Wieża szybowa Jas II wysadzona w powietrze. Użyto prawie 50 kg dynamitu

Wyburzanie wieży szybowej Jas II w Jastrzębiu-Zdroju

Wieża wyciągowa szybu JAS II to konstrukcja o wysokości blisko 73 m. Powstała pod koniec lat 60. Kondygnację podziemną, dwa słupy oraz trzpień, które razem tworzyły główną część nośną wieży, wykonano z żelbetu. Trzon prowadniczy wieży szybowej był stalowy – zlikwidowano go już wcześniej. Trzpień wieży posiadał jeden poziom podziemny oraz jedenaście poziomów nadziemnych. Maszyna wyciągowa znajdowała się prawie 60 m nad ziemią.

Łza się w oku kręci

Do likwidacji obiektu użyto ponad 50 kg materiałów wybuchowych - dynamitu, które zainstalowano w przygotowanych wcześniej ponad 800 otworów w konstrukcji wieży. Były to ostatnie roboty likwidacyjne na terenie jastrzębskiego zakładu.

- Samo przygotowanie do detonacji trwało około dwóch tygodni. Wywiercono tysiąc otworów strzałowych – mówił inżynier Krzysztof Dymek, kierownik robót strzałowych. – Przygotowaliśmy też teren, zabezpieczyliśmy go przed falą sejsmiczną ze względu na masę wieży. Zabezpieczenie polegało na wykopaniu rowów i nasypaniu wałów wokół miejsca prac, żeby przerwać przebieg fali sejsmicznej. Wieża szybu ważyła ok. 7 tys. ton. Wszystko poszło zgodnie z planem - dodał.

Wyburzanie wieży obserwowali przedstawiciele SRK, mediów i spora grupa mieszkańców, w tym wielu górników. - Cóż powiedzieć, przepracowałem tu 28 lat. Łza się w oku kręci - powiedział jeden z nich.

- Z wielkim rozrzewnieniem i łezką w oku czekam i patrzę na moment, gdy wieża zostanie zburzona. Pochodzę z rodziny górniczej, mój ojciec pracował właśnie w tej kopalni. Z tym większym sentymentem na to patrzę, ale jest to też nowy etap dla miasta - powiedział obecny na miejscu Michał Urgoł, prezydent Jastrzębia-Zdroju. Dodał, że ten teren już jest przeznaczony na sprzedaż, a miasto wspólnie z KSSE projektuje już w tym miejscu układ drogowy, by go udostępnić przedsiębiorcom.

Wcześniej, pod koniec 2025 roku, zlikwidowana została stojąca obok stalowa wieża zastrzałowa JAS I o wysokości ok. 42 m oraz mniejsza wieża JAS IV. Zasypanie wszystkich szybów i formalną likwidację zakładu górniczego Jas-Mos-Jastrzębie III Spółka Restrukturyzacji Kopalń zakończyła 30 czerwca 2025 roku.

Górnicza historia

Kopalnie Jastrzębie i Moszczenica, których losy zostały silnie powiązane, były pierwszymi zakładami górniczymi, które otwarto w Jastrzębiu-Zdroju. Budowa pierwszej rozpoczęła się w 1956 roku, drugiej rok później. Uroczyste otwarcie kopalni Jastrzębie miało miejsce w 1962 roku. W 1963 roku kopalnie Jastrzębie i Moszczenica połączono, choć oficjalne otwarcie kopalni Moszczenica odbyło się w Barbórkę 1965 roku. Później kopalnie rozdzielono, by połączyć je ponownie w 1994 roku. W 1999 roku rozpoczęto proces likwidacji ruchu Moszczenica. Ostatnia tona węgla wyjechała 30 czerwca 2000 roku. Z początkiem lutego 2001 roku zakład trafił do SRK. Pozostała część kopalni działała jako Jas-Mos w strukturach Jastrzębskiej Spółki Węglowej, po czym została przekazana do SRK w dwóch etapach.

Kopalnię zlokalizowaną na terenach Jastrzębia-Zdroju i Mszany SRK przejęła w dwóch etapach - pierwsza wydzielona część zakładu trafiła do spółki jesienią 2016 roku wraz z ok. 1,6 tys. pracowników oraz pozostała część w styczniu 2022 roku z ponad 2,1 tys. pracowników. Likwidacja zakładu trwała do 30 czerwca 2025 roku. Nieruchomości wraz z pozostałą infrastrukturą trafiły w struktury oddziału SRK - Kopalnie Węgla Kamiennego w Całkowitej Likwidacji.

Co po kopalni?

Nieruchomości po KWK Jas-Mos-Jastrzębie III, którymi dysponuje SRK, mają wiele atutów. Znajdują się 5 km od centrum Jastrzębia-Zdroju. Mają dostęp do drogi publicznej. W sąsiedztwie znajdują się tereny przemysłowo-usługowe oraz osiedle mieszkaniowe budynków wielorodzinnych. W odległości około 2,5 km znajduje się wjazd na autostradę A1 łączącą Częstochowę z Gorzyczkami. W sumie to ponad 80 ha atrakcyjnych gruntów.

W ramach synergii spółek Skarbu Państwa oraz dla zwiększenia potencjału sprzedażowego SRK i JSW zaoferowały inwestorom blisko 48 hektarów terenów położonych w Jastrzębiu-Zdroju i Mszanie, tworząc przestrzeń dla przyszłych inwestycji i nowych funkcji gospodarczych.

- To kolejny krok, który pokazuje, jak dzięki współpracy i synergii spółek Skarbu Państwa możemy skutecznie tworzyć przestrzeń dla nowych, wielkoskalowych inwestycji. To realny impuls dla rozwoju gospodarczego miasta i całego regionu - mówi Jarosław Wieszołek, prezes SRK.