Polska ma złoża, ale czy ma klimat do inwestycji? O górnictwie, Myszkowie i społecznej akceptacji w Sejmie

– Nie wystarczy wiedzieć, jakie surowce znajdują się pod powierzchnią Polski. Trzeba jeszcze stworzyć warunki, w których ich odpowiedzialne wykorzystanie będzie możliwe - podkreśla prof. Krzysztof Szamałek, dyrektor PIG-PIB.

Czy Polska potrafi wykorzystać własne bogactwa mineralne? Co bardziej utrudnia nowe inwestycje górnicze: skomplikowane przepisy, ryzyko ekonomiczne czy brak społecznej akceptacji? I co sami Polacy sądzą o wydobywaniu surowców w swoim najbliższym otoczeniu? Odpowiedzi na te pytania będą poszukiwali uczestnicy trzeciej edycji konferencji „Klimat inwestycyjny w sektorze mineralnym”, która odbędzie się 14 października w Sejmie RP. Wśród najważniejszych tematów znajdą się wyniki najnowszego badania CBOS oraz przyszłość polskich złóż surowców strategicznych, w tym udokumentowanego przez geologów Państwowego Instytutu Geologicznego złoża molibdenu, wolframu i miedzi w Myszkowie.

Organizatorem wydarzenia jest Państwowy Instytut Geologiczny – Państwowy Instytut Badawczy (PIG-PIB), a patronat honorowy nad konferencją objął marszałek Sejmu Włodzimierz Czarzasty. Do wspólnej debaty zaproszono przedstawicieli rządu, przedsiębiorstw górniczych, inwestorów, samorządów oraz środowiska naukowego.

Pomysłodawcą i inicjatorem cyklu konferencji jest prof. Krzysztof Szamałek, dyrektor PIG-PIB. Tegoroczna edycja, zorganizowana w Sejmie RP, ma szczególne znaczenie w kontekście europejskiego rozporządzenia Critical Raw Materials Act (CRMA), nowych kierunków krajowej polityki surowcowej oraz rosnącej konkurencji o dostęp do surowców niezbędnych dla przemysłu, energetyki i bezpieczeństwa państwa.

– Nie wystarczy wiedzieć, jakie surowce znajdują się pod powierzchnią Polski. Trzeba jeszcze stworzyć warunki, w których ich odpowiedzialne wykorzystanie będzie możliwe. Od początku zależało mi, aby konferencja „Klimat inwestycyjny w sektorze mineralnym” była miejscem rzeczywistego dialogu między administracją, przemysłem, nauką i samorządami. Dziś potrzebujemy nie tylko dobrej polityki surowcowej, ale również przewidywalnych przepisów, odwagi inwestycyjnej i społecznego zaufania. Bez tych elementów nawet najlepiej rozpoznane złoża pozostaną jedynie zasobami zapisanymi w dokumentacjach geologicznych – podkreśla prof. Krzysztof Szamałek.

 

Co Polacy naprawdę myślą o górnictwie? CBOS przedstawi wyniki badań

Jednym z najbardziej interesujących punktów konferencji będzie prezentacja wyników badania opinii publicznej przeprowadzonego przez Centrum Badania Opinii Społecznej (CBOS), dotyczącego społecznej akceptacji górnictwa i wydobywania surowców mineralnych w Polsce.

Wyniki przedstawi dr hab. Karol Zglinicki, prof. instytutu z PIG-PIB, w wystąpieniu zatytułowanym „Społeczna akceptacja górnictwa w Polsce – wyniki badań ankietowych CBOS”.

Badanie pozwoli spojrzeć na stosunek Polaków do górnictwa szerzej niż tylko przez pryzmat przemysłu węglowego. Dotyczy bowiem również znaczenia krajowych surowców dla bezpieczeństwa państwa, relacji między własnym wydobyciem a importem oraz warunków, na jakich mieszkańcy mogliby zaakceptować inwestycję górniczą w swoim regionie.

