Sypią się kary za nielegalną eksploatację – wiemy gdzie nałożono ich najwięcej

Najwięcej nielegalnej eksploatacji dotyczy piasków i żwiru

W 2025 r. dokonano 267 zgłoszeń o wykonywaniu działalności podlegającej opłacie podwyższonej, z czego 258 pochodziło z tzw. źródeł zewnętrznych, a 9 stanowiło tzw. informację własną, pozyskaną przez pracowników OUG – wynika z raportów udostępnionych nam przez Wyższy Urząd Górniczy.

Wszczęto postępowania

W tym okresie dyrektorzy OUG skierowali do 228 stron 163 zawiadomienia o wszczęciu postępowań w sprawach ustalania opłat podwyższonych. Wydano 84 decyzje ustalające 91 stronom opłaty podwyższone na łączną kwotę 11 884 954,97 zł. Najwięcej decyzji wydały OUG w Krakowie – 20, Warszawie – 19 i Kielcach – 16.

W roku sprawozdawczym do Prezesa WUG wpłynęły odwołania od 36 decyzji ustalających opłaty podwyższone. W wyniku ich rozpatrzenia, Prezes WUG wydał w tym okresie 24 decyzje, w tym: 16 utrzymujących w mocy decyzje organów I instancji, ustalające opłaty podwyższone na łączną kwotę 4 235 955,52 zł, 3 decyzje uchylające decyzje organów I instancji i przekazujące sprawy do ponownego rozpatrzenia tym organom, 2 decyzje uchylające decyzje organów I instancji w części i ustalające opłaty podwyższone na łączną kwotę 208 576,40 zł oraz 2 decyzje uchylające decyzje organów I instancji i umarzające postępowania I instancji. W przypadku jednego odwołania – wobec nieusunięcia braku formalnego – Prezes WUG zawiadomił o jego pozostawieniu bez rozpoznania. 

Na dzień 31 grudnia 2025 r. prowadzonych było 11 postępowań w przedmiocie odwołań od decyzji organów I instancji ustalających opłaty podwyższone. Do dnia 31 grudnia 2025 r. wniesiono 10 skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższe decyzje Prezesa WUG.

Opłaty podwyższone

Zgodnie z art. 140 ust. 1 i 2 pkt 2 Pgg, organy nadzoru górniczego są właściwe do ustalania opłaty podwyższonej w przypadku działalności wykonywanej bez wymaganej koncesji albo bez zatwierdzonego, albo podlegającego zgłoszeniu projektu robót geologicznych, w zakresie niezastrzeżonym dla ministra właściwego do spraw środowiska.

Ponadto, organy nadzoru górniczego ustalają opłatę podwyższoną w przypadku naruszenia wymagań określonych w art. 4 ust. 1 i 2 Pgg, od których zależy możliwość wydobywania bez koncesji piasków i żwirów, przeznaczonych dla zaspokojenia potrzeb własnych osoby fizycznej, z nieruchomości stanowiących przedmiot jej prawa własności (użytkowania wieczystego), bez prawa rozporządzania wydobytą kopaliną, jeżeli jednocześnie wydobycie będzie wykonywane bez użycia środków strzałowych, nie będzie większe niż 10 m3 w roku kalendarzowym oraz nie naruszy przeznaczenia nieruchomości.

Co ciekawe, najwięcej opłat podwyższonych nałożyły Okręgowe Urzędu Górnicze w Warszawie i Poznaniu – odpowiednio: 3 862 947 oraz 3.053 338 zł. OUG w Kielcach nałożył opłaty podwyższone ogółem na sumę: 1 878 978 zł. W Rybniku za to suma opłat podwyższonych nałożonych na winnych nielegalnej eksploatacji wyniosła 2 024 zł.

Dla porównania w 2024 r.  dokonano 346 zgłoszeń o wykonywaniu działalności podlegającym takim właśnie konsekwencjom. Z czego 319 pochodziło ze źródeł zewnętrznych, 27 stanowiło informację własną pracowników okręgowych urzędów górniczych. Ich dyrektorzy skierowali 140 zawiadomień o wszczęciu postępowań w sprawach ustalenia opłat podwyższonych do 199 stron. Wydano 86 decyzji ustalających opłaty podwyższone na łączną kwotę 23 992 192 zł. Najwięcej, bo 25 postępowań wszczętych zostało przez Okręgowy urząd Górniczy w Warszawie, 20 przez OUG w Kielcach, a 19 przez OUG w Lublinie.