Wspomnienia byłych górników wyróżnione nagrodą!

Czeladź dba o pogórnicze dziedzictwo i odnosi sukcesy

O projekcie, który realizowany był przez Muzeum Saturn pisaliśmy już kilka razy. Czeladź – miasto, któremu bardzo zależy na zachowaniu dziedzictwa przemysłowego, od lat współpracuje z niewielkim francuskim miasteczkiem. Auby leży w regionie Nord-Pas-de-Calais i też ma za sobą górniczą przeszłość.

Gdy Muzeum Saturn przystąpiło do realizacji projektu „Zdekarbonizowana rzeczywistość – europejska refleksja międzypokoleniowa”, postanowiło zaprosić do niego Francuzów. Wyszła świetna rzecz, bo do projektu zaangażowano m.in. dzieci, młodzież i seniorów – emerytów górniczych. Oprócz filmów o kopalni, ich pracownikach, mieszkańcach obu miast, powstały prace plastyczne i przede wszystkim nagrania wspomnień byłych górników. Na rynku ukazała się też publikacja książkowa.

Gdy ogląda się filmy i słucha relacji górników – Polaków i Francuzów – ma się wrażenie, że nic nas nie dzieli. Są te same opowieści o ciężkiej pracy na kopalni ojców i dziadków, wielopokoleniowych rodzinach, w których zawsze żyło się blisko siebie, pomocy sąsiadów i dbaniu o to, by górnicza historia zachowała się także w pamięci młodszych pokoleń. Są obrazki górniczych osiedli, hałd, zabytkowych kopalni, które dzisiaj można zwiedzać.

– My, dawni górnicy, mamy obowiązek pamiętać, przekazywać historię młodszym kolegom – mówił jeden z francuskich górników, który dzisiaj jest przewodnikiem po historycznym centrum górniczym Leward.

Licealiści z Francji kilka razy w filmie podkreślali, że zagłębie górnicze Nord-Pas-de-Calais znajduje się na Liście UNESCO. Na obszarze liczącym ponad 120 tys. ha wyróżniono 109 obiektów. Wśród nich są górnicze szyby, hałdy, środki transportu węgla, stacje kolejowe, osiedla górnicze oraz miejscowości, w których znajdują się szkoły, kościoły, budynki związane z opieką zdrowotną i pomocą społeczną, pomieszczenia zakładowe, domy właścicieli i zarządców, siedziby władz miejskich i inne budynki użyteczności publicznej.

Kawał życia spędzili na kopalni

Czeladź też się ma czym pochwalić, jeśli chodzi o 140-letnią działalność kopalń na terenie miasta. Pozostały piękne budynki po zakładzie, jak: cechownia, elektrownia, warsztaty mechaniczne, dom ludowy, osiedla górnicze czy parki.

– Nasz projekt jest odpowiedzią na ważne potrzeby. Pokazujemy, że rewitalizacja jest ważna, ale równie ważne są głosy górników, a nie do końca wsłuchiwaliśmy się w ich opowieści – mówiła Stefania Lazar, dyrektor Muzeum Saturn podczas finałowej odsłony projektu. – Dzisiaj pokopalniane budynki zmieniają funkcje na kulturalne, bo w nich działa muzeum, galeria sztuki, będzie basen. Ale najmłodszym musimy przekazywać historię, bo cały czas czerpiemy z górniczego dziedzictwa.

W pierwszych nagraniach o historii kopalni i górnictwa w Czeladzi wystąpili: Dariusz Nowak, Janusz Gątkiewicz, Kazimierz Nikiel, Ryszard Kuźmiński, Leszek Szewczyk, Przemysław Kowal.

– Mamy bohaterów, którzy kawał życia spędzili na kopalni. Mam nadzieję, że to dopiero początek dbania o naszą spuściznę przemysłową, jeśli chodzi o opowieści emerytowanych górników – zaznaczał dr Marcin Wądołowski, koordynator projektu.

Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu dotacyjnego Synergie. Teraz książka „Zdekarbonizowana rzeczywistość. Międzynarodowa refleksja międzypokoleniowa” otrzymała nagrodę publiczności podczas Kongresu Energetyki Rozproszonej w Krakowie.