Koleje: zmienione prawo ułatwi inwestycje i ochronę zabytków

Linię kolejową nr 140 z Katowic do Nędzy zbudowano w połowie XIX w., a zelektryfikowano w latach 70. XX w.

Rada Ministrów przyjęła we wtorek, 6 lutego, projekt ustawy o zmianie ustawy o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe” oraz ustawy o transporcie kolejowym, przedłożony przez Ministra Infrastruktury. Dzięki nowelizacji łatwiejsza ma być budowa tuneli kolejowych, sprawniejsza realizacja inwestycji oraz efektywniejsza opieka nad zabytkami kolejnictwa.

- Podjęte dzisiaj przez rząd decyzje dotyczą przyszłości kolei. Ułatwiają realizację inwestycji tunelowych na liniach kolejowych. Umożliwiają także nieodpłatne przekazywanie mienia kolejowego jednostkom samorządu terytorialnego i organizacjom pozarządowym, które zajmują się zachowaniem w jak najlepszym stanie technicznym naszego dziedzictwa, jakim są koleje wąskotorowe i turystyczne – powiedział minister infrastruktury Andrzej Adamczyk.

Jak można przeczytać w komunikacie resortu infrastruktury zmienione przepisy mają usprawnić budowę tuneli kolejowych (wraz z obiektami oraz urządzeniami związanymi z ich użytkowaniem i funkcjonowaniem) oraz prowadzenie prac utrzymaniowych – bez konieczności wykupu gruntów, na których będą one przebiegać. Z jednej strony chodzi o sprawną realizację projektów inwestycyjnych (tunel jest elementem inwestycji kolejowej), z drugiej – o zachowanie prawa własności przez obecnych właścicieli gruntów (przewidziano prawo do odszkodowania za ograniczenie korzystania z nieruchomości po budowie tunelu). Przyjęte rozwiązanie ułatwi budowę i modernizację tuneli kolejowych oraz ich użytkowanie, zwłaszcza na terenach zurbanizowanych.

Jak argumentują przedstawiciele Ministerstwa Infrastruktury obecny stan prawny, a w szczególności brak przepisów o tzw. własności warstwowej powoduje, że budowa tunelu metodą wiertniczą powinna się odbywać po przeniesieniu własności nieruchomości znajdujących się nad tunelem na rzecz Skarbu Państwa i przekazaniu ich w użytkowanie wieczyste PKP Polskie Linie Kolejowe SA. Jednak takie rozwiązanie, w szczególności na terenie zurbanizowanym (wraz ze stojącymi na nich kamienicami), byłoby rozwiązaniem nieracjonalnym, przede wszystkim ze względu na koszty oraz przejęcie gruntów i infrastruktury mieszkaniowej praktycznie zbędnych dla zarządcy infrastruktury kolejowej, a także nieprzewidywalne problemy własnościowe.

Projekt wprowadza również nowe instytucje wsparcia dla funkcjonowania kolei historycznych i turystycznych. Chodzi o nieodpłatne przekazywanie przez PKP (i spółki przez nie utworzone) zbędnego mienia ruchomego i materiałów pozostałych po remontach i modernizacji infrastruktury kolejowej na rzecz organizacji pozarządowych działających w tym obszarze. Rozwiązanie to ułatwi organizacjom pozyskiwanie zabytków techniki kolejowej i opiekę nad nimi, natomiast spółki kolejowe będą mogły pozbyć się mienia, które stanowi dla nich obciążenie, a jego zbycie na warunkach rynkowych oznaczałoby często jego zniszczenie.

Ponadto, w przypadku kolei historycznych i turystycznych przewidziano zwolnienie ich z obowiązku stosowania przepisów dotyczących interoperacyjności.

Projektowana regulacja ma na celu umożliwienie również zarządcom kolei wąskotorowych uzyskiwanie dofinansowania na ich działalność i rozwój, w tym od jednostek samorządu terytorialnego.

Nowe przepisy zaczną obowiązywać po 14 dniach od ogłoszenia w Dzienniku Ustaw.