Pierwsza maszyna parowa na Śląsku na ścianie w Srebrnym Mieście
Zamiast reklamy zakładów Tarmilo – wielkoformatowy rysunek historycznej maszyny parowej. Przy rondzie Ranoszka w Tarnowskich Górach odsłonięto kolejny mural z okazji 500-lecia miasta, tym razem upamiętniający początek przemysłowej ery regionu.
Zamiast reklamy zakładów Tarmilo – wielkoformatowy rysunek historycznej maszyny parowej. Przy rondzie Ranoszka w Tarnowskich Górach odsłonięto kolejny mural z okazji 500-lecia miasta, tym razem upamiętniający początek przemysłowej ery regionu.
Gdzie powstał i jak wygląda mural?
Mural zajmuje ścianę budynku w kluczowym punkcie miasta – przy rondzie Ranoszka, które jest jednym z najbardziej widocznych miejsc w Tarnowskich Górach. Praca ma ok. 154 m² powierzchni: 14 m wysokości i 11 m szerokości, co sprawia, że jest dobrze widoczna zarówno dla kierowców, jak i pieszych.
Koncepcja wyszła od Urzędu Miejskiego, a podstawą graficzną był schemat maszyny parowej udostępniony przez Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej. Projekt graficzny i realizację powierzone firmie Helt (marka Murale-art.pl).
Dlaczego maszyna parowa? Hołd dla przemysłowego dziedzictwa
- To hołd dla historii Tarnowskich Gór i regionu. Oryginalna maszyna stanęła przy parku Kunszt w Bobrownikach Śląskich-Piekarach Rudnych i to dzięki niej zaczęła się wielka przemysłowa historia Górnego Śląska. Kopalnia Fryderyk, której maszyna była centralnym miejscem, powstała w 1784 roku po odkryciu w tym miejscu złóż srebronośnych - podkreślają przedstawiciele miasta.
Maszyna parowa i związany z nią system odwadniania wyrobisk są kluczowym elementem tarnogórskiego wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Wpis „Kopalnia rud ołowiu, srebra i cynku wraz z systemem gospodarowania wodami podziemnymi w Tarnowskich Górach” dokonano 9 lipca 2017 r.
Historia pierwszej maszyny parowej na Górnym Śląsku
- Uruchomienie: Pierwsza maszyna parowa na Górnym Śląsku zaczęła pracować 19 stycznia 1788 r. w kopalni „Fryderyk”, przy szybie Abraham w Tarnowskich Górach.
- Typ i producent: Była to maszyna atmosferyczna systemu Newcomena, wyprodukowana w 1787 r. w hucie żelaza Penydarren w południowej Walii (Wielka Brytania).
- Gabaryty i zadanie: Urządzenie ważyło ponad 30 ton i służyło do odwadniania wyrobisk górniczych, co umożliwiło eksploatację rud srebra i ołowiu z większych głębokości. Dla maszyny wzniesiono specjalny budynek maszynowni.
- Trasa transportu: Maszyna pokonała długą drogę z Walii do Tarnowskich Gór – najpierw transport morski, następnie rzekami przez Świnoujście, Szczecin, Wrocław, Opole i Kędzierzyn-Koźle, a ostatni odcinek lądem, konnymi wozami.
- Dalsze losy: W Tarnowskich Górach pracowała przez 46 lat. W 1834 r. została przeniesiona do kopalni „Königsgrube” (Król) w Chorzowie.
UNESCO i system odwadniania
Tarnogórskie górnictwo wyróżniało się na tle Europy nie tylko skalą wydobycia, ale także zaawansowanym systemem gospodarowania wodami podziemnymi. Maszyny parowe, w tym ta z 1788 r., pozwoliły na skuteczne odwadnianie coraz głębszych poziomów kopalni, co było warunkiem rozwoju wydobycia rud metali nieżelaznych.
Wpis na listę UNESCO obejmuje podziemne wyrobiska, szyby, chodniki oraz elementy naziemne, w tym pozostałości XIX-wiecznej parowej pompowni wody. System ten do dziś w dużej mierze funkcjonuje w zbliżonym kształcie i dostarcza wodę pitną mieszkańcom miasta.
Mural jako element obchodów 500-lecia
Nowa praca jest kolejnym z serii murali realizowanych w Tarnowskich Górach z okazji 500-lecia miasta. Wcześniej na tej samej ścianie widniała reklama Tarmilo; teraz miejsce to zyskało wymiar historyczno-edukacyjny, przypominający o przemysłowych korzeniach regionu.
Dzięki współpracy urzędu, lokalnych miłośników historii i wykonawcy muralu, historia pierwszej na Śląsku maszyny parowej została „wyciągnięta” z podręczników i umieszczona w przestrzeni publicznej – w miejscu, które codziennie mijają tysiące osób.
