Strażacy z kopalni

Dochodzi południe. W dyżurce dyspozytora zakładowej straży pożarnej kopalni „Mysłowice-Wesoła” dzwoni telefon. – Na Brzozowej pali się poddasze domku rodzinnego – oznajmia głos w słuchawce. W ciągu niespełna kwadransa pięcioosobowy zastęp bojowy zjawia się na miejscu zdarzenia. Wraz z komendantem Marianem Kantorem udajemy się w ślad za nim. Jazda samochodem dowodzenia zajmuje ponad 15 minut. W tym czasie strażacy zdążyli już ugasić ogień.

– Kolejna dobra robota wykonana. Styczeń nie należał do spokojnych. Wyjeżdżaliśmy do akcji nawet kilka razy dziennie. Na Beskidzkiej dwukrotnie rozcinaliśmy karoserie rozbitych samochodów. To bardzo niebezpieczna droga. Poza tym były zalania, likwidacja sopli i drobniejsze prace na terenie kopalni – wylicza strażak Witold Bartos.

Straż pożarna w kopalni „Mysłowice-Wesoła” działa niemal od samego początku istnienia zakładu. W ciągu ostatniego ćwierćwiecza przechodziła rozmaite koleje losu. W latach 80. jej pracownicy odpowiadali za bezpieczeństwo przeciwpożarowe zarówno na powierzchni, jak i na dole kopalni. Tak było we wszystkich zakładach górniczych do 1992 r. Wówczas to zmieniły się przepisy. Pozostawiono tylko trzy jednostki – w kopalniach „Kleofas”, „Wujek” i „Wesoła”. Dzisiaj działa już tylko ta z „Wesołej”. Pewnie spotkałby ją taki sam los jak wszystkie zlikwidowane, ale komendant wojewódzki państwowej straży pożarnej w Katowicach postawił sprawę na ostrzu noża.

Kim są ludzie z „Wesołej”, spieszący na pomoc innym? Bardziej strażakami czy górnikami? Sami nie bardzo potrafią odpowiedzieć na to pytanie. Kiedyś musieli znać górniczy fach, a z biegiem lat nabywali strażackich umiejętności. Tamte, dawno minione czasy, pamięta 13 spośród 30 pracowników obecnej ZSP. Jednym z nich jest Witold Bartos.

– Zjeżdżaliśmy do pracy na dole, potem wzywano nas do zabezpieczania powierzchni kopalni, a jak coś się wydarzyło, to i na pomoc państwowej straży trzeba było wyjechać. Bywało, że wszystkie te działania zdarzały się na jednej szychcie. Raz czuliśmy się górnikami, bo przecież pracowaliśmy w kopalni, a za chwilę strażakami. Mieliśmy zresztą status funkcjonariuszy państwowych. Przysługiwały nam strażackie dystynkcje i przywileje – wzdycha Bartos.

Po przywilejach strażackich została jedynie szansa na emeryturę po ukończeniu 60. roku życia. Zakładowa straż pożarna nie została włączona do ogólnokrajowego systemu ratownictwa. Praktycznie jej nie ma, ale jednak jest, skoro bierze udział w akcjach...

Większa część młodej strażackiej załogi nigdy nie widziała dołu. Choć obchodzą Barbórkę i z okazji górniczego święta otrzymują świadczenia górnicze, za górników raczej się nie uważają. Bardziej utożsamiają się z zawodem strażaka, choć z formalnego punktu widzenia nimi nie są.

– Doprawdy dziwny stan zwieszenia. Kilka tygodni temu wystąpiłem o przyznanie moim ludziom odznaczeń strażackich. Przecież sobie na nie zasłużyli. Odpowiedź przyszła odmowna, bo odznaczenia należą się zawodowcom, a nas się za takich nie uważa – utyskuje Kantor.

Samochodem dowodzenia wracamy do bazy w kopalni „Mysłowice-Wesoła”. Za nami podąża jeden z siedmiu wozów bojowych należących do Katowickiego Holdingu Węglowego, któremu podlega zakładowa straż. Sprzęt jest wysłużony, ale staraniem załogi zawsze gotów do wyjazdu w teren. O zakupie nowych pojazdów nie ma mowy. O wspólnych ćwiczeniach z zawodowcami też można zapomnieć. Podczas, gdy zawodowcy czekają w swych jednostkach na alarm, ich koledzy z kopalni zajmują się działaniami prewencyjnymi na wszystkich kopalniach KHW, prowadzą szkolenia, zabezpieczają prace obciążone ryzykiem pożarowym i przygotowują szkolenia dla pracowników. Pełnią służbę non stop. Pracując w takim samym trybie jak zawodowa straż pożarna.

– Jesteśmy potrzebni. Uczestniczyliśmy w akcji po zawaleniu hali MTK, nieśliśmy pomoc w czasie powodzi. W ubiegłym roku interweniowaliśmy poza kopalniami 118 razy. Naszą pracę docenia zarówno kierownictwo katowickiego Holdingu Węglowego, jak i dowództwo Komendy Wojewódzkiej Państwowej Straży Pożarnej. A to już znaczy dla nas wiele. Podobnie jak ludzka wdzięczność za uratowane życie i mienia – podsumowuje Marian Kantor.