– W debacie o przyszłości górnictwa bardzo często mówimy o społecznej akceptacji, nie zawsze jednak opierając się na rzeczywistych opiniach mieszkańców. Chcieliśmy sprawdzić, jak Polacy postrzegają znaczenie własnych zasobów mineralnych i czy świadomość ich strategicznej roli przekłada się na gotowość do zaakceptowania wydobycia w najbliższym otoczeniu. Równie ważne jest ustalenie, jakie warunki musiałby spełnić inwestor, aby uzyskać społeczne zaufanie. To wiedza potrzebna zarówno państwu, jak i przedsiębiorstwom planującym nowe projekty geologiczno-górnicze – zapowiada prof. Karol Zglinicki.

Rezultaty badania mogą stanowić ważny punkt odniesienia dla dyskusji o przyszłości krajowego górnictwa. Szczególnie tam, gdzie potencjał gospodarczy złóż spotyka się z oczekiwaniami mieszkańców, potrzebą ochrony środowiska i interesami samorządów.

Myszków – złoże odkryte przez geologów z Górnego Śląska

Jednym z przykładów pokazujących, jak skomplikowana może być droga od geologicznego odkrycia do rzeczywistej inwestycji, jest Myszków.

W tym rejonie geolodzy Oddziału Górnośląskiego Państwowego Instytutu Geologicznego, pracujący przez wiele lat pod kierownictwem dr. Kazimierza Piekarskiego, odkryli i udokumentowali złoże rud molibdenowo-wolframowo-miedziowych. Dokumentację złoża opracowano w 1993 r., po wieloletnich badaniach i pracach wiertniczych prowadzonych w latach 1975–1992.

Według danych PIG-PIB za 2025 r. zasoby bilansowe złoża Myszków wynoszą około 551 mln ton rud, zawierających około 295 tys. ton molibdenu, 238 tys. ton wolframu i 800 tys. ton miedzi. Pomimo tak znacznego potencjału surowcowego złoże nie jest dotychczas eksploatowane.

Myszków pokazuje więc fundamentalny problem polskiej gospodarki surowcowej: samo udokumentowanie zasobów nie oznacza jeszcze możliwości ich gospodarczego wykorzystania. Potrzebne są dalsze analizy techniczne i ekonomiczne, ocena oddziaływania na środowisko, odpowiednie warunki prawne i inwestycyjne, a przede wszystkim dialog z lokalną społecznością.

Właśnie dlatego szczególnego znaczenia nabiera zaplanowany udział w konferencji Włodzimierza Żaka, burmistrza Myszkowa, który przedstawi samorządową perspektywę realizacji projektów geologiczno-górniczych.

O znaczeniu odkrycia sprzed ponad trzech dekad, ale również o współczesnej roli Państwowego Instytutu Geologicznego w poszukiwaniu nowych zasobów mówi prof. Artur Dyczko, dyrektor Oddziału Górnośląskiego PIG-PIB w Sosnowcu.

–Myszków jest znakomitym przykładem dorobku polskich geologów i dowodem, jak ogromne znaczenie mają konsekwentne, prowadzone przez wiele lat badania geologiczne. To nasi poprzednicy z Oddziału Górnośląskiego odkryli i udokumentowali złoże molibdenu, wolframu i miedzi, które dzisiaj, w dobie europejskiej polityki surowców krytycznych, nabiera zupełnie nowego znaczenia. Ale nasza działalność nie kończy się na historycznych odkryciach. Oddział Górnośląski PIG-PIB pozostaje aktywnym ośrodkiem badań, poszukiwania i rozpoznawania złóż surowców mających krytyczne i strategiczne znaczenie dla bezpieczeństwa gospodarczego państwa. Naszym zadaniem jest nie tylko dokumentowanie tego, co kryje polska ziemia, lecz także dostarczanie rzetelnej wiedzy pozwalającej ocenić możliwości odpowiedzialnego wykorzystania tych zasobów. Nie możemy budować bezpieczeństwa surowcowego Polski wyłącznie na imporcie, nie znając i nie rozwijając potencjału własnego kraju – zaznacza prof. Artur Dyczko, dyrektor oddziału górnośląskiego Państwowego Instytutu Geologicznego - Państwowego Instytutu Badawczego.

