Sztolnie nad Jeziorem Szmaragdowym w Szczecinie

Podziemia przy ul. Kopalnianej w Szczecinie

Poniemieckie sztolnie i korytarze nad Jeziorem Szmaragdowym w Szczecinie co roku w połowie kwietnia udostępniano do zwiedzania. W tym roku po raz pierwszy od lat stało się inaczej.

Jezioro Szmaragdowe znajduje się przy ul. Kopalnianej w Puszczy Bukowej, w pobliżu szczecińskiej dzielnicy Zdroje. To zalewisko po kopalni odkrywkowej Catharinenhof, eksploatującej od 1862 r. do około 1925 r. złoże wapienia i iłów. Ponad brzegiem jeziora znajdują się dobrze ukryte podziemne wyrobiska, przygotowane przez Niemców w celach strategicznych. Wykonano je w latach 1942-1942 i niemal w całości obetonowano. Przy wejściu zbudowano parterowy budynek.

Po drugiej wojnie światowej użytkowała go m.in. straż pożarna, potem został porzucony i zdewastowany. Podobny los spotkał podziemia. W 2006 r. przystąpiono do renowacji podziemi, a później także budynku kryjącego jedno z wejść do dawnego schronu. Do podziemi zaczęto wpuszczać zwiedzających.

Jednak ze względu na to, że podziemia stały się miejscem hibernowania nietoperzy, postanowiono wstrzymywać zwiedzanie na okres jesienno-zimowy, od 1 października do wiosny. Kiedy w tym roku można się otwarcia sztolni?

- Standardowo jest to 15 kwietnia każdego roku, lecz tegoroczny termin udostępnienia podziemi uzależniony jest od sytuacji epidemiologicznej w naszym kraju. Takie regulacje wprowadzono w 2013 r., w momencie oddania do użytku  zrewitalizowanego obiektu, noszącego dzisiaj nazwę Centrum Edukacji Ekologicznej "Szmaragdowe Zdroje", na podstawie porozumienia z organizacją realizującą zadanie publiczne dla Gminy Miasta Szczecin. Inwentaryzacja nietoperzy w podziemiach nad Jeziorem Szmaragdowym prowadzona jest każdego roku, począwszy od 1996 r. przez szczecińskich chiropterologów - informuje Anna Ołów-Wachowicz z Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Szczecinie.

Zgodnie z obowiązującymi uregulowaniami prawnymi zalecane jest unikanie stosowania środków chemicznych, mogących truć nietoperze oraz zabezpieczanie ich zimowisk przed niekontrolowaną penetracją, która mogłaby powodować budzenie nietoperzy podczas zimowania. Trzeba jednak przyznać, że rejon ulicy Kopalnianej w Szczecinie mimo leśnego otoczenia trudno nazwać zacisznym zakątkiem.

- Ulica Kopalniana to obszar miejski, zurbanizowany.  Jezioro Szmaragdowe powstało w wyrobisku dawnej kopalni i już w momencie adaptacji obszaru  na tereny parkowo-rekreacyjne, zostało przeznaczone na miejsce rekreacji i wycieczek. Wokół  jeziora wyznaczone są szlaki turystyczne i miejsca rekreacyjne, polana widokowa itp. Na obszarze powstały dość liczne budynki i obiekty będące w użytkowaniu. Nietoperze gnieżdżą się w podziemnych budynkach z czasów niemieckich.  Obszar od początku można określić jako wysoko zantropologizowany - opisuje Anna Ołów-Wachowicz.

Jezioro Szmaragdowe znajduje się w południowej części Szczecina. Stanowi ono najbardziej znaną pamiątkę dawnego górnictwa na terenie miasta.