Kolejne 2 km tarnogórskich wyrobisk w 3D. Podziemia UNESCO będą dostępne wirtualnie
Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej (SMZT) zakończyło kolejny etap cyfrowej inwentaryzacji wyrobisk dawnej kopalni ołowiu, srebra i cynku w Tarnowskich Górach, wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Dzięki skanowaniu laserowemu na odcinku około 2 km powstanie precyzyjny model 3D, który posłuży m.in. do badań, monitoringu stanu podziemi oraz wirtualnej turystyki.
Stowarzyszenie Miłośników Ziemi Tarnogórskiej (SMZT) zakończyło kolejny etap cyfrowej inwentaryzacji wyrobisk dawnej kopalni ołowiu, srebra i cynku w Tarnowskich Górach, wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Dzięki skanowaniu laserowemu na odcinku około 2 km powstanie precyzyjny model 3D, który posłuży m.in. do badań, monitoringu stanu podziemi oraz wirtualnej turystyki.
Co zostało zeskanowane w tarnogórskich podziemiach?
Skaning objął podziemia rozciągające się od trasy turystycznej Zabytkowej Kopalni Srebra aż do Stacji Wodociągowej „Staszic” (Szyb Staszic), czyli fragmentu, który na co dzień nie jest udostępniany zwiedzającym. Prace w terenie przeprowadziła poznańska firma GEOCARTIS Sp. z o.o., która specjalizuje się w tego typu projektach i wcześniej już dokumentowała w 3D tarnogórskie obiekty.
To kontynuacja prowadzonej od kilku lat cyfrowej dokumentacji rozległego systemu tarnogórskich wyrobisk. W SMZT przypominają, że w 2024 roku skaningiem objęto 4650 metrów Głębokiej Sztolni Fryderyk – od jej roznosu i portalu aż do dawnej Stacji Wodociągowej „Staszic”. Powstał wówczas dokładny cyfrowy zapis sztolni wraz ze znajdującymi się na jej przebiegu szybami i innymi obiektami górniczymi. Zaś kilka lat wcześniej pierwszym zeskanowanym odcinkiem była trasa turystyczna Zabytkowej Kopalni Srebra.
Powstaną przestrzenne modele wyrobisk
- Skaning laserowy pozwala na niezwykle dokładne odwzorowanie kształtu, wymiarów i przebiegu podziemnych korytarzy bez konieczności ingerowania w ich zabytkową strukturę. Wykonywane z wielu stanowisk pomiary zostaną połączone w jedną chmurę punktów, stanowiącą podstawę do opracowania przestrzennych modeli wyrobisk – zaznaczają w SMZT.
Projekt obejmuje nie tylko wykonanie pomiarów pod ziemią, ale również:
- przetworzenie i oczyszczenie danych LiDAR oraz przygotowanie modeli 3D,
- opracowanie dokumentacji technicznej CAD i warstw GIS,
- przygotowanie metadanych i opisów zasobów cyfrowych,
- optymalizację modeli i wizualizacji przeznaczonych do publikacji internetowej.
- Dzięki temu powstanie precyzyjna dokumentacja, którą będzie można wykorzystywać w badaniach naukowych, działaniach konserwatorskich, monitorowaniu stanu wyrobisk, edukacji oraz popularyzacji tarnogórskiego dziedzictwa – dodają w SMZT.
Dlaczego to ważne dla UNESCO i ochrony dziedzictwa?
Wpisanie tarnogórskich obiektów pogórniczych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO zobowiązało zarządców do prowadzenia szczegółowej inwentaryzacji podziemi, w tym z wykorzystaniem nowoczesnych technologii. Skaning 3D pozwala na milimetrową dokładność dokumentacji, co jest kluczowe dla:
- ochrony i konserwacji zabytkowych wyrobisk,
- analizy zmian i ewentualnych zagrożeń,
- lepszego zrozumienia przestrzennej struktury podziemnego systemu.
Wirtualna turystyka po tarnogórskich podziemiach
Jednym z praktycznych efektów projektu będzie możliwość wirtualnego zwiedzania fragmentów podziemi, do których na co dzień nie mogą dotrzeć turyści. To szansa na:
- udostępnienie „niedostępnych” części kopalni szerokiemu gronu odbiorców,
- stworzenie materiałów edukacyjnych i promocyjnych,
- wzmocnienie oferty turystycznej regionu w formie cyfrowej.
Wcześniej SMZT już publikował w sieci efekty skanowania trasy turystycznej, pozwalające na „trójwymiarową podróż” po kopalni. Teraz oferta ta zostanie poszerzona o kolejne, głębokie partie wyrobisk.
Projekt realizowany jest od 1 czerwca do 30 listopada 2026 roku. Jego całkowita wartość wynosi 175 tys. zł, z czego 140 tys. zł to dotacja Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Pozostałe 35 tys. zł pochodzi ze środków własnych SMZT.
