fot: Tomasz Rzeczycki
Jeden z odwiertów na złożu Kamień Mały między Słońskiem a Głuchowem
fot: Tomasz Rzeczycki
Park Narodowy Ujście Warty rozpoczyna właśnie dwudziesty rok istnienia. To teren interesujący nie tylko dla przyrodników, lecz i dla... przemysłu wydobywczego. Pod ujściowym odcinkiem doliny Warty znajduje się bowiem złoże ropno-gazowego Kamień Mały, oceniane jako trzecie pod względem możliwej wielkości wydobycia ropy w Polsce.
Położony na północno-zachodnich peryferiach województwa lubuskiego Park Narodowy Ujście Warty diametralnie różni się od pozostałych polskich parków. To teren zasadniczo przekształcony przez człowieka już kilkaset lat temu. Rozlewiska Warty zostały zmeliorowane, rzekę wyprostowano i obwałowano z obu stron. Na dawnych rozlewiskach powstała sieć dróg i kanałów, przecinających pola, łąki i pastwiska. Jedynie w zachodnim krańcu parku, pomiędzy Przyborowem i Kostrzynem nad Odrą, zachowano naturalne rozlewiska i meandry rzeki Postomii, uchodzącej do Warty już na granicy parku.
Jak by tego było mało, przyroda w parku podlega intensywnej ingerencji człowieka. Prowadzi się tam koszenie łąk i całkowity zbiór siana, kilka lat temu przeprowadzono nawet wycinkę zarośli leśnych. Wszystko to ma na celu zachowanie warunków dogodnych dla wielu gatunków ptaków wodno-błotnych, które bytują na tym obszarze. Jak widać, ochrona przyrody polega tu zupełnie na czym innym, niż np. w Tatrzańskim czy Bieszczadzkim Parku Narodowym.
Teren PNUW w przeszłości był miejscem eksploatacji kopalin. Punktowo prowadzono wydobycie torfu, na południe od Kamienia Małego. Pozostałością są dwa wyraźne, podłużne zbiorniki wodne. Do jednego z nich prowadzi ścieżka przyrodnicza Torfianka.
Współcześnie większe znaczenie gospodarcze mają bogactwa naturalne położone głęboko pod rozległą doliną Warty. Udokumentowano tu złoże Kamień Mały zajmujące około 8,85 km kw. Swą nazwę bierze ono od wsi położonej na północnym brzegu Warty, ale odwierty wykonane zostały zimą po drugiej stronie rzeki, na wschód od wsi Słońsk, w pobliżu zakrętu drogi do Głuchowa. Leża one już poza granicami parku narodowego. Dysponuje nimi Polskie Górnictwo Naftowe i Gazownictwo SA oddział w Zielonej Górze, Ośrodek Kopalń Gorzów Wielkopolski. Odwierty przyporządkowane zostały do kopalni Zielin. Ropa popłynąć ma liczącym 17 km rurociągiem do Ługów Górzyckich, skąd dalej transportowana będzie ciężarówkami, a potem koleją.
Park Narodowy Ujście Warty powstał 1 lipca 2001 r. Jest jedynym parkiem narodowym utworzonym w XXi w.. Zajmuje ponad 80 km kw. na terenie gmin Kostrzyn nad Odrą, Witnica, Słońsk i Górzyca. Poza torfem i ropą naftową, w pobliżu parku stwierdzono także w niewielkich ilościach występowanie węgla brunatnego.
