W Katowicach, w połowie stycznia, przedstawiciele górniczych związków zawodowych i pracodawców rozmawiali o projektach mogących usprawnić funkcjonowanie branży. W spotkaniu podzespołu, powołanego w ramach Zespołu Trójstronnego ds. Bezpieczeństwa Socjalnego Górników, uczestniczyła wiceminister gospodarki Joanna Strzelec-Łobodzińska. Zespół ds. opracowania najlepszych rozwiązań dla górnictwa w ramach realizacji polityki energetycznej Polski do 2030 roku wypracował sześć projektów. Jeden z nich, dotyczący utworzenia na bazie istniejących spółek węglowych i Węglokoksu koncernu Polski Węgiel, jest autorskim pomysłem Solidarności. Wiceminister Strzelec-Łobodzińska w rozmowie z jednym z dzienników wykluczyła możliwość konsolidacji wszystkich spółek, argumentując, że proces prywatyzacji JSW jest zbyt zaawansowany. W jej opinii na ewentualną konsolidację górnictwa wpłynie sytuacja spółek węglowych.
Środki na badania
Pierwsza z propozycji podzespołu dotyczy utworzenia Funduszu Bezpieczeństwa Paliwowego, z którego finansowane byłyby prace badawcze i wdrożeniowe, dotyczące zastosowania innowacyjnych technologii takich, jak zgazowanie węgla, węglowe ogniwa paliwowe, nowoczesne technologie spalania – w tym kogeneracja i CCS, oczyszczanie węgla metodami przeróbki mechanicznej czy programy ograniczania niskiej emisji. Z Funduszu finansowane byłyby także techniki minimalizujące oddziaływanie eksploatacji górniczej na obiekty na powierzchni, zagospodarowanie wód dołowych oraz gospodarcze wykorzystanie metanu. Fundusz, umiejscowiony przy Narodowym Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, zasilany byłby poprzez opłatę cieplną, nałożoną na każdy GJ ciepła zawartego w sprzedawanym i spalanym węglu. Opłata cieplna obciążałaby także spalany w kraju węgiel importowany. Przy założeniu, że opłata cieplna wynosiłaby 0,5 zł za 1 GJ, Fundusz mógłby być w skali roku zasilony kwotą 600–800 mln zł – szacują autorzy projektu. Dla gospodarstwa domowego rozwiązanie to skutkuje dodatkowym obciążeniem w wysokości ok. 20 zł rocznie. Druga propozycja dotyczy zmian w Prawie energetycznym, wiążących się z systemem wsparcia dla producentów energii z metanu, pochodzącego z czynnych i zlikwidowanych kopalń. Wsparcie to byłoby podobne do rozwiązań stosowanych wobec producentów energii ze źródeł odnawialnych. Autorzy projektu argumentują, że tego typu wsparcie, stosowane w wielu państwach UE, zwiększy znacząco poziom zagospodarowania metanu, a tym samym wpłynie na ochronę klimatu.
Przyjazne prawo
Podzespół wskazał, że obowiązujące prawo zobowiązuje wszystkie jednoosobowe spółki skarbu państwa do dokonywania na rzecz budżetu państwa wpłat z zysku po opodatkowaniu podatkiem dochodowym w wysokości 15 proc. Ustawodawca przewiduje możliwość zwolnienia z obowiązku uiszczania wpłat, jednak zwolnienia i ulgi nie dotyczą spółek węglowych. Jako że górnictwo węglowe wymaga znacznych środków finansowych na inwestycje odtwarzające zdolności produkcyjne, a możliwości finansowania tych nakładów ze środków budżetu państwa zostały ograniczone, spółki węglowe zmuszone są finansować inwestycje ze środków własnych. Autorzy rozwiązania argumentują, że zwolnienie górniczych przedsiębiorców z wpłat z zysku lub przyznanie im ulg powiększyłoby możliwości inwestowania w rozwój mocy produkcyjnych. Członkowie podzespołu postulują także wprowadzenie zmian w Prawie ochrony środowiska, które umożliwiłyby finansowanie ze środków NFOŚiGW rozwoju zmodernizowanych technologii przygotowania węgla do energetycznego wykorzystania. Ostatnią propozycją przedstawioną na spotkaniu podzespołu jest wprowadzenie czterech zmian w ustawie o zamówieniach publicznych. Dotyczą one aukcji elektronicznych, możliwości unieważnienia postępowania przez zamawiającego z uwagi na zmianę warunków górniczo-geologicznych, uszczegółowienie sytuacji, w której zamawiający powinien zatrzymać wadium, oraz uniemożliwienia zmiany zakresu i wartości umowy. Możliwości realizacji propozycji podzespołu przedstawione zostaną na kolejnym spotkaniu, zaplanowanym na 10 lutego.
