Dorota Lorenc
Główny Instytut Górnictwa
Szkolenie w Głównym Instytucie Górnictwa dla poprawy bezpieczeństwa pracy
W polskich kopalniach węgla kamiennego występują wszystkie znane zagrożenia naturalne, powodowane metanem, pyłem węglowym, pożarami, tąpaniami, wyrzutami węgla i metanu, zagrożenie termiczne i inne.
Badania wykazują stałe zwiększanie się ich nasilenia wraz z głębokością eksploatacji. A ta maksymalnie osiąga nawet 1300m. Narastaniu zagrożeń sprzyja również silne zuskokowanie karbonu produktywnego, znaczne wyeksploatowanie pokładów, kurczące się zasoby wielu kopalń, praktycznie pełne zagospodarowanie złoża. Pomimo to wskaźniki wypadkowości wszystkich kategorii nie odbiegają od występujących w górnictwie wysoko rozwiniętych państw świata. Jest to rezultatem poziomu technicznego naszego górnictwa, pracy dozoru i nadzoru wszystkich szczebli, ale również rezultatem prac naukowych i szkoleniowych, bieżącym wykorzystywaniem wiedzy górniczej.
Niemały udział w tym posiada Główny Instytut Górnictwa poprzez prowadzone prace badawcze i wdrożeniowe w kopalniach. Na szczególne podkreślenie zasługuje przekazywanie tej wiedzy pracownikom kopalń poprzez ustawiczne szkolenia prowadzone przez Centrum Szkoleniowo –Informacyjne GIG. Kursy szkoleniowe obejmują całokształt wiedzy z zakresu bezpieczeństwa prac w kopalniach węgla kamiennego, prewencji i profilaktyki zagrożeń, jak również – co jest niemniej ważne – probezpiecznych zachowań osób realizujących prace w tych trudnych warunkach jak i osób je nadzorujących.
Zakres tematyki szkoleń jest szeroki. Dla przykładu można wymienić specjalne kursy dla nowo zatrudnionych osób dozoru w zakresie przewietrzania, zwalczania zagrożenia metanowego, pożarowego oraz wyrzutami gazów i skał, zwalczania zagrożenia tąpaniami oraz dyspozytorów stacji geofizyki górniczej, czy też kursy z zakresu zarządzania. Prowadzone są też kursy wąskiej specjalizacji na przykład kotwienia, wydawania sprzętu strzałowego, konserwacji metanomierzy przenośnych, wykonywania pomiarów wskaźników zagrożenia metanowego, bezpiecznego stosowania elektronarzędzi i inne. Prowadzone są też szkolenia wynikające z przynależności Polski do Unii Europejskiej i jej prac legislacyjnych. Wymienić tu można kursy z zakresu dyrektywy ATEX, dyrektywy maszynowej, DExI dla dozoru ruchu zakresie konstrukcji, montażu, obsługi i konserwacji urządzeń elektrycznych przeciwwybuchowych. Niektóre szkolenia wykraczają daleko poza tematykę ściśle górniczą, na przykład z zakresu wybuchowości pyłów, par i gazów, zagrożenia radiacyjnego i inne. Prowadzone są też warsztaty szkoleniowe dla osób ze ścisłego kierownictwa kopalń. Realizowane są też szkolenia z zakresów zamawianych przez określone przedsiębiorstwa.
Badania ankietowe satysfakcji szkolonych, wypełniane anonimowo przez uczestników szkoleń, wskazują jednoznacznie na profesjonalizm prowadzonych szkoleń, ich wysoki poziom naukowy i dydaktyczny, oraz – co szczególnie nas satysfakcjonuje – podkreślają wysoką wiedzę i doświadczenie wykładowców zarówno będących pracownikami GIG jak też i specjalistów angażowanych przez GIG dla prezentowania odpowiedniej tematyki szkolenia.
W ostatnim okresie przeprowadzono badania ankietowe satysfakcji pracodawców kierujących swoich pracowników na szkolenia do Głównego Instytutu Górnictwa. Satysfakcja szkolonych nie musi być tożsama z satysfakcją pracodawców kierujących swoich pracowników na szkolenia, jakkolwiek byłoby wspaniałe ich jednoczesne spełnienie. Nie można oczekiwać satysfakcji pracodawców z jakości i efektywności pracy przedsiębiorstw bez satysfakcji pracowników realizujących powierzonych im zadań.
Z badań ankietowych wynika, że jako podstawowe, najważniejsze kryterium oddelegowania na szkolenia pracowników do GIG respondenci uznali jakość szkolenia (89,5% odpowiedzi). Na drugim miejscu znalazła się oferowana cena szkolenia (63,2%). Jako równorzędne uznano ogólnie dobrą współpracę z GIG oraz bliskość ośrodka szkoleniowego (po 47,4%). Mniej istotnymi okazały się proponowane terminy szkolenia (36,8%) oraz jakość obsługi klienta (26,3%).Trochę zaskoczyło nas, że wszyscy respondenci jednomyślnie (100%) wskazali, że oddelegowanie pracowników na szkolenie jest rezultatem realizacji wymogów prawa, a troska o jakość firmy zajęła drugie miejsce, chociaż również z bardzo wysokim wskaźnikiem 68%. Natomiast zaskakująco niski procent (10,5%) powodowany był zainteresowaniem własnym szkolonych. Ci ostatni wzięli udział w szkoleniu niejako z przyczyn wynikających z dwóch pierwszych powodów. Ewentualna ich inicjatywa mogła tylko sprawić, że właśnie te osoby, a nie inne zostały oddelegowana na szkolenie.
Z prezentowanej tematyki szkoleń za najważniejsze respondenci uznali aktualizację wiedzy, problematykę bezpieczeństwa pracy (zwalczania zagrożeń), przepisów i wymogów co do maszyn, urządzeń i materiałów przeznaczonych dla górnictwa oraz związanych z powyższą tematyką dyrektyw unijnych. Mniejsze zainteresowanie stwierdzono tematyką z zakresu zarządzania. Pracodawcy uznali, że w rezultacie szkolenia oczekują poprawy efektywności i jakości pracy przeszkolonych (68,4%). Niewiele ustępują temu oczekiwania związane z poprawą bezpieczeństwa pracy (63,2%). Znacznie mniejsze oczekiwania wiążą z poprawą organizacji pracy (36,8%).
Wyniki ankiety wykazały, że uzyskujemy wysoką ocenę jakości i efektów szkolenia – po 47,4% respondentów oceniło jako bardzo dobrą lub dobrą. Niewiele różni się ocena organizacji prowadzonych szkoleń – 47,4% - ocena bardzo dobra i 42,1 % - ocena dobra. Aż 52,6% respondentów uznało, że wszyscy przeszkoleni lepiej wykonują swoje zadania. Niewiele ustępuje (47,4%) odpowiedź informująca, że tylko niektórzy pracują korzystniej. Żadna z firm nie stwierdziła, że nie zauważono zmian w jakości pracy przeszkolonych. Z badań ankietowych i rozmów bezpośrednich z osobami z kierownictwa kopalń i przedsiębiorstw około górniczych wynika, że jako powody delegowanie pracowników na szkolenia do Głównego Instytutu Górnictwa - realizacja wymogów prawa jak i troska o jakość firmy - przybierają równorzędną wagę zarówno. Pełne uświadomienie tego przyniesie określone korzyści pracownikom, firmom jak i ośrodkom szkoleniowym, w tym również Głównemu Instytutowi Górnictwa.
