Proekologiczne inwestycje Kopalni Bełchatów i Turów

Kompleks Turów dba o środowisko naturalne

Turów: podziemna bariera jako jeden z elementów proekologicznej strategii

Ochrona zasobów wód podziemnych w regionie przygranicznym pozostaje jednym z kluczowych elementów odpowiedzialnego prowadzenia przez PGE GiEK działalności górniczej. Jednym z najważniejszych projektów ostatnich lat jest podziemny ekran przeciwfiltracyjny w Kopalni Turów. Jego zadaniem jest ograniczenie odpływu wód podziemnych w kierunku południowo‑zachodnim.

Bariera jest stale monitorowana w ramach polsko‑czeskiego systemu kontroli transgranicznej. Co kwartał teren badają eksperci Państwowego Instytutu Geologicznego i Czeskiej Służby Geologicznej, a co pół roku przeprowadzane są wspólne, polsko-czeskie pomiary zwierciadeł wód podziemnych w otworach piezometrycznych. Wyniki są na bieżąco analizowane i wskazują na pozytywne działanie ekranu.

Prowadząc rzetelne, szersze analizy i dyskusje nt. zależności hydrologicznych i hydrogeologicznych w rejonie przygranicznym należy pamiętać, że decydujący wpływ na użytkowe poziomy zwierciadeł wód podziemnych mają przede wszystkim warunki meteorologiczne oraz ilości pompowanych wód w ujęciu Uhelna i działalność czeskiej kopalni kruszyw Grabstejn.

Warto dodać, iż ekran przeciwfiltracyjny to tylko jeden z wielu elementów proekologicznej strategii Kopalni Turów.

Ekrany przeciwwiatrowe i akustyczne ograniczają oddziaływanie na otoczenie

Kopalnia Turów ukończyła również budowę dwóch ekranów przeciwpyłowych o wysokości ponad 18 metrów i długości 700 oraz 800 metrów, które dzięki specjalnej siatce znacząco ograniczają emisję pyłów. Wprowadzono także system monitorowania zapylenia oparty na czujnikach optycznych, a na terenie zakładu działa automatyczne zraszanie dróg oraz zamgławianie ciągów transportowych, redukujące pylenie nawet o 98 procent. Układy transportowe uszczelniono, a drogi wewnętrzne są regularnie czyszczone i zraszane.

W zakresie ochrony akustycznej funkcjonuje stacja pomiarowa umożliwiająca polsko‑czeski monitoring hałasu online, przy uwzględnieniu różnych norm obowiązujących w obu krajach. Kopalnia wybudowała łącznie 3 km ekranów akustycznych w newralgicznych punktach oraz wymieniła krążniki na cichobieżne. Nocą wyłączane są niektóre przenośniki i zwałowarka, a część ciągów pracuje z obniżoną prędkością, co dodatkowo ogranicza hałas.

Wody kopalniane i ścieki są oczyszczane w trzech nowoczesnych oczyszczalniach, które skutecznie redukują zanieczyszczenia do poziomów zgodnych z przepisami, chroniąc ekosystem Nysy Łużyckiej.

Na południowej granicy kopalni powstał ponad kilometrowy wał ziemny o wysokości 5 metrów, obsadzony ponad 14 tysiącami drzew i krzewów. Stanowi on naturalne siedlisko lokalnej przyrody i osłania zakład od strony czeskiej. To kolejny dowód na to, że możliwe jest łączenie infrastruktury przemysłowej z otoczeniem naturalnym.

Czyste powietrze w Bełchatowie – trzy dekady systematycznych inwestycji

Dowodem na to, że spółka PGE Górnictwo i Energetyka Konwencjonalna kwestie prośrodowiskowe traktuje priorytetowo są działania Elektrowni Bełchatów, która od ponad 30 lat prowadzi jeden z największych w Europie programów modernizacji instalacji ochrony powietrza. Już w 1991 roku uruchomiono tu pierwszą w Polsce instalację odsiarczania spalin. Dziś nowoczesne systemy instalacji działają na wszystkich blokach. Dzięki kolejnym inwestycjom prowadzonym nieprzerwanie od 1991 roku udało się osiągnąć imponujące wyniki w zakresie redukcji emisji substancji do powietrza. O 92 procent zmniejszono emisję dwutlenku siarki, o 74 procent tlenków azotu, natomiast emisję pyłów zmniejszono o 98 procent.

