Jak i gdzie przechowywać szczepionki?

Przechowywanie szczepionek w niezalecanych warunkach może spowodować zmniejszenie (a nawet zanik) właściwości terapeutycznych, w najlepszym przypadku nie przyniosą spodziewanych efektów

Producenci szczepionek zalecają ich przechowywanie w ściśle określonych warunkach, czy istotnie jest to aż tak ważne? Czy jakiekolwiek odchylenia od zalecanych warunków mogą mieć wpływ na skuteczność i efektywność danej szczepionki? W czym i jak przechowywać szczepionki i jak można łatwo sprawdzić, czy warunki były odpowiednie?

Szczepionka jest to biologiczny preparat, który w założeniu winien prowadzić do uzyskania podobnej, o ile nie analogicznej odporności, jaką organizm uzyskałby na skutek pierwszego kontaktu z danym drobnoustrojem. Na skutek zaszczepienia organizm wytwarza system ochronny. System ochronny organizmu zapobiega ciężkiemu przebiegowi choroby i jego następstwom w sytuacji kontaktu z danym drobnoustrojem. Wyróżniamy szczepionki zabite oraz żywe. Zabite zawierają w swoim składzie całe drobnoustroje, które są inaktywowane lub fragmenty drobnoustrojów. Szczepionki żywe zawierają całe drobnoustroje, które pozbawione są zjadliwości. Szczepionki możemy podzielić również na jednoskładnikowe i wieloskładnikowe, skojarzone i wysoko skojarzone. Dodatkowo w preparacie znajduje się szereg substancji pomocniczych wpływających na stabilizację preparatu. 

Producent, zalecając przechowywanie szczepionki w danych ściśle określonych warunkach, kieruje się wieloma miesiącami (lub latami) badań. Określając takie warunki, ma na celu dobro pacjenta, ponieważ przechowywanie w niezalecanych warunkach może spowodować zmniejszenie (a nawet zanik) właściwości terapeutycznych, w najlepszym przypadku nie przyniosą spodziewanych efektów, niestety w najgorszym mogą wpłynąć na pogorszenie stanu zdrowia oraz na wystąpienie niepożądanych efektów. 

Placówki medyczne muszą zwracać szczególną uwagę na warunki przechowywania danych preparatów medycznych i szczepionek. W poradniach, aptekach i szpitalach są używane specjalistyczne chłodziarki i zamrażarki, które są wyposażone w liczne alarmy oraz w zewnętrzne urządzenia do rejestracji temperatury. Personel medyczny dogląda, czy podczas przechowywania leków i szczepionek nie wystąpiła jakakolwiek aktywacja alarmów, które mogłyby dowodzić o zmianie parametrów wewnątrz komory urządzenia.

W przypadku zaistnienia alarmów niezbędne jest dokładne ich przeanalizowanie pod kątem niepożądanych skoków temperatury. W przypadku stwierdzenia wystąpienia warunków niezalecanych przez producenta szczepionki, niezbędne jest przekazanie do utylizacji zawartości lodówki lub mroźni. Urządzenia przeznaczone do przechowywania medykamentów mogą być również wyposażone w systemy zdalnego powiadamiania o nieprawidłowościach, jakie wystąpiły wewnątrz komory. Takie urządzenia mają możliwość zaprogramowania nawet do kilkunastu numerów komórkowych, na które podczas zaistnienia alarmu są wysyłane SMS-y z odpowiednią informacją. Taki system powiadamiania GSM pozwala również zdalnie zmieniać parametry alarmów, pozwala uzyskiwać informację o aktualnych parametrach komory w bardzo prosty sposób. Użytkownik za pomocą swojego telefonu może sterować niezliczoną ilością urządzeń, gdyż każde z nich posiada unikalne oznaczenie.  

Konkludując, zachowanie odpowiednich warunków przechowywania szczepionek oraz innych medykamentów jest szalenie istotne. Na rynku jest dostępnych bardzo wiele specjalistycznych urządzeń, które z odpowiednią dokładnością i stabilnością zachowują i kontrolują warunki wewnątrz komory. Dodatkowo w celu zachowania najwyższych standardów bezpieczeństwa urządzenia można doposażyć w zewnętrzne, niezależne rejestratory temperatury i systemy zdalnego powiadamiania. W przypadku wątpliwości, jakie urządzenia powinny zostać zakupione, warto zasięgnąć porady w wykwalifikowanej firmie, która prowadzi sprzedaż takich urządzeń. Na szczególną uwagę zasługuje asortyment firmy DANLAB, która kompleksowo od ponad 12 lat wyposaża placówki medyczne i laboratoryjne.