Nauka: GIG polskim partnerem projektu na rzecz badań nad ochroną przed promieniowaniem jonizującym

GIG jest instytutem badawczym związanym od roku 1945 z przemysłem wydobywczym oraz regionem Górnego Śląska

PIANOFORTE to europejski projekt na na rzecz badań nad ochroną przed promieniowaniem jonizującym. Skupia 58 partnerów reprezentujących 22 kraje Unii Europejskiej, a także Wielką Brytanię i Norwegię. Projekt został uruchomiuony we wtorek, 14 czerwca, w Paryżu – poinformowały portal netTG.pl służby prasowe Głównego Instytutu Górnictwa, który jest polskim partnerem przedsięwzięcia.

PIANOFORTE – realizowany w formie partnerstwa badawczego - ma poprawić ochronę społeczeństwa, pracowników, pacjentów i środowiska przed narażeniem środowiskowym, zawodowym i medycznym na promieniowanie jonizujące. Projekt jest koordynowany przez Francuski Instytut Ochrony Radiologicznej i Bezpieczeństwa Jądrowego (IRSN). Jest współfinansowany przez program Euratom Unii Europejskiej. Badania realizowane w ramach PIANOFORTE przyczynią się do realizacji europejskich polityk, takich jak europejski plan walki z rakiem, zielony pakt na rzecz wzrostu oraz wdrożenie mapy drogowej na rzecz zmniejszenia zagrożeń przemysłowych i naturalnych.

Wyzwania naukowe, które stoją przed partnerstwem, przyczynią się do realizacji priorytetowych polityk europejskich, takich jak walka z rakiem, ochrona zdrowia przed zagrożeniami środowiskowymi i do poprawy przewidywania i odporności w sytuacjach wypadków radiacyjnych i awarii/uszkodzenia instalacji jądrowych.

W ramach partnerstwa w latach 2023–2025 zostaną zorganizowane co najmniej trzy konkursy na projekty badawcze skierowane do wszystkich europejskich organizacji zainteresowanych badaniami w zakresie ochrony radiologicznej. Skupią się one na czterech tematach takich jak: lepsze zrozumienie indywidualnych reakcji na ekspozycję na promieniowanie jonizujące, badanie mechanizmów związanych z przewlekłą ekspozycją na niskie dawki promieniowania jonizującego oraz poprawa zdolności przewidywania i odporności w sytuacjach kryzysu jądrowego lub radiologicznego oraz zarządzanie powypadkowego.

Szczególna uwaga zostanie zwrócona na zaangażowanie wszystkich zainteresowanych stron (władz, społeczeństwa, specjalistów w dziedzinie ochrony przed promieniowaniem, ekspertów itp.) w ustalaniu priorytetów naukowych, które będą uwzględnione w ogłaszanych konkursach na projekty badawcze. W szczególności uwzględnione będą badania związane z ochrona radiologiczną w dziedzinach niezwiązanych bezpośrednio z przemysłem jądrowym, takich jak np. służba zdrowia.

Jak wyjaśniono, projekt PIANOFORTE przyczyni się do utrzymania trwałego potencjału wiedzy fachowej w zakresie ochrony przed promieniowaniem, również poprzez promowanie lepszego wykorzystania, i umożliwienie łatwego dostępu do istniejącej najnowocześniejszej infrastruktury badawczej na poziomie europejskim, a także poprzez działania edukacyjne i szkoleniowe.

Partnerstwo będzie opierać się na wcześniejszych pracach, a w szczególności na wynikach Europejskiego Wspólnego Programu CONCERT prowadzonego w ramach programu ramowego H2020, który zakończył się w 2020 r. Skorzysta również z osiągnięć innych właśnie ukończonych lub będących w trakcie realizacji projektów europejskich, takich jak MEDIRAD, HARMONIC, RadoNorm czy SINFONIA.

Do tej pory PIANOFORTE angażuje 58 partnerów z 22 krajów UE, a także z Wielkiej Brytanii i Norwegii. W skład konsorcjum wchodzą partnerzy publiczni (organizacje badawcze, uczelnie, autorytety w dziedzinie ochrony przed promieniowaniem) oraz sześć europejskich platform badawczych (MELODI, EURADOS, EURAMED, NERIS, ALLIANCE i SHARE). Organizatorzy liczą, że to wstępne konsorcjum rozszerzy się o podmioty, które zostaną wybrane w ramach otwartych konkursów do składania ofert organizowanych w ramach partnerstwa.

Projekt PIANOFORTE potrwa 5 lat i ma się zakończyć w 2027 r. Szacowany budżet PIANOFORTE wynosi 46 mln euro, z czego 65 proc. zostanie sfinansowane przez Unię Europejską, a reszta przez kraje partnerskie.

Partnerstwo otrzymało finansowanie z programu badawczo-innowacyjnego Unii Europejskiej „EURATOM” w ramach umowy o udzielenie dotacji 101061037.