. Zeszłoroczny łączny koszt zakupionych przez miasto elementów wyniósł ponad 21 tys. zł. W 2022 r. na terenie „Żabich Dołów” przeprowadzono również kontrolę żywotności nasadzenia drzew - informuje Tomasz Sanecki z Biura Prasowego Urzędu Miejskiego w Bytomiu.
W 2023 r. miasto planuje odbudowę zniszczonego punktu widokowego, a także bieżące prace konserwacyjne. Ponadto w 2023 r. prowadzone będą również na terenie „Żabich Dołów” przeglądy nasadzeń.
Zarówno w przypadku aktów wandalizmu, jak również zniszczenia mienia na terenie „Żabich Dołów” zgłaszane są interwencje zarówno do Komendy Miejskiej Policji w Bytomiu, jak i Straży Miejskiej. Strażnicy miejscy odnotowali od stycznia 2020 r. do grudnia 2022 r. skargi dotyczące niszczenia zieleni, zaśmiecania oraz podjęli 41 interwencji związanych z udzieleniem pomocy zwierzętom przebywającym na terenie „Żabich Dołów” i w ich nieformalnej otulinie, czyli fragmencie ul. Krzyżowej lub Chorzowskiej i w pobliżu wiaduktów kolejowych. Zgłoszenia dotyczyły zarówno zwierząt dziko żyjących, jak i psów czy kotów.
Natomiast w związku ze zaśmiecaniem terenu „Żabich Dołów”, bytomska Straż Miejska odnotowała w 2020 r. łącznie 11 zgłoszeń, w 2021 r. - 42 i w 2022 r. - 27. Spośród tych wszystkich przypadków zanieczyszczania środowiska przeważająca część ulokowana była na obrzeżach „Żabich Dołów” w pobliżu ul.: Krzyżowej, Starochorzowskiej i ROD „Nadzieja”. W przypadku ustalenia sprawcy/sprawców zaśmiecania, Straż Miejska wzywała do usunięcia odpadów.
- Oprócz śmieci o charakterze komunalnym oraz szczątków roślinnych strażnicy interweniowali w sprawie odpadów budowlanych, poremontowych i motoryzacyjnych, wśród których znajdowały się worki z gruzem, opony, fragmenty mebli, płaty gumolitu, folie, ceramika, a także materiały pochodzące z rozbiórki altan ogrodowych w tym płyty wiórowe, elementy poszycia dachowego i inne pozostałe po porządkowaniu działek. Straż Miejska odnotowała także zgłoszenie o poruszaniu się pojazdów motocrossowych na terenie „Żabich Dołów” i poprzemysłowych terenów ZGH „Orzeł Biały” - dodaje Tomasz Sanecki z UM Bytom.
Przez ćwierć wieku nieco zmienił się obraz Żabich Dołów. W 1997 r., a więc gdy tworzono zespół przyrodniczo-krajobrazowy, funkcjonowało więcej niż obecnie linii kolejowych. Czynna była dwutorowa linia wąskotorowa, którą przewożono węgiel z bytomskich kopalń do elektrowni w Chorzowie. Czynna była także m.in. dwutorowa linia normalnotorowa Chorzów Stary - Radzionków. Niedawno PKP PLK podjęło prace koncepcyjne rozważające jej odbudowę, aby ewentualnie tędy skierować przewozy węgla i ruch towarowy z ominięciem stacji Bytom. Bytomski magistrat nie poparł tej koncepcji.
Bytom nie zaplanował żadnych akcentów jubileuszowych z okazji 25. rocznicy utworzenia Zespołu Przyrodniczo-Krajobrazowego „Żabie Doły”. Miasto niezależnie od tego popularyzuje walory przyrodnicze tego miejsca poprzez organizację wycieczek w trakcie wakacji czy zamieszczeniu informacji w przewodniku turystycznym „Bytom nieoczywisty 2” wydanym w 2022 r. oraz miesięczniku „Rynek 7”.
Nadal też Bytom podtrzymuje chęć współpracy z miastem Chorzów w zakresie wspólnego zagospodarowania tego terenu. Z przedstawicielami Urzędu Miejskiego w Chorzowie odbywają się spotkania, w których omawiane są m.in. sprawy związane z Zespołem Przyrodniczo-Krajobrazowym „Żabie Doły”, głównie w temacie uregulowania gospodarki wodnej.
