Powódź: W przypadku zjawisk katastrofalnych pojemność zbiorników retencyjnych niewiele nam pomoże

1553882882 zbiornik raciborz dolny rzgw gliwice

fot: RZGW w Gliwicach

Polder zalewowy Racibórz Dolny ochroni przed powodzią ponad 2,5 mln osób, decyzję o budowie podjęto po tragedii z lipca 1997 r.

fot: RZGW w Gliwicach

- Możliwości przeciwdziałania powodziom ekstremalnym są bardzo ograniczone - ocenił w rozmowie z PAP profesor Artur Magnuszewski z Uniwersytetu Warszawskiego. Podkreślił, że ważna jest tu rola zbiorników retencyjnych i odpowiednie nimi sterowanie, by nie dopuścić do kulminacji fal powodziowych.

Prof. Magnuszewski z Zakładu Hydrologii UW w rozmowie z PAP stwierdził, że możliwości przeciwdziałania powodziom o charakterze ekstremalnym, jak te obserwowane na południowym zachodzie Polski są bardzo ograniczone.

- Takie zjawiska występują w Polsce z bardzo małym prawdopodobieństwem, a ich skala jest bardzo duża. Budując wały przeciwpowodziowe przyjmujemy do obliczeń tzw. wodę 100-letnią, czyli przepływ w rzece, który ma okres powtarzalności raz na 100 lat, a także to, o ile wielkość takiego przepływu może być przekroczona. Mosty drogowe, takie mniej ważne, też oblicza się na taką wodę - wyjaśnił Magnuszewski. - Ważniejsze obiekty, takie jak zapory wodne, budowane są z uwzględnieniem wody 1000-letniej, czyli z jeszcze większym marginesem bezpieczeństwa - dodał profesor.

Zwrócił uwagę, że w sytuacjach ekstremalnych opadów deszczu takie założenia mogą się nie sprawdzić. Tu dobrym przykładem jest Wrocław. Zabezpieczenia przeciwpowodziowe Wrocławia były robione według wzorca, którym była powódź w 1903 r. To była duża, katastrofalna powódź na Odrze.

- Wiadomo było, do jakiego poziomu sięgnęła woda, ile wody płynęło korytem i wszystkie rozwiązania hydrotechniczne we Wrocławiu takie jak uruchomienie koryta Starej Odry, budowa kanału powodziowego na północ od miasta, były odpowiedzią na tę sytuację z 1903 r. - wskazał Magnuszewski. Przypomniał, że według tych obliczeń z 1903 r. Wrocław był przygotowany na przepływ Odrą 2100 m sześc. wody na sekundę.

Przyszedł rok 1997, kiedy to Odrą popłynęło 3600 m sześc. wody na sekundę, a więc to pokazuje, z czym mamy do czynienia - zaznaczył ekspert.

- Nasze wyobrażenia, obliczenia często mogą nie odpowiadać temu, co może wydarzyć się w warunkach zjawiska ekstremalnego, katastrofalnego. Na pytanie, czy możemy coś zrobić, żeby takie powodzie się nie powtarzały, odpowiedź jest niestety negatywna - stwierdził.

Według eksperta zbiorniki retencyjne są bardzo ważne, ale działają poprawnie w przypadku średnich wartości przepływów.

- Jeżeli wkraczamy w strefę zjawisk katastrofalnych, to ich pojemność niewiele nam pomoże - ocenił Magnuszewski.

Ekspert wskazał największe zbiorniki retencyjne w Polsce, takie jak np. zbiornik Pilchowice na rzece Bóbr o pojemności 50 mln m sześć., duży polder Racibórz na Odrze o projektowanej pojemności 180 mln m sześc. oraz największy taki zbiornik - jezioro Solińskie na Sanie - 400 mln m sześc.

Warto porównać pojemność takiego zbiornika z objętością fali powodziowej. Jeżeli rzeką płyną tysiące metrów na sekundę i to trwa dobę lub dwie doby, to jak te tysiąc metrów sześc. pomnożymy przez liczbę sekund w czasie trwania powodzi to mamy objętość fali kulminacyjnej.

- I tu mówimy już o miliardach metrów sześciennych, a to znacznie więcej niż zdolność retencji zbiorników - zwrócił uwagę Magnuszewski. Wskazał, że objętość zbiorników nie wystarczy więc do tego, żeby przechwycić całą falę powodziową.

- Nawet, jeśli zbudujemy więcej zbiorników, to niewykonalnym jest przechwycenie całej objętości fali powodziowej w sytuacji opadów ekstremalnych - dodał.

Ekspert zwrócił uwagę, że zbiorniki muszą być wykorzystywane na podstawię bardzo dokładnych prognoz hydrologicznych, które będą mówiły, jaka ilość wody będzie przepływała przez nie, jak będzie układał się wykres fali powodziowej, na którym na jednej osi jest czas, a na drugiej przepływ.

- Działanie takiego zbiornika polega wtedy na ścinaniu wierzchołka fali kulminacyjnej, na jego magazynowaniu - podkreślił Magnuszewski.

Dodał, że zadaniem ochrony przeciwpowodziowej jest też to, żeby nie tylko zmniejszyć ilość wody, która płynie w rzece, ale też, żeby sterować pracą zbiorników retencyjnych tak, by nie doszło do spotkania fal powodziowych w jednym miejscu i w jednym czasie na rzece.

- W czasie tej powodzi mieliśmy bardzo duży przepływ wody na Nysie Kłodzkiej, na Bobrze, inne dopływy też swoje dokładają i mamy dopływ wody z Czech. Teraz tak należy sterować pracą zbiorników, żeby w jednym miejscu gdzieś te wszystkie kulminacje się nie spotkały, bo wtedy będziemy mieli naprawdę dramatyczną sytuację - stwierdził ekspert.

MOŻE CIĘ ZAINTERESOWAĆ

Kapitulacja na COP31 w kwestii odchodzenia od paliw kopalnych. Czy węgiel i gaz utrzymają pozycję?

Delegaci godzinami czekali na nowy projekt tekstu potencjalnego porozumienia podczas rozmów COP31 w Antalyi w Turcji. Kiedy w końcu dotarł, uwaga skupiła się na tym, co zostało pominięte: ostrych sformułowaniach dotyczących paliw kopalnych i sztandarowym punkcie dotyczącym finansowania adaptacji – pisze Bloomberg.

W trosce o środowisko i retencję wód

Zmiany klimatu sprawiają, że inwestycje zwiększające odporność na powodzie stają się koniecznością

Nie jest dobrze. Napięcie na Bliskim Wschodzie rośnie, dostawy gazu z Norwegii zmalały

Ceny gazu w Europie idą w górę w piątek. Napięcie na Bliskim Wschodzie rośnie, dostawy z Norwegii zmalały. Do tego prognozy pogody przewidują chłodniejszą aurę - informują maklerzy.

Szychta dla życia – oddaj krew 320 metrów pod ziemią!

24 listopada 2026 r. sala koncertowa Kopalni Guido w Zabrzu zamieni się w podziemny punkt krwiodawstwa. W tym dniu odbędzie się najgłębiej zlokalizowana akcja honorowego oddawania krwi w Polsce. Patronat honorowy nad wydarzeniem objęli: minister zdrowia Jolanta Sobierańska-Gręda, minister energii Miłosz Motyka, marszałek województwa śląskiego Wojciech Saługa, dyrektor Narodowego Centrum Krwi Sebastian Twaróg.