fot: Tomasz Rzeczycki
Tak wyglądał szyb Zenon przed przebudową
fot: Tomasz Rzeczycki
Do końca czerwca 2021 r. ma potrwać przebudowa neolitycznej kopalni krzemienia w Krzemionkach koło Ostrowca Świętokrzyskiego. Do finiszu inwestycji pozostał jeszcze szereg prac. Wykonawcom pozostała jeszcze do zakończenia przebudowa szybu Zenon wraz z pawilonem naszybowym, zakończenie montażu oświetlenia, montaż osłon z siatek oraz drzwi na trasie turystycznej.
Do inwestycji przymierzano się od kilku lat. W 2017 r. sporządzony został kosztorys. Chcąc pozyskać środki zewnętrzne, modernizację neolitycznej kopalni zgłoszono jako jedno zadanie razem z remontem Pałacu Wielopolskich. Tłumaczono to tym, że szansę na dofinansowanie ze środków z Unii Europejskiej miały tylko te zadania, których wartość przekraczała 2 mln zł. W trakcie przygotowań do inwestycji kopalnia została 6 lipca 2019 r. wpisana na listę światowego dziedzictw UNESCO.
Od 16 października 2019 r. kopalnia w Krzemionkach pozostaje niedostępna dla zwiedzających. Początkowo planowano udostępnić ją na wiosnę 2020 r. Teraz wiadomo, że nastąpi to ponad rok później.
W ramach prac górniczych wydrążony został czternastometrowy chodnik o wysokości 2 m. Korytarz ten wykonany został w pierwszym kwartale 2020 r. Powstał na poziomie, na którym znajdują się ławice krzemienionośne i pozostała część trasy podziemnej. Pozyskane krzemienie będą wykorzystane do celów ekspozycyjnych. Teraz więc długość korytarzy turystycznych będzie wynosić około 490 m.
Obecnie prowadzona jest przebudowa szybu Zenon. W szybie tym przez lata funkcjonowała klatka schodów w postaci spiralnych schodów. Uznano to rozwiązanie za mało bezpieczne.
Zakres zadania zakładał także wykonanie szeregu prac na powierzchni. Wśród nich znalazł się remont kładki turystycznej na polu górniczym. Kładka chroni też unikalne gatunki roślin występujące na polu objęte ochroną. Teren rezerwatu archeologicznego jest jednocześnie rezerwatem przyrody, na którym występują rośliny, rzadkie i objęte ścisłą ochroną.
Bolączką, z jaką zmagała się kopalnia w Krzemionkach, były nielegalne poszukiwania. Postanowiono więc wykonać monitoring pola górniczego w celu zabezpieczenia go przed dewastowaniem przez poszukiwaczy krzemienia. W latach ubiegłych, gdy krzemień zyskał na popularności w wyrobach jubilerskich, dochodziło do prób jego wydobywania. Do rozbiórki zakwalifikowano także istniejące budynki, powstałe w drugiej połowie XX w., gdy nie dbano o dostosowanie formy i bryły zabudowy do charakteru otoczenia. Budynki te uznano za szpecące krajobrazowo teren zabytkowych kopalń.