Bełchatowska elektrownia stosuje najlepsze dostępne techniki BAT (Best Available Techniques), zgodne z wymogami Unii Europejskiej, prowadzi ciągły monitoring emisji, a rezultaty są porównywalne z nowoczesnymi elektrowniami w Europie Zachodniej. Na uwagę zasługuje fakt, że już w 2003 roku Elektrownia Bełchatów jako pierwsza w kraju uzyskała Pozwolenie Zintegrowane, wdrażając unijne standardy środowiskowe na długo przed tym, zanim stały się powszechnym obowiązkiem prawnym. Wpływ inwestycji widać również w emisjach CO₂ – w 2025 roku była ona najniższa od lat.

Z przemysłu w naturę

Działalność górnicza nieodłącznie wiąże się ze zmianami w krajobrazie, a PGE GiEK S.A. podchodzi do tego zobowiązania w sposób planowy i długofalowy. W samym Bełchatowie zrekultywowano ponad 2340 hektarów, 1700 hektarów przekazano Lasom Państwowym, posadzono ponad 23 miliony drzew.

Najbardziej rozpoznawalny symbol tej przemiany to Góra Kamieńsk - wzniesienie osiągające 395 m n.p.m., usypane w całości z półtora miliarda metrów sześciennych nadkładu, w tym piasków, żwirów, iłów i ich mieszaniny oraz gliny, zebranego z odkrywki Bełchatów. Dziś funkcjonuje tam ośrodek sportu i rekreacji, który w sezonie zimowym przyciąga narciarzy i snowboardzistów, zapewniając dobrze przygotowane trasy i nowoczesne zaplecze. Latem okolica zmienia swoje oblicze, stając się miejscem dla rowerzystów, spacerowiczów rodzin z dziećmi, które do dyspozycji mają m.in. tor saneczkowy i tubingowy.

Swoją docelową wielkość osiągnęło także zwałowisko zewnętrzne Pola Szczerców. Proces formowania trwał 17 lat. Nowe wzniesienie obejmuje powierzchnię 1269 hektarów i osiąga około 170 metrów wysokości względnej. Usypano je z blisko miliarda metrów sześciennych nadkładu. Do końca 2025 roku posadzono na nim ponad 4,8 miliona drzew kilkunastu gatunków. Różnorodność gatunkowa pozwoliła stworzyć nową przestrzeń biologiczną – bogatą w rośliny, ptaki i drobne zwierzęta.

Również w Turowie przemysłowy niegdyś charakter terenu zyskał nowy wymiar. W 2008 r. zakończono rekultywację 2200 hektarów zwałowiska zewnętrznego w kierunku leśnym, nasadzając 22 miliony drzew. Dziś zwałowisko stanowi kompleks leśny bardzo cenny dla gminy Bogatynia z uwagi na walory zarówno krajobrazowe, jak i tlenotwórcze. Doskonale komponuje się z górzystym otoczeniem Worka Żytawskiego, obszarem położonym w północno-wschodniej części Pogórza Izerskiego, na granicy Polski i Czech. 

Nowa wizja regionu

Plan działań po zakończeniu eksploatacji to zadanie, które PGE GiEK S.A. realizuje z wieloletnim wyprzedzeniem. Po 2038 roku wyrobiska Pola Bełchatów i Pola Szczerców zostaną przekształcone w dwa zbiorniki wodne o łącznej powierzchni lustra wody przekraczającej 4000 hektarów, a głębokość zbiorników sięgnie około 170 metrów. Parametry to można porównać do Jeziora Hańcza - największego jeziora w Polsce. Prace przygotowawcze już trwają – modelowane są skarpy, dno i przyszła linia brzegowa. Wokół jezior powstanie nowoczesna przestrzeń rekreacyjno‑sportowa, otwierająca przed regionem zupełnie nowe możliwości.

Zintegrowane systemy i pełna transparentność

Zarówno w Bełchatowie, jak i w Turowie prowadzone są stałe pomiary jakości powietrza, wód i hałasu. Dane są analizowane przez niezależne instytucje naukowe, a wyniki potwierdzają konsekwentne zmniejszanie wpływu kompleksów na otoczenie.

PGE GiEK S.A. wdrożyła również Zintegrowany System Zarządzania obejmujący jakość, środowisko, BHP i bezpieczeństwo informacji – zgodnie z polskimi i międzynarodowymi normami. To gwarancja spójnego, transparentnego i opartego na faktach podejścia do ochrony środowiska.

Gigant, który zmienia krajobraz – odpowiedzialnie i na pokolenia

Działania środowiskowe PGE GiEK S.A. to proces długofalowy, zaplanowany i konsekwentnie realizowany. Obejmują nie tylko ograniczanie wpływu bieżącej działalności, lecz także projektowanie nowej przyszłości dla terenów pogórniczych – opartej na rekreacji, bioróżnorodności i potencjale gospodarczym. To transformacja, która pokazuje, że odpowiedzialność środowiskowa może iść w parze z rozwojem, a przemysłowa historia regionów może stać się ich nową, zieloną szansą.