Inicjatywy Unii Europejskiej dotyczące poszukiwań i dostaw surowców krytycznych bez polskiego udziału?

Jeden z trzech zespołów – do spraw geologiczno-rynkowych pokaże złoża i możliwości ich eksploatacji, ale także komercjalizacji na rynku

Narastające na świecie napięcia gospodarcze, polityczne budzą coraz większe zaniepokojenie państw Zachodu możliwością zakłóceń na rynku dostaw surowców krytycznych.

Państwa Unii Europejskiej, Stany Zjednoczone, Australia i Kanada podejmują intensywne starania dla uzyskania niezależności surowcowej w tym zakresie.

Polska, jako najbogatszy surowcowy kraj Europy, nie podejmuje żadnych w tej sprawie działań, całą inicjatywę surowcową pozostawiając UE. I odwrotnie Unia Europejska, nie jest zainteresowana polskimi surowcami, nawet ich poszukiwaniami na naszym terytorium.

Stan ten prawdopodobnie wynika z sytuacji, że surowce krytyczne nie są potrzebne naszej gospodarce. Jedną z przesłanek o takim stanie krajowych zainteresowań jest wydany przez rządową instytucję „Bilans zasobów złóż kopalin w Polsce”, gdzie w najnowszym jego wydaniu trudno cokolwiek znaleźć na ten temat.

Dominują tam surowce potrzebne naszej gospodarce jeszcze z czasów PRL. Być może, że jest to uzasadniona linia redukowania ich udziału krajowej, unijnej i światowej gospodarce. Wynika z tego, że każda firma sama musi zadbać o potrzebne jej dostawy surowcowe. Te krytyczne zaś, potrzebne są na ogół zagranicznym inwestorom, które pod tym względem nie potrzebują inicjatywy polskiego rządu. I na tym można zakończyć rozważania o naszym udziale, a dokładniej jego braku, w inicjatywach UE dotyczącym poszukiwań i dostaw surowców krytycznych.

Pewne nadzieje na zmianę takiego nastawienia budzi przyjęty przez rząd 9 lipca 2021 „Projekt Polityki Surowcowej Państwa”. Kilka dni temu zakończone zostały konsultacje społeczne nad tym dokumentem. Deklaracja poprzedzająca ten dokument głosi, że „Polityka Surowcowa Państwa ma być filarem bezpieczeństwa i efektywnego gospodarowania zasobami wszystkich dostępnych w Polsce kopalin i surowców mineralnych w całym łańcuchu wartości. I jednocześnie być pomostem do GOZ (Gospodarka o obiegu zamkniętym) i maksymalizacji OZE”.

O surowcach krytycznych w dokumencie tym zawarto ogólnikowe zapisy, których przydatność okaże się dopiero w praktyce. Uznano w nim, że za surowce krytyczne dla polskiej gospodarki uznaje się takie surowce kluczowe lub strategiczne, których możliwości pozyskania zarówno ze źródeł pierwotnych, jak i wtórnych, są obarczone albo dużym ryzykiem, albo istnieją bardzo duże trudności ich pozyskania, a możliwości ich substytucji są niewielkie.

Są to w szczególności surowce znajdujące się na liście surowców krytycznych dla Unii Europejskiej, ale także takie surowce, które mimo występowania w dużej ilości są niemożliwe do pozyskania np. z powodu uwarunkowań planistycznych, protestów społecznych itp.

Chyba najważniejszym w tej materii jest rozważana propozycja wyodrębnienia geologii do samodzielnego działu administracji rządowej określającej nowe zadania ściśle związane z polityką i bezpieczeństwem surowcowym państwa.