Początkowo nic nie zapowiadało tak poważnej zmiany stanowiska firmy w sprawie poszukiwania nowych złóż rud miedzi.. W czwartek 24 marca z okazji pięćdziesięciolecia firmy zorganizowano rutynowe tego rodzaju spotkanie kadry geologów pracujących i ich dawnych kolegów, dziś najczęściej już emerytów.
Program przewidywał kilka krótkich wystąpień informujących o aktualnym stanie eksploatowanego tutaj złoża rud miedzi. Udział w konferencji wziął Główny Geolog Kraju – Podsekretarz stanu w Ministerstwie Środowiska – dr Jacek Henryk Jezierski. Przybyli liczni przedstawiciele wyższych uczelni, instytutów i przedsiębiorstw współpracujących z KGHM oraz ponad stu obecnych i dawnych geologów pracujących w tej firmie. Zwracał uwagę brak przedstawicieli nadzoru górniczego i Ministerstwa Gospodarki. Po tradycyjnym odśpiewaniu górniczego hymnu odczytano listę prawie sześćdziesięciu geologów, którzy kiedyś tu pracowali, a teraz odeszli na wieczną szychtę. Ich pamięć uczczono minutą ciszy.
W powitalnym przemówieniu prezes KGHM Herbert Wirth złożył hołd dr Janowi Wyżykowskiemu z Państwowego Instytutu Geologicznego w Warszawie i prof. dr Józefowi Zwierzyckiemu z Uniwersytetu Wrocławskiego, którzy doprowadzili do odkrycia złoża rud miedzi na monoklinie przedsudeckiej. W swoim wystąpieniu prezes podkreślił rolę geologów, którzy jako pierwsi przygotowują eksploatację górniczą. Stwierdził, że ich rola w tej fazie jest najważniejsza. Sam będąc geologiem powiedział, że jest dumny z roli polskiej geologii w zagospodarowaniu i udostępnieniu tego złoża.
Uczestnicy konferencji otrzymali elegancko wydane materiały z wydrukowanymi tekstami wygłoszonych później referatów pt. „Geolodzy w służbie Polskiej Miedzi”. Wydawnictwo to przygotowane przez Towarzystwo Konsultantów Polskich zawiera też imienną listę geologów zatrudnionych w kopalniach instytucjach, biurach i instytutach pracujących na rzecz KGHM. Jest to lista blisko trzystu bardzo cennych biogramów ludzi niezwykle zasłużonych dla tej firmy. Przypomnieć trzeba, że firma została powołana w dniu 5 kwietnia 1961 roku decyzją ministra przemysłu ciężkiego. Pierwotne Zakłady Górnicze „Lubin” w budowie decyzją tą zostały przekształcone w Kombinat Górniczo – Hutniczy Miedzi. Od tego czasu na krajowym i zagranicznym rynku utrwalił się skrót tej nazwy KGHM. Dziś poza samym skrótem literowym nazwa ta nic nie oznacza. Postanowiono skrót ten zachować, ze względów handlowych, prestiżowych i tradycyjnych.
Zmienili politykę i to radykalnie
Pomijając wszystkie okolicznościowe, historyczne i pamiętnikarskie zwracają uwagę wygłoszone tu dwa referaty świadczące o radykalnej zmianie polityki poszukiwania i zagospodarowywania nowych złóż rud miedzi. Dotychczas były to przede wszystkim koncepcje zakupu eksploatowanych i czynnych kopalń tego surowca w Kanadzie oraz w Ameryce Południowej i Północnej. Tu jak wspomniano nastąpiła całkowita zmiana frontu.
Pierwszym jej autorem był były prezes KGHM geolog, oraz wieloletni dyrektor Państwowego Instytutu Geologicznego prof. dr Stanisław Speczik. Krótko streszczając jego niezwykle ciekawe wystąpienie można powiedzieć, że „cudze chwalicie, a swego nie znacie”. Uzasadnił on występowanie kolosalnych jeszcze zasobów rudy tego metalu w pobliżu starego złoża. Są to przede wszystkim trzy rejony. Pierwszy Kulów, Luboszyce i Ścinawa Zachód o łącznej powierzchni 239 kilometrów kwadratowych zawierające ok. 21,7 milionów ton czystej miedzi występującej na głębokości od 450 m do 2000 m. Drugi obszar to Kożuchów, Ścinawa Północny Wschód, Borzęcin Ślubów i Mirków o łącznej powierzchni ok. 98 kilometrów kwadratowych i zasobach ok. 4,8 miliona ton miedzi. Trzeci obszar to Janowo, Milicz, Raciądz, Sulmierzyce, Henrykowice Surmin. Jego powierzchnia wynosi ok. 352 kilometry kwadratowe z zasobami 41,7 miliona ton miedzi na głębokości w przedziale 1450 – 2000 m.