Znaczenie tego kierunku wzmacnia przyjęty we wrześniu 2026 r. przez rząd Krajowy Program Poszukiwań Surowców Krytycznych. Przedsięwzięcie, realizowane przez PIG-PIB w latach 2026–2033, dysponuje planowanym finansowaniem w wysokości niemal 186 mln zł. Jego celem jest lepsze rozpoznanie krajowego potencjału surowcowego i stworzenie podstaw do podejmowania przyszłych decyzji gospodarczych.

 

Górnictwo, inwestorzy i samorządy przy jednym stole

Konferencję podzielono na trzy bloki tematyczne.

W pierwszym, poświęconym polityce surowcowej państwa i nowym ramom inwestycyjnym wynikającym z CRMA, wystąpią m.in. prof. Krzysztof Galos, podsekretarz stanu w Ministerstwie Klimatu i Środowiska i Główny Geolog Kraju, prof. Krzysztof Szamałek oraz dr Olimpia Kozłowska, zastępca dyrektora PIG-PIB ds. Państwowej Służby Geologicznej. W tej części zaplanowano również prezentację badania CBOS.

Drugi blok, zatytułowany „Akceptacja społeczna górnictwa i wyzwania dla realizacji projektów geologiczno-górniczych”, połączy perspektywy krajowe, międzynarodowe i samorządowe.

W debacie wezmą udział przedstawiciele największych przedsiębiorstw wydobywczych i firm prowadzących projekty poszukiwawcze, w tym KGHM Polska Miedź, Lubelskiego Węgla Bogdanka, Luma Holding, Central European Petroleum oraz Coal Energy. Obok burmistrza Myszkowa głos zabierze także Marcin Nikrant, wójt gminy Puck.

Będzie to okazja do skonfrontowania doświadczeń przedsiębiorców zainteresowanych rozwojem krajowej bazy surowcowej z oczekiwaniami mieszkańców i władz lokalnych. To właśnie na styku tych interesów rozstrzyga się często przyszłość inwestycji.

Ostatnia część konferencji, odbywająca się pod hasłem „Droga do inwestycji. Co przeszkadza, co pomaga?”, będzie miała wymiar praktyczny. W dyskusji uczestniczyć będą przedstawiciele Holcim Polska, HM Górażdże Kruszywa, Lumina Metals oraz Grupy PBI.

Wszystkie trzy debaty poprowadzi prof. Krzysztof Szamałek.

Od dokumentacji geologicznej do rzeczywistej inwestycji

Tegoroczna konferencja ma szansę pokazać, że bezpieczeństwo surowcowe Polski nie zależy wyłącznie od wielkości udokumentowanych zasobów. Równie istotne są zdolność do ich racjonalnego wykorzystania, stabilne warunki inwestowania, odpowiedzialność środowiskowa oraz budowanie porozumienia z mieszkańcami.

Przykład Myszkowa przypomina, że Polska dysponuje potencjałem mineralnym, którego wykorzystanie pozostaje otwartym wyzwaniem. Z kolei zapowiedziane wyniki badań CBOS pozwolą lepiej zrozumieć, czy polskie społeczeństwo jest gotowe na rozwój nowych przedsięwzięć wydobywczych i czego oczekuje w zamian.

Odpowiedź na pytanie, czy Polska ma dobry klimat do inwestowania w sektor mineralny, wymaga więc czegoś więcej niż znajomości geologii. Potrzebna jest wspólna rozmowa o przyszłości polskiego górnictwa.

Konferencja „Klimat inwestycyjny w sektorze mineralnym” odbędzie się 14 października 2026 r. w Sejmie RP w Warszawie, w godzinach 10.30–16.30. Udział jest bezpłatny i wymaga wcześniejszej rejestracji.