fot: Andrzej Bęben
W kopalni Wujek 16 grudnia 1981 doszło do masakry górników strajkujących przeciw ogłoszeniu stanu wojennego. Podczas pacyfikacji protestu, w wyniku strzałów oddanych przez oddział specjalny ZOMO zginęło 9 górników, a 21 odniosło rany...
fot: Andrzej Bęben
Kilkanaście wydarzeń kulturalnych i edukacyjnych w kilku miastach Śląska, w tym spektakularne widowisko plenerowe opodal kopalni Wujek, złoży się na obchody 30. rocznicy wprowadzenia stanu wojennego i wydarzeń Grudnia 1981. Program rocznicowych uroczystości przedstawił w poniedziałek 24 października w Katowicach Krajowy Obywatelski Komitet Obchodów.
Najważniejszym i szczególnie podniosłym składnikiem obchodów 13 grudnia będzie
● msza św. w intencji ofiar stanu wojennego, odprawiona w katowickiej Archikatedrze Chrystusa Króla.
Po niej rocznicę uświetni
● uroczysty koncert NOSPR wraz z chórami Filharmonii Śląskiej i Camerata Silesia. Złożą się na niego wykonania III Symfonii Ludviga van Beethovena i Exodusu Wojciecha Kilara.
Jako bezprecedensowe i kulminacyjne wydarzenie zapowiedziano
● multimedialne widowisko, realizowane 16 grudnia na otwartym terenie pod krzyżem kopalni Wujek. Organizatorzy spodziewają się około 7 tys. zgromadzonych przed ogromną sceną oraz ekranem rozpostartym na 3-piętrowym bloku. Ma być również transmitowane przez Program 1 TVP.
Także dla upamiętnienia największej tragedii stanu wojennego zostanie odprawiona
● msza św. w intencji poległych górników w Kościele Podwyższenia Krzyża Świętego w Katowicach-Brynowie.
W dzień później (17 grudnia) w katowickim Spodku organizatorzy rocznicowych uroczystości zapraszają na
● koncert "Droga do wolności".
Interesująco zapowiada się dwudniowa (14-15 grudnia)
● ogólnopolska konferencja naukowa.
Głównym wątkiem jej pierwszego dnia w zabrzańskim Muzeum Górnictwa Węglowego będą "Strajki grudniowe 1981 r. w województwie katowickim".
Temat drugiego dnia brzmi: "Internowani i uwięzieni w stanie wojennym 1981-1983". Ta część konferencji odbędzie się w podziemnych wyrobiskach zabytkowej kopalni Guido w Zabrzu. Towarzyszyć jej będzie rekonstrukcja strajku w kopalni Piast, a na zakończenie Camerata Silesia wykona Requiem Andrzeja Siewińskiego.
Na pełny program obchodów składa się wiele innych jeszcze okolicznościowych imprez. Przewidziano m. in.:
● rajd turystyczno-historyczny,
● przegląd wydawnictw Instytutu Pamięci Narodowej,
● koncerty,
● przeglądy filmów,
● wystawy,
● warsztaty i rekonstrukcje.
Regionalne obchody rocznicowe odbędą się w:
● Jastrzębiu Zdroju (15 grudnia),
● w kopalniach Piast (14 grudnia) i Ziemowit (18 grudnia) oraz
● w Hucie Katowice (22 grudnia).
Honorowy patronat nad rocznicowymi obchodami objął prezydent RP Bronisław Komorowski. Ich głównymi organizatorami są:
NSZZ Solidarność, Instytut Pamięci Narodowej, Stowarzyszenie Pokolenie oraz Społeczny Komitet Pamięci Górników KWK Wujek Poległych 16 Grudnia 1981 Roku.
W przygotowaniach wspierają ich:
Urząd Marszałkowski Województwa Śląskiego, magistraty Katowic i Jastrzębia Zdrój, Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Narodowe Centrum Kultury Muzeum Górnictwa Węglowego i Zabytkowa Kopalnia Węgla Kamiennego Guido.
Budżet obchodów ma wynosić około 2 mln złotych. Komitetowi organizacyjnemu już - jak poinformował dziś marszałek województwa śląskiego, Adam Matusiewicz - udało się zgromadzić 1,7 mln złotych. Zdaniem marszałka nie powinno być kłopotów ze znalezieniem brakujących 300 tys. złotych. Wśród instytucji i firm wspierających finansowo grudniowe obchody wymienił m. in. Katowicki Holding Węglowy.
- Stan wojenny był nie tylko próbą - na szczęście, nieudaną - zniszczenia ruchu Solidarność i wielkich nadziei, jakie wyzwolił, ale też ostatnią poważną próbą ocalenia systemu komunistycznego w skali europejskiej. Niepowodzenie tej próby spowodowało, że możemy żyć w wolnym kraju. Dobrze, abyśmy o tym pamiętali i próbowali przypomnieć także światu, co wydarzyło się w Polsce 30 lat temu i jakie to miało znaczenie. Grudniowe uroczystości nie będą już tylko adresowane do bohaterów tamtych zdarzeń, chociaż będziemy oddawać im hołd oraz czcić zwłaszcza tych, którzy ponieśli wtedy najwyższą cenę. Musimy jednak pamiętać, że wyrosło już całe pokolenie ludzi, urodzonych w wolnej Polsce, ludzi, którym trzeba opowiedzieć tę historię, znaleźć drogę do ich wrażliwości. Myślę, że bogaty i zróżnicowany program rocznicowych obchodów spełni oczekiwania w obu tych wymiarach - o istocie i sensie ich organizacji na Śląsku mówił na konferencji prasowej Łukasz Kamiński, prezes Instytutu Pamięci Narodowej.
Zdjęcia w galerii pochodzą ze zbiorów Insytutu Pamięci Narodowej.