Profesor przedstawił jeszcze zasoby prognostyczne, które w przybliżeniu stanowią drugie tyle. Dla porównania trzeba zauważyć, że obecnie rozpoznane zasoby eksploatacyjne złoża rud miedzi zajmują powierzchnię ok. 800 kilometrów kwadratowych w prostokącie 40 x 20 km i wynoszą ok. 30 milionów ton rudy miedzi. Wychodzi na to, że już wstępnie rozpoznane nowe złoża rud miedzi są przynajmniej dwa razy większe od tych eksploatowanych. Jednakże na ich bardziej szczegółowe rozpoznanie nie ma jak na razie pieniędzy.
Co ze złożami?
Najciekawsze jest jednak to, że zespół autorów z udziałem prezesa KGHM w referacie pt. „Baza krajowych zasobów złóż rud miedzi i perspektywy jej rozwoju” mniej więcej potwierdził to wszystko, o czym mówił uprzednio prof. Speczik.
Dodatkowo autorzy ci zwrócili uwagę na porzucone złoża rud miedzi w Niecce Grodzieckiej uprzednio eksploatowane do 1989 roku przez kopalnie „Konrad”. Jest tu udokumentowanych ok. 150 milionów ton rudy o średniej zawartości miedzi ok. 2 procent. Jak poinformowali oni KGHM kilka dni temu rozpoczął na tym obszarze wiercenie dwóch pierwszych otworów dokumentacyjnych z 9 zaplanowanych.
Podobnie bardzo korzystne parametry ma złoże w rejonie perylkliny Żar, gdzie stwierdzono jego średnią miąższość 1,1 m o zawartości miedzi 3,07 procenta! Za perspektywiczne uznano też złoża antropogeniczne w stawach osadowych po byłej kopalni „Konrad”, gdzie średnie zawartości miedzi wahają się w granicach 0,2 – 0,3 procent i odpowiadają wielkościom eksploatowanych rud porfirowych w Ameryce Południowej.
Dochodzi do tego jeszcze zawartość srebra w ilości ok. 10 – 15 gram na tonę odpadów poflotacyjnych. Zakwestionowano od dawna dyskutowane, a praktycznie nie obowiązujące już kryteria bilansowości złóż ustanawiane przez ministerstwo środowiska. Nie powinno to mieć miejsca, gdyż w gospodarce rynkowej winna decydować opłacalność eksploatacji, a nie sztywno i urzędowo narzucane sztywne wskaźniki. Zwrócono uwagę, na to że obok złota, miedź jest drugim najbardziej poszukiwanym metalem na świecie, dla której prognozy cenowe są coraz wyższe.
Na zakończenie obrad głos zabrał nestor krajowej, a pewnym sensie i światowej geologii dr Jan Krasoń z USA. Doskonale zna on złoże miedzi zarówno w niecce północno – sudeckiej (ZG „Konrad”), jak i na monoklinie przedsudeckiej (KGHM), gdzie przed laty jako pierwszy wprowadził obowiązujący do dzisiaj podział sedymentacji na cyklotemy. Od 1990 roku jest bardzo częstym gościem w Polsce. Zajął się on przede wszystkim badaniami odpadów poflotacyjnych na składowiskach ZG ”Konrad”, „Żelazny Most” i „Gilów” prowadząc je przy pomocy aparatury rejestrującej z dokładnością farmaceutyczną zawartość metali. Uzyskał rewelacyjne wyniki, które uzasadniają możliwości techniczne odzyskiwania zawartych w ich metali. Wystarczy wspomnieć, że srebro występuje tu w ilości – 1,1 grama na tonę (g/t), złoto w 4,3 g/t, platyna 4,0 g/t, pallad 0,3 g/t. Wykonał on 223 tysiące pomiarów ziarn flotacyjnych. Wszystkie badania wykonał na własny koszt i bez żadnych zleceń ze strony KGHM.
Wszystkie te wiadomości i informacje są rewelacyjne w kontekście dotąd powtarzanych stwierdzeń, że żadnych innych złóż rud miedzi w Polsce już nie ma i nie będzie, bo nasz kraj jest dobrze przebadany pod względem geologicznym. Przy bliższym przyjrzeniu się wynikom okazuje się jednak, że jest dokładnie na odwrót. W tym kontekście nawet już nie wspominano o żadnej opłacalności, przyszłości i zagranicznych zakupach złóż rud miedzi. Nie będąc przesadnym optymistą, trzeba się zastrzec, że czas jeszcze pokaże na ile ta radykalna zmiana polityki poszukiwań złóż rud miedzi we własnym kraju okaże się trwały.
