fot: Tomasz Rzeczycki
Brama wjazdowa na teren szybów Staszic i Maszynowy. Tędy prowadziła w przeszłości bocznica wąskotorowa
fot: Tomasz Rzeczycki
W Tarnowskich Górach mogłaby powstać trzecia podziemna trasa turystyczna. Chodzi o podziemne wyrobiska szybów Staszic i Maszynowy, znajdujących się w południowej części miasta, przy ul. Wodociągowej. Starania o udostępnienie tych wyrobisk czynione były już kilkanaście lat temu. Teraz jest ku temu większa szansa, gdy w sprawę zaangażował się Urząd Miejski w Tarnowskich Górach.
- Od niemal dwóch lata staraliśmy się o przejęcie Adolfschachtu. Od kilku miesięcy rozmowy przyspieszyły. Marszałek Jakub Chełstowski jest bardzo przychylny naszej propozycji, by w tym miejscu powstała instytucja kultury. Szyb Staszic - według naszej propozycji - funkcjonowałby podobnie jak Zabytkowa Kopalnia Srebra: zajmowałoby się nim Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej. Pracujemy teraz nad założeniami do dokumentów programowych. By w Adolfschachcie powstała nowa instytucja kultury, porozumienie muszą podpisać: Marszałek Województwa Śląskiego, Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągowe, ŚMIZT i Tarnowskie Góry. Zgodzić muszą się na nie Sejmik Województwa Śląskiego i nasza Rada Miejska - wyjaśnia Ewa Kulisz z Urzędu Miejskiego w Tarnowskich Górach.
Szyb Staszic i szyb Maszynowy służyły pierwotnie na potrzeby niemieckiej kopalni rud ołowiu i srebra Fryderyk. Ten pierwszy początkowo nosił nazwę Adolf, dopiero po włączeniu Tarnowskich Gór w 1922 r. w granice Polski otrzymał nazwę Staszic. Jeszcze w XIX wieku szyb ten otrzymał nową funkcję. W jego podziemiach zbudowano trzy obszerne komory pomp. Dzięki temu w latach 1884-2001 przy szybie Staszic działała stacja pomp, skąd pobierano wodę i transportowano do części miast Górnośląskiego Okręgu Przemysłowego. Chociaż decyzją Sanepidu 17 czerwca 2001 r. zaprzestano pobierania wody z tutejszego ujęcia, to jednak szyb jest nadal wykorzystywany przez Górnośląskie Przedsiębiorstwo Wodociągów SA w Katowicach. Formalnie jest to Stacja Uzdatniania Wody Miedary Pododdział Staszic w Tarnowskich Górach.
Starania o udostępnienie podziemi szybu Staszic podejmowało w przeszłości Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej, prowadząc w tej sprawie rozmowy z Górnośląskim Przedsiębiorstwem Wodociągów. Nie doprowadziły one wtedy do finału.
Ewentualne udostępnienie szybów Staszic i Maszynowy mogłoby być impulsem do odbudowy dawnej bocznicy wąskotorowej, prowadzącej do tych szybów. Prowadziła ona łukiem wokół Zabytkowej Kopalni Srebra. Takie dalekosiężne plany ma przewoźnik prowadzący ruch pasażerski na linii wąskotorowej Bytom - Miasteczko Śląskie.
- Bierzemy to pod uwagę, ale to wymaga współpracy z samorządem - mówi Paweł Niemczuk ze Stowarzyszenia Górnośląskich Kolei Wąskotorowych w Bytomiu.
Wąski tor do szybu Staszic należał jeszcze w latach 90. XX w. Potem został rozebrany, a przejazd drogowo-kolejowy przez ul. Szczęść Boże zaasfaltowany. Odtworzenie toru do szybu Staszic ułatwiłoby dowóz turystów do planowanej trasy podziemnej. Warto przypomnieć, że podobną współpracę podjęło SGKW w Bytomiu z nowym właścicielem Elektrociepłowni Szombierki. Tam też ma być odbudowany tor rozebranej bocznicy, aby ułatwić turystom dojazd do elektrociepłowni.
