Prawo: szczegółowe wytyczne dla prokuratorów

W gronie czterech polskich europosłów, którzy wysłali komisarzowi Unii Europejskiej ds. zatrudnienia, spraw społecznych i integracji Laszlo Andorowi pytania związane ze zwolnieniami w Fiacie był Zbigniew Ziobro, lider Solidarnej Polski

Wytyczne prokuratora generalnego co do śledztw finansowych dotyczą ścigania przestępstw o charakterze finansowym, ale mogą mieć zastosowanie w przypadku wszystkich instrumentów finansowych, które są wykorzystywane do oszukiwania klientów.

Prokurator generalny Zbigniew Ziobro wydał szczegółowe wytyczne dla prokuratorów w celu polepszenia sprawności i efektywności śledztw o wielkie przestępstwa finansowe wobec wielu ludzi. Jak najszybciej stawiać zarzuty, jak najszybciej zabezpieczać dowody - polecił.

Wytyczne dotyczą "zasad prowadzenia postępowań przygotowawczych o przestępstwa finansowe popełniane na szkodę wielu pokrzywdzonych, przy wykorzystaniu instrumentów finansowych oraz działalności bankowej".

Do głównych patologii na rynku finansowym, których ofiarami pada wielu ludzi, należy zaliczyć przestępstwa takie, jak piramidy finansowe, działalność parabanków oraz - ze względu na zawarte w nich klauzule niedozwolone - umowy dotyczące polisolokat oraz tzw. toksycznych opcji walutowych.

Amber Gold to obok Warszawskiej Grupy Inwestycyjnej i Interbrok najbardziej spektakularny przykład piramidy finansowej. Firma miała inwestować w złoto i inne kruszce. Działała od 2009 r., a klientów kusiła wysokim oprocentowaniem inwestycji - od 6 do nawet 16,5 proc. w skali roku - które znacznie przewyższało oprocentowanie lokat bankowych. 13 sierpnia 2012 r. Amber Gold ogłosiła likwidację, oszukując prawie 19 tys. klientów i doprowadzając do niekorzystnego rozporządzenia ich mieniem w wysokości 851 mln zł. Inwestorzy WGI stracili 300 mln zł inwestorów, w przypadku spółki Interbrok 260 - mln zł.

Amber Gold budziła niepokój niektórych instytucji znacznie wcześniej. W grudniu 2009 r. Komisja Nadzoru Finansowego zaczęła ostrzegać, że spółka nie posiada zezwolenia KNF na wykonywanie czynności bankowych, szczególnie na "przyjmowanie wkładów pieniężnych w celu obciążenia ich ryzykiem". KNF złożyła doniesienie do prokuratury, która po miesiącu odmówiła wszczęcia śledztwa, nie dopatrując się w działalności firmy znamion przestępstwa. KNF złożyła zażalenie na decyzję prokuratury Gdańsk Wrzeszcz do sądu, ale ten utrzymał w mocy odmowę. Decyzję prokuratury sąd uchylił dopiero 5 kwietnia, przyznając tym samym rację KNF. Podobnie było z zawiadomieniem KNF o możliwości popełnienia przestępstwa przez Marcina P., właściciela firmy, wobec którego prokuratura również odmówiła wszczęcia śledztwa. Łańcuch zażaleń i decyzji o uchyleniu wstrzymania postępowania trwał do połowy 2012 r.

Od 21 marca przed gdańskim sądem trwa proces b. prezesa Amber Gold Marcina P. i jego żony Katarzyny P.

W lipcu Sejm powołał komisję śledczą ds. Amber Gold. W uchwale dotyczącej powołania komisji śledczej zapisano, że ma ona zbadać i ocenić prawidłowość i legalność działań podejmowanych wobec Amber Gold przez: rząd, w szczególności ministrów finansów, gospodarki, infrastruktury, spraw wewnętrznych, sprawiedliwości i podległych im funkcjonariuszy publicznych, a także inne instytucje publiczne.

W ostatnich latach kilka prokuratur prowadzi śledztwo dot. doprowadzenia Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej w Wołominie do niekorzystnego rozporządzenia mieniem wielkiej wartości.

Największe postępowanie ws. SKOK Wołomin nadzoruje prokuratura w Gorzowie Wlkp., badająca działalność grupy przestępczej, która w ciągu kilku lat wyłudziła ze SKOK Wołomin pożyczki na kwotę niemal 800 mln zł